Абдураҳманова Зарина Муйсинжоновнанинг
алсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Ўзбекистонда энергетика корхоналари фаолиятини бошқариш механизмларини такомиллаштириш”, 08.00.13 – “Менежмент” ва 08.00.03- “Саноат иқтисодиёти”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.DSc/Iqt4256
Илмий раҳбари: Мирсодиқов Абдуллажон Турсуналиевич, иқтисодиёт фанлари фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муасасалар) номи, ИК рақами: Андижон давлат университети ҳузуридаги DSc.03/30.12.2019.I.60.03 рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Саидов Машъал Самадович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор, Ғаибназарова Зумрад Талатовна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Андижон давлат техника институти
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: энергетика соҳасида фаолият юритаётган корхоналарнинг бошқарув тизимини ҳар томонлама таҳлил қилиш, мавжуд ташкилий-иқтисодий муаммоларни аниқлаш ҳамда самарали, замонавий бошқарув механизмларини жорий этиш орқали уларнинг фаолиятини такомиллаштиришга қаратилган илмий асосланган таклиф ва тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
техник усуллар ўз таркибига техник тадқиқотлар, технологик жараёнлар, муҳандислик-коммуникация тармоқлари, инновацион ва модернизация ҳамда иқтисодий усулларга инвестиция, рағбатлантириш ва назорат қилишни консентрациялаш асосида энергетика корхоналарини бошқариш тизимининг таркибий тузилиши асосланган;
талабларни комплекс бошқаришни ривожлантиришни чекловчи омиллар таркиби, комплекс талабларни бошқариш учун ишлаб чиқилган талаблар мажмуини оптималлаштириш орқали электр энергияси истеъмолига бўлган талабни комплекс бошқариш модели далилланган;
тизимли ёндашувга мувофиқ илмий асослаш, мақсадли, таъминловчи, бошқариладиган ҳамда назорат қуйи тизимларини назарий ва услубий жиҳатларини умумлаштириш асосида энергетика корхоналарини бошқариш тизимининг таркибий модели такомиллаштирилган;
электр энергия истеъмоли ҳажми, электр станцияларининг ўрнатилган қуввати, аҳоли жон бошига электр энергия таъминоти ҳажми ва аҳоли жон бошига электр энергия истеъмоли ҳажми каби омиллар таҳлили асосида электр энергияси ишлаб чиқариш ҳажмининг 2028-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистонда энергетика корхоналари фаолиятини бошқариш механизмларини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
техник усуллар ўз таркибига техник тадқиқотлар, технологик жараёнлар, муҳандислик-коммуникация тармоқлари, инновацион ва модернизация ҳамда иқтисодий усулларга инвестиция, рағбатлантириш ва назорат қилишни консентрациялаш асосида энергетика корхоналарини бошқариш тизимининг таркибий тузилиши асосланиши бўйича илмий янгилик Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги фаолиятига жорий қилинган (Ўзбекистон Савдо-саноат палатасининг 2024-йил 16-февралдаги 9/03-30-2367-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида бошқарув усулларини техник ва иқтисодий усулларга оптимал таснифлаш орқали энергетика корхоналари фаолиятини бошқариш тизими самарадорлиги 10-12 фоизга ортган;
талабларни комплекс бошқаришни ривожлантиришни чекловчи омиллар таркиби, комплекс талабларни бошқариш учун ишлаб чиқилган талаблар мажмуини оптималлаштириш орқали электр энергияси истеъмолига бўлган талабни комплекс бошқариш модели далиллан бўйича илмий янгилик Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги фаолиятига жорий қилинган (Ўзбекистон Савдо-саноат палатасининг 2024-йил 16 - февралдаги 9/03-30-2367-сонли маълумотномаси). Ушбу илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида энергия истеъмолига бўлган комплекс талабларни бошқариш учун ишлаб чиқилган талаблар мажмуи таъминотчи корхоналар томонидан етарли чоралар ишлаб чиқишни ҳамда истеъмол қилинган энергия ресурслари учун тўловларни мунтазам равишда амалга оширишни самарали бошқариш аниқлиги 2 баробарга ортган;
тизимли ёндашувга мувофиқ илмий асослаш, мақсадли, таъминловчи, бошқариладиган ҳамда назорат қуйи тизимларини назарий ва услубий жиҳатларини умумлаштириш асосида энергетика корхоналарини бошқариш тизимининг таркибий модели такомиллаштирилиши бўйича илмий янгилик Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги фаолиятига жорий қилинган (Ўзбекистон Савдо-саноат палатасининг 2024-йил 16 - февралдаги 9/03-30-2367-сонли маълумотномаси). Ушбу илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида энергетика корхоналарини бошқаришни тизим шаклида асосий элементларини, уларнинг атроф-муҳит билан ички ва ташқи алоқаларини аниқлаш ва бошқарув воситаси сифатида фойдаланиш, ҳудудудларда энергетика ресурс компонентларини самарали тақсимлашнинг интеграл чегаралари аниқлиги далилланган;
электр энергия истеъмоли ҳажми, электр станцияларининг ўрнатилган қуввати, аҳоли жон бошига электр энергия таъминоти ҳажми ва аҳоли жон бошига электр энергия истеъмоли ҳажми каби омиллар таҳлили асосида электр энергияси ишлаб чиқариш ҳажмининг 2028-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилиши бўйича илмий янгилик Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги фаолиятига жорий қилинган (Ўзбекистон Савдо-саноат палатасининг 2024-йил 16- февралдаги 9/03-30-2367-сонли маълумотномаси). Ушбу илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида макро даражада умумий сифат даражаси (Дарбин-Уоцон мезони 1,56 га тенг) юқори бўлган чизиқсиз моделга асосланган, электр энергияси ишлаб чиқариш ҳажмининг 2028-йилгача бўлган тафовут оралиғи 0,29 фоиз диапазонга тенг мақсадли прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.