Омонов Турғунбой Абдусоқиевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи):  “Инглиз ва ўзбек тилларида суғурта терминлари полисемиясининг ривожланиш омиллари (лексикографик манбалар ва иқтисодий матнлар мисолида)” 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик ихтисослиги  (филология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.PhD/Fil5100
Илмий раҳбар: Далиева Мадина Хабибуллаевна, филология фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети, DSc.03/30.12.2019.Fil.27.01. 
    Расмий оппонентлар: Қодирова Фазилат Шукуровна филология фанлари доктори, доцент ва Мансурова Нодира Анваровна филология фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент. 
    Етакчи ташкилот: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети.
    Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.    Тадқиқотнинг мақсади: инглиз ва ўзбек тилларида суғурта терминлари полисемиясининг ривожланиш омилларини, уларнинг лексикографик манбалар ва иқтисодий матнларда қўлланилиш хусусиятларини очиб беришдан иборат.
III.    Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
полисемантик суғурта терминларинининг лексик-семантик жиҳатдан ўзлашма, гибрид ва этимологик хусусиятларини аниқлаш орқали уларнинг тўғридан-тўғри ва метафорик кўчиш асосида содда, қўшма ва ҳосила структур-семантик моделлари ва морфологик-синтактик ясалиш механизмлари очиб берилган;
чоғиштирилаётган тилларда маданий компонентли халқаро ва муқобилсиз полисемантик суғурта терминларини таснифлаш орқали уларнинг лингвистик, экстралингвистик ва ижтимоий-маданий шаклланиш омиллари, тарихий-анъанавий, замонавий-инновацион ва глобал-интеграцион ривожланиш босқичлари ва миллий консептуал тизимдаги структуравий (инсуре: инсурер, инсуранcе, реинсуранcе; суғурталамоқ: суғуртачи, суғурта, қайта суғурталаш), лексик-семантик (cйбер инсуранcе / кибер суғурта) ва функсионал-прагматик (сеcуритй → хавфсизлик → кафолат) хусусиятлари аниқланган;
инглиз ва ўзбек тилларидаги кўп маъноли суғурта терминларининг валентлик ва трансформацион таҳлил асосида аффиксация, композиция, конверсия ва аббревиация ясалиш усуллари ҳамда бир компонентли, икки компонентли ва кўп компонентли термин ясаш моделларининг алломорф (инглиз тилида халқаро префикслар ва конверсия фаоллиги; ўзбек тилида миллий суффикслар устунлиги) ва изоморф (композициянинг умумий номинатив модели; бир компонентли терминларнинг функсионал ўхшашлиги; кўп компонентли моделларнинг параллел шаклланиши) жиҳатлари асосланган;
полисемантик суғурта термин-фраземаларининг глобаллашув ва инновацион жараёнлар таъсирида миллий маданият, урф-одат ва анъаналар билан боғлиқ семантик компонентлари (фамилй протеcтион инсуранcе/оила ҳимояси суғуртаси), метафорик кўчим асослари (умбрелла инсуранcе/суғурта қалқони) ва функсионал-дискурсив хусусиятлари (cлаим сеттлемент/даъвони кўриб чиқиш) лингвокултурологик таҳлил усули орқали далилланган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқотнинг назарий таклифлари, амалий тавсиялари ва хулосалари қуйидагиларга татбиқ этилган:
полисемантик суғурта терминларинининг лексик-семантик жиҳатдан ўзлашма, гибрид ва этимологик хусусиятларининг тўғридан-тўғри ва метафорик кўчиш асосида содда, қўшма ва ҳосила структур-семантик моделлари ва морфологик-синтактик ясалиш механизмларига оид илмий натижалардан 2020-2023 йилларда Европа иттифоқининг Эрасмус+ дастури CМ, КА-107 – Интернатионал Cредит Мобилитй бетwеен Эуропеан Унион анд Узбекистан ҲЕИс, тҳроугҳ стафф анд студент мобилитй эхчанге прожеcц бетwеен Узбек Стате Университй оф Wорлд ЛангуаГЭС (Узбекистан) анд Руҳр Университй Бочум (Германй) – 2020-1-ДЕ01-КА107-005433- (Европа иттифоқи ҳамда Ўзбекистон олий таълим муассасалари ўртасида халқаро тажриба алмашинуви доирасида Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети ҳамда Бохумдаги Рур университети (Германия) ўртасидаги кредит сафарбарлиги) амалга оширилган лойиҳасида лексикография йўналиши бўлимида фойдаланилди (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2024-йил 26-декабрдаги 18-3/818-сонли маълумотномаси). Натижада, хулоса ва тавсиялар лойиҳа доирасида электрон ресурслар, назарий ва амалий материалларни тайёрлашда муҳим манба бўлиб хизмат қилган;
чоғиштирилаётган тилларда маданий компонентли халқаро ва муқобилсиз полисемантик суғурта терминларини таснифлаш орқали уларнинг лингвистик, экстралингвистик ва ижтимоий-маданий шаклланиш омиллари, тарихий-анъанавий, замонавий-инновацион ва глобал-интеграцион ривожланиш босқичлари ва миллий консептуал тизимдаги структуравий (инсуре: инсурер, инсуранcе, реинсуранcе; суғурталамоқ: суғуртачи, суғурта, қайта суғурталаш), лексик-семантик (cйбер инсуранcе / кибер суғурта) ва функсионал-прагматик (сеcуритй → хавфсизлик → кафолат) хусусиятларига доир хулосаларидан Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети АҚШ Давлат Департаменти ва Ўзбекистондаги АҚШ элчихонаси билан ҳамкорликда 2022-2024 йилларга мўлжалланган СУЗ80021ГР3106-сонли “Тҳе Энглиш Аccесс Миcросчоларшип Програм” инновасион лойиҳаси доирасида “Ўзбекистонда олий ва ўрта махсус тизими жараёнларини модернизасиялаш ва компютер саводхонлигини ошириш” мақсадида қўлланилган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2024-йил 25-декабрдаги 01/817-сонли маълумотномаси). Натижада, хулоса ва тавсиялар лойиҳа доирасида электрон ресурслар, назарий ва амалий материалларни тайёрлашда муҳим манба бўлиб хизмат қилган;
инглиз ва ўзбек тилларидаги кўп маъноли суғурта терминларининг структуравий хусусиятларини валентлик ва трансформацион таҳлил асосида аниқлаш орқали терминларнинг аффиксация, композиция, конверсия ва аббревиация ясалиш усуллари ҳамда бир компонентли, икки компонентли ва кўп компонентли термин ясаш моделларининг алломорф ва изоморф жиҳатларига оид натижалардан Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академияси Қорақалпоғистон бўлими Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий тадқиқот институтининг ФА-Ф-1-005 сонли “Қорақалпоқ фолклоршунослиги ва адабиётшунослиги тарихини илмий ўрганиш” (2017-2020) мавзусидаги фундаментал лойиҳада фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлими Қорақалпоғистон Гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институтининг 2025-йил 13-январдаги 13/1-сонли маълумотномаси). Натижада, диссертасия илмий натижалари лойиҳа доирасида дастур, қўлланма ва ишланмалар ишлаб чиқишда ҳамда таклиф қилинган тавсия ва хулосалар амалий лойиҳа яратишда ва унинг такомиллашишига хизмат қилган;
полисемантик суғурта термин-фраземаларининг глобаллашув ва инновацион жараёнлар таъсирида миллий маданият, урф-одат ва анъаналар билан боғлиқ семантик компонентлари (фамилй протеcтион инсуранcе/оила ҳимояси суғуртаси), метафорик кўчим асослари (умбрелла инсуранcе/суғурта қалқони) ва функсионал-дискурсив хусусиятлари (cлаим сеттлемент/даъвони кўриб чиқиш) лингвокултурологик таҳлил усулига оид натижаларидан Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги томонидан ўтказилган минтақавий ташкилотлар тадбирларида оғзаки ва ёзма таржималар қилиш жараёнида маданий меросга оид терминларнинг тадқиқотини ўтказишда фойдаланилди (Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг 2024-йил 25-декабрдаги 04-05/4964-сонли маълумотномаси). Натижада, тадбир контентини яратишда муҳим манба бўлиб хизмат қилган.