Лапасова Мафтуна Санақул қизининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Қадимги Уструшонанинг антик ва илк ўрта асрлар тарихида Қовунчи маданиятининг ўрни” 07.00.01 – Ўзбекистон тарихи (тарих фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.PhD/Tar2013
Илмий раҳбар: Тошбоев Фурқат Эшбоевич, тарих фанлари доктори (DSc),профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Гулистон давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат университети, DSc.03/06.04.2024.Tar.20.05.
Расмий оппонентлар: Холматов Нормуҳаммад Ўразович, тарих фанлари доктори (DSc), профессор, Нормуродов Дилмурод Рахматуллаевич, тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Уструшонанинг антик ва илк ўрта асрлар даври маданияти тарихини Қовунчи маданиятига оид материаллар асосида очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат: 
Уструшона халқлари маданиятининг тарихий илдизлари маҳаллий Нуртепа маданияти билан боғлиқлиги ва улар, асосан, меъморчилик ва ҳунармандчилик (кулолчилик) соҳаларида намоён бўлиши, антик ва илк ўрта асрларда кириб келган этник гуруҳлар таъсирида меъморчилик, кулолчилик ва дафн иншоотларида янги инновацион ўзгаришлар кузатилса-да, маҳаллий маданиятга хос анъаналар ўз хусусиятини сақлаб, асос вазифасини ўтаганлиги мавжуд манбалар асосида исботланган;
антик даврда кириб келган дах-сармат қабилалари ва улардан кейинги юечжу, усун ва хун қабилалари ҳамда илк ўрта асрлардаги миграциялар натижасида, дастлаб, Жетиасар, милоднинг бошларида эса Қовунчи маданиятига хос янги тараққиёт жараёнлари кузатилиши меъморий иншоотлардаги ўзгаришлар, сопол буюмларда қўлда ясалган турли хил зооморф тутқичли кружка ва кўзачалар, бир томони ясси флягалар ва қурбонлик столининг учраши, алтар-олов топинчларининг пайдо бўлиши ҳамда дафн маросимлардаги ўзгаришлар орқали аниқланган; 
антик ва илк ўрта асрларда Уструшонада кечган ижтимоий-иқтисодий ва маданий жараёнлар билан боғлиқ материаллар минтақадаги ўтроқ шаҳарсозликка оид ҳамда чорвадорларга тегишли ёдгорликларда параллел равишда учраши ҳамда уларнинг Ўрта Сирдарёбўйи ҳудудида ўрганилган Қовунчи маданияти босқичларига мос келиши ёдгорликлардаги материаллар даврийлиги орқали кўрсатиб берилган;
Уструшонанинг Қанғ конфедерацияси давридаги ижтимоий-иқтисодий юксалиш ўтроқ ва кўчманчи аҳоли маданиятининг бир-бирига фаол таъсир этишида сезилиши, илк ўрта асрлар (айниқса, эфталитлар даври)да кўплаб янги ерларнинг ўзлаштирилиши, қишлоқ маконлари, кўшк, қаср ва қўрғонлар қурилиши кириб келган аҳоли фаолияти билан ҳам боғлиқлиги, уларда маҳаллий ва дашт анъаналарига хос буюмларнинг биргаликда учраши ва маданиятлар уйғунлиги ижтимоий-иқтисодий ва маданий ҳаётни қайта тиклаш натижасида очиб берилган. 
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Қадимги Уструшонанинг антик ва илк ўрта асрлар тарихида Қовунчи маданиятининг ўрни тарихига оид ишлаб чиқилган илмий хулосалар ва таклифлар асосида:
Уструшона халқлари маданиятининг тарихий илдизлари маҳаллий Нуртепа маданияти билан боғлиқлиги ва улар, асосан, меъморчилик ва ҳунармандчилик (кулолчилик) соҳаларида намоён бўлиши, антик ва илк ўрта асрларда кириб келган этник гуруҳлар таъсирида меъморчилик, кулолчилик ва дафн иншоотларида янги инновацион ўзгаришлар кузатилса-да, маҳаллий маданиятга хос анъаналар ўз хусусиятини сақлаб, асос вазифасини ўтаганлиги мавжуд манбалар асосида исботлашда Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон тарихи” телеканалининг “Тақдимот” кўрсатуви ссенарийсини ёзишда фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон телерадиоканали” давлат муассасаси томонидан 2025-йил 6-август 01-33/599-сонли  маълумотнома). Ушбу маълумотлар фуқороларимизнинг Қадимги Уструшона тарихи ва маданиятига оид илмий билимлари ошишига хизмат қилган; 
антик даврда кириб келган дах-сармат қабилалари ва улардан кейинги юечжу, усун ва хун қабилалари ҳамда илк ўрта асрлардаги миграциялар натижасида, дастлаб, Жетиасар, милоднинг бошларида эса Қовунчи маданиятига хос янги тараққиёт жараёнлари кузатилиши меъморий иншоотлардаги ўзгаришлар сопол буюмларда қўлда ясалган турли хил зооморф тутқичли кружка ва кўзачалар, бир томони ясси флягалар ва қурбонлик столининг учраши, алтар-олов топинчларининг пайдо бўлиши ҳамда дафн маросимлардаги ўзгаришлар орқали аниқланганлиги ҳақидаги маълумотлардан Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон тарихи” телеканалининг “Тақдимот” кўрсатуви ссенарийсини ёзишда фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон телерадиоканали” давлат муассасаси томонидан 2025-йил 6-август 01-33/599-сонли  маълумотнома). Мазкур маʻлумотлар ва коʻргазма материаллар, музейга ташриф буюрган кишилар ва айниқса, ёшлар орасида Уструшона аҳолисининг антик ва илк ўрта асрлардаги турмуш тарзи ва маданияти тарихи ҳақидаги билимларини оширишга хизмат қилган;
антик ва илк ўрта асрларда Уструшонада кечган ижтимоий-иқтисодий ва маданий жараёнлар билан боғлиқ материаллар минтақадаги ўтроқ шаҳарсозликка оид ҳамда чорвадорларга тегишли ёдгорликларда параллел равишда учраши ҳамда уларнинг Ўрта Сирдарёбўйи ҳудудида ўрганилган Қовунчи маданияти босқичларига мос келиши ёдгорликлардаги материаллар даврийлиги орқали кўрсатиб берилганлиги ҳақидаги маълумотлардан Жиззах вилояти тарихи ва маданияти давлат музейида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг 2025-йил 7-апрел. 02-05/1301-сонли маълумотномаси). Мазкур маълумотлар фуқороларимизда Қадимги Уструшонанинг антик ва илк оърта асрлар маданияти тарихи ҳақидаги билимларини янги илмий манбалар билан бойитилишига хизмат қилган;
Уструшонанинг Қанғ конфедерацияси давридаги ижтимоий-иқтисодий юксалиш ўтроқ ва кўчманчи аҳоли маданиятининг бир-бирига фаол таъсир этишида сезилиши, илк ўрта асрлар (айниқса, эфталитлар даври)да кўплаб янги ерларнинг ўзлаштирилиши, қишлоқ маконлари, кўшк, қаср ва қўрғонлар қурилиши кириб келган аҳоли фаолияти билан ҳам боғлиқлигининг ижтимоий-иқтисодий ва маданий ҳаётни қайта тиклаш натижасида очиб берилганлиги ҳақида олинган маълумотлардан Жиззах вилояти тарихи ва маданияти давлат музейида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг 2025-йил 7-апрел. 02-05/1301-сонли маълумотномаси). Мазкур маълумотлар фуқароларимизда мамлакатимиз тарихи ва маданиятини ўрганишга қаратилган илмий кўникма ва ёндашувлар бўйича малакага эга бўлишга хизмат қилган.