Эргашева Нафиса Бахриддиновнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи номи): “Миллий иқтисодиётда аҳоли даромадларини ошириш ва табақаланишини қисқартириш йўналишлари”, 08.00.01-“Иқтисодиёт назаряси” (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.4.PhD/Iqt 4648.
Илмий раҳбар: Бобаназарова Жамила Холмуродовна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Миллий университети, DSc.03/30.12.2019.I.01.11.
Расмий оппонентлар: Расулова Дилфуза Валиевна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Ғаниев Муҳаматжон Ҳалилович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади миллий иқтисодиётда аҳоли даромадларини ошириш ва табақаланишини қисқартириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Республикада аҳоли даромадлари табақаланишини ҳар бир ҳудудда фаолият юритаётган “Маҳалла еттилиги” ташаббуси билан етакчи тадбиркорлик субъектларини аниқлаш ва уларга “оғир” маҳаллаларда касаначиликни ривожлантириш асосида камбағаллар бандлигини таъминлаш учун беш йилгача имтиёзли кредит ажратиш орқали қисқартиришнинг мақсадга мувофиқлиги назарий жиҳатдан асосланган;
Республикада аҳоли даромадлари шаклланиш манбаларини диверсификация қилишга томорқа ер участкалари эгаларини кооперация ва касаначилик асосида иш билан таъминлаган тадбиркорлик субектларига давлатнинг бюджетдан ташқари жамғармалари ҳисобидан ҳар бир нафар томорқа ер участкаси эгаси учун субсидия ажратиш орқали эришиш таклифи асосланган;
Кам таъминланган аҳоли реал даромадларини оширишнинг иқтисодий механизмини ишчи кучи бозорида рақобатлаша олмайдиган ишсизларни касбга ўқитиш ва у билан боғлиқ харажатларнинг бир қисмини давлатнинг бюджетдан ташқари маблағлари ҳисобидан қоплаб бериш орқали такомиллаштириш таклифи ишлаб чиқилган;
мамлакатда ишсиз ёшларнинг даромад манбаларини шакллантириш механизмини уларнинг “инновацион ғоялари”ни “тайёр бизнес модел”га айлантириш ва инновацион тадбиркорлик билан шуғулланишлари учун зарур бўладиган асосий капитални узоқ муддатли фоизсиз лизинг асосида тақдим этиш орқали такомиллаштиришнинг мақсадга мувофиқлиги асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Миллий иқтисодиётда аҳоли даромадларини ошириш ва табақаланишини қисқартириш йўналишлари боʻйича таклифлар асосида:
Республикада аҳоли даромадлари табақаланишини ҳар бир ҳудудда фаолият юритаётган “Маҳалла еттилиги” ташаббуси билан етакчи тадбиркорлик субъектларини аниқлаш ва уларга “оғир” маҳаллаларда касаначиликни ривожлантириш асосида камбағаллар бандлигини таъминлаш учун беш йилгача имтиёзли кредит ажратиш орқали қисқартириш таклифидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024-йил 23-сентябдаги ПФ-143-сонли “Камбағалликни қисқартириш ва аҳоли турмуш фаровонлигини ошириш борасидаги чора-тадбирларни янги босқичга олиб чиқиш тўғрисида” фармони ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 9 августдаги 504-сон “Ҳудудларда “маҳаллабай” ишлаш асосида оилавий тадбиркорликни ривожлантириш ва аҳолининг доимий даромад манбаларини кўпайтириш орқали камбағалликни қисқартириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Қарорининг тегишли бандларини шакллантиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг 2025-йил 23-апрелдаги 01/00-04/10-3783-сон маълумотномаси). Ушбу таклифнинг амалиётга жорий қилиниши ривожланишда орқада қолаётган, ишсизлик даражаси нисбатан юқори бўлган маҳаллаларда аҳоли бандлигини таъминлаш орқали уларнинг даромад манбаини яратиш ва фаровонлигини оширишга эришилади;
Республикада аҳоли даромадлари шаклланиш манбаларини диверсификация қилишга томорқа ер участкалари эгаларини кооперация ва касаначилик асосида иш билан таъминлаган тадбиркорлик субектларига давлатнинг бюджетдан ташқари жамғармалари ҳисобидан ҳар бир нафар томорқа ер участкаси эгаси учун субсидия ажратиш орқали эришиш таклифидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 30 августдаги ПҚ-366-сонли “Норасмий бандлик улушини қисқартириш ҳамда меҳнат ресурслари балансини замонавий ёндашувлар асосида шакллантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Қарори 1-г-бандининг 1-6-хатбошиларини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг 2025-йил 23-апрелдаги 01/00-04/10-3783-сон маълумотномаси). Ушбу таклифнинг амалиётда қўлланилиши республикада камбағал оилаларнинг бандлигини таъминлаш, томорқа ер участкалари эгаларини кооперация ва касаначилик асосида иш билан банд қилиш ва шу асосда аҳоли даромадларини оширишга хизмат қилади;
Кам таъминланган аҳоли реал даромадларини оширишнинг иқтисодий механизмини ишчи кучи бозорида рақобатлаша олмайдиган ишсизларни касбга ўқитиш ва у билан боғлиқ харажатларнинг бир қисмини давлатнинг бюджетдан ташқари маблағлари ҳисобидан қоплаб бериш орқали такомиллаштириш таклифидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022-йил 16-августдаги 450-сон “Маҳаллада тадбиркорликни ривожлантириш, аҳоли бандлигини таъминлаш ва камбағалликни қисқартириш масалалари бўйича туман (шаҳар) ҳокимларининг ёрдамчилари фаолияти самарадорлигини янада ошириш бўйича наъмунавий консепсияни тасдиқлаш тўғрисида”ги қарорининг тегишли бандларини шакллантиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг 2025-йил 23-апрелдаги 01/00-04/10-3783-сон маълумотномаси). Ушбу таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида мамлакатда камбағал аҳоли қатламини моддий томондан қўллаб-қувватлашда бюджет харажатларининг самарали сарфланиши ва ижтимоий жиҳатдан муҳтож аҳоли қатламларининг нисбатан кўпроқ даромад олиши таъминланади;
мамлакатда ишсиз ёшларнинг даромад манбаларини шакллантириш механизмини уларнинг “инновацион ғоялари”ни “тайёр бизнес модел”га айлантириш ва инновацион тадбиркорлик билан шуғулланишлари учун зарур бўладиган асосий капитални узоқ муддатли фоизсиз лизинг асосида тақдим этиш орқали такомиллаштириш таклифидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022-йил 16-августдаги 450-сон “Маҳаллада тадбиркорликни ривожлантириш, аҳоли бандлигини таъминлаш ва камбағалликни қисқартириш масалалари бўйича туман (шаҳар) ҳокимларининг ёрдамчилари фаолияти самарадорлигини янада ошириш бўйича наъмунавий консепсияни тасдиқлаш тўғрисида”ги қарорининг тегишли бандларини шакллантиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг 2025-йил 23-апрелдаги 01/00-04/10-3783-сон маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида республикада ёшларнинг инновацион тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланишлари ва шу асосда аҳоли реал даромадларининг ошишига эришилади.