Абдулазизов Шуҳратжон Ботиржон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Лойиҳаларни ЭСГ тамойиллари асосида молиялаштиришни ривожлантириш йўналишлари”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.PhD/Iqt4975
Илмий раҳбар: Жуманиязов Иномжон Тураевич, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори, (PhD) доцент
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/30.12.2019.I.17.01.
Расмий оппонентлар: Хайдаров Низомиддин Хамраевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Раззақов Жасур Хамрабоевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Банк-молия академияси.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Лойиҳаларни ЭСГ тамойиллари асосида молиялаштиришни ривожлантириш йўналишлари бўйича илмий таклиф ва тавсийлар ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
тижорат банклари ва бошқа молиявий ташкилотлар жами кредит портфелининг камида 5 фоизини яшил секторларга ажратишни мажбурий қилиш орқали, барқарор молиялаштиришни жадаллаштириш ва яшил кредит портфелларининг самарадорлигини ошириш таклиф этилган;
тижорат банкларида активлар рентабеллигини ва рискларни камайтириш мақсадида муддати тугаган қимматли қоғозлардан олинган даромаднинг 25 фоизи яшил облигациялар ва экологик лойиҳаларга йўналтириш таклиф этилган;
тижорат банкларида ЭСГ тамойилларини жорий этиш мақсадида “Яшил” молиялаштиришни кенгайтириш банк томонидан ишлаб чиқариш корхонларининг қайта тикланувчи энергия манбалари қурилмаларини сотиб олиш ва ўрнатиш учун янги банк хизмати “Греен лине” татбиқ этиш таклиф этилган;
банк кредит портфелини “яшиллаштириш” жараёнини жадаллаштириш ва лойиҳаларни ЭСГ тамойиллари асосида комплекс баҳолашни таъминлаш мақсадида ЭСГ кредит ажратиш матрицасидан фойдаланиш таклиф этилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистонда лойиҳаларни ЭСГ тамойиллари асосида молиялаштришни ривожлантириш йўлларига қаратилган илмий таклифлар ва амалий тавсиялар асосида:
тижорат банклари ва бошқа молиявий ташкилотлар жами кредит портфелининг камида 5 фоизини яшил секторларга ажратишни мажбурий қилиш орқали, барқарор молиялаштиришни жадаллаштириш ва яшил кредит портфелларининг самарадорлигини ошириш таклифи “Асакабанк” АЖ томонидан амалиётга жорий этилган (“Асакабанк” АЖнинг 2025-йил 10-июндаги 19-01/590-сон маʼлумотномаси). Натижада иқтисодиётнинг умумий экологик самарадорлиги ортади, инвестицион жозибадорлик яхшиланади ва миллий молия секторида яшил трансформациянинг институционал асослари шаклланган.
тижорат банкларида ЭСГ тамойилларини жорий этиш мақсадида “Яшил” молиялаштиришни кенгайтириш банк томонидан ишлаб чиқариш корхонларининг қайта тикланувчи энергия манбалари қурилмаларини сотиб олиш ва ўрнатиш учун янги банк хизмати “Греен лине” татбиқ этиш таклифи “Асакабанк” АЖнинг 2024–2026-йилларга мўжалланган банк стратегиясининг устувор йўналишларида белгиланган ҳамда “Асакабанк” АЖ томонидан амалиётга жорий этилган (“Асакабанк” АЖнинг 2025-йил 10-июндаги 19-01/590-сон маʼлумотномаси). Натижада ишлаб чиқариш корхоналарининг энергия самарадорлиги ошади, операцион харажатлари камаяди ҳамда экологик таъсир даражаси пасаяди. Банкнинг кредит портфелида яшил лойиҳалар улуши ортиб, унинг барқарор молиялаштириш бўйича стратегик мақсадларига эришиш жадаллашган.
тижорат банкларида ЭСГ тамойилларини жорий этиш мақсадида “Яшил” молиялаштиришни кенгайтириш банк томонидан ишлаб чиқариш корхонларининг қайта тикланувчи энергия манбалари қурилмаларини сотиб олиш ва ўрнатиш учун янги банк хизмати “Греен лине” татбиқ этиш таклифи “Асакабанк” АЖ томонидан амалиётга жорий этилган (“Асакабанк” АЖнинг 2025-йил 10-июндаги 19-01/590-сон маʼлумотномаси). Натижада корхоналар учун ишлаб чиқариш таннархи камаяди, атроф-муҳитга салбий таъсир даражаси қисқаради, банкнинг яшил кредит портфели ҳажми ортади ва барқарор молиялаштиришнинг институционал асослари мустаҳкамланган.
банк кредит портфелини “яшиллаштириш” жараёнини жадаллаштириш ва лойиҳаларни ЭСГ тамойиллари асосида комплекс баҳолашни таъминлаш мақсадида ЭСГ кредит ажратиш матрицасидан фойдаланиш таклифи “Асакабанк” АЖ томонидан амалиётга жорий этилган (“Асакабанк” АЖнинг 2025-йил 10-июндаги 19-01/590-сон маʼлумотномаси). Натижада кредит қарорларининг шаффофлиги ва сифат даражаси ошади, яшил ва ижтимоий масъулиятли лойиҳаларнинг улуши кўпаяди, экологик ва ижтимоий хавфларни бошқариш самарадорлиги ошган.