Собирова Наргиза Нумонжоновнанинг
фалсафа доктори (PhD) Диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбек ва инглиз тилларида новербал воситаларнинг миллий-маданий хусусиятлари (Тоҳир Маликнинг “Талваса” ва Агата Кристининг “Стайлсдаги сирли воқеа” (“The Mysterious Affair at Styles”) асарлари мисолида)” 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик ихтисослиги бўйича.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2021.1.PhD/Fill 1680.
Илмий раҳбар: Ибрагимова Эхтиётхон Исмаиловна, филология фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: 
Фарғона давлат университети, DSc.30.12.2019.Fil.05.02 рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: филология фанлари доктори, профессор Дилдорахон Ганиева, иккинчи расмий оппонент сифатида филология фанлари доктори, профессор Маъмуржон Саидхонов. 
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат чет тиллари институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ўзбек ва инглиз тилларидаги новербал воситаларининг миллий-маданий хусусиятларини танланган асарлар мисолида қиёсий-чоғиштирма аспектда тадқиқ этишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
алоқа-аралашув жараёнида новербал воситаларнинг фонацион, кинетик ва график компонентлари шахснинг миллий-маданий идентитети, ижтимоий-сиёсий қарашлари, маънавий-маърифий дунёқарашлари ва ҳиссий-руҳий хусусиятлари ҳақида ахборот ташувчи комплекс семиотик тизим сифатида фаолият юритиши назарий жиҳатдан асосланган;
ўзбек ва инглиз халқлари мулоқот жараёнида нигоҳ, руҳий ва ҳиссий таъсир натижасида инсон танасида юзага келувчи психофизиологик реакциялар (қалтироқ, тери рангининг ўзгариши ва бошқа соматик ҳолатлар)ни ифодалашда кинетик воситалардан фойдаланишнинг умумий ва миллий-ментал фарқлари, шунингдек, имо-ишора ва ташқи хатти-ҳаракатлар тизимининг миллий хусусиятлари лингвокултурологик нуқтаи назардан таҳлил қилиниши Тоҳир Малик ва Агата Кристи асарлари материали асосида аниқланган;
ўзбек ва инглиз халқларида ҳиссиётлар новербал воситаларнинг фонацион турига мансуб овоз ритми, тезлиги, оҳангдорлиги, баландлиги ёки пастлиги, хўрсиниш, сукут каби воситалар билан берилиши ҳамда унинг ёзма нутқда аччиқланиб, зарда билан, қатъий оҳангда, норози оҳангда, синиқ овозда, йиғлагудай бўлиб, меҳр билан; anxiously, hesitatingly, impatiently, savagely, with bitterness, reproachfully, with dignity каби сўзлар орқали ифодаланиши далилланган;
новербал воситаларнинг график турига кирувчи графон, идеограмма, диаграмма, логограмма, грамматограмма каби семиотик бирликлар тизимли равишда таҳлил қилиниб, Тоҳир Малик ва Агата Кристи асарларида тиниш белгилари, фонетик такрор (унли ва ундош товушларнинг графика орқали такрорий кўрсатилиши) ҳамда бошқа визуал-композитсион элементларнинг бадиий матнда маъно юклаш функсияси сифатида изчил қўллангани илмий далиллар асосида исботланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбек ва инглиз тилларида новербал воситаларнинг қиёсий тадқиқи юзасидан олинган илмий натижалар асосида:
алоқа-аралашув жараёнида новербал воситаларнинг фонацион, кинетик ва график компонентлари шахснинг миллий-маданий идентитети, ижтимоий-сиёсий қарашлари, маънавий-маърифий дунёқарашлари ва ҳиссий-руҳий хусусиятлари ҳақида ахборот ташувчи комплекс семиотик тизим сифатида фаолият юритиши назарий жиҳатдан асосланганлигига доир хулосаларидан 2022-2023-йилларга мўлжалланган AL-FDU2022307-010 рақамли “Лингвистик таҳрир ва таржимашунослик” илмий-тадқиқот марказида “Антиплагиат” дастурини амалиётга жорий этишда, илмий-амалий лойиҳасини амалга оширишда фойдаланилган (Фарғона давлат университетининг 2024-йил 13-декабрдаги 04/7455-сон маълумотномаси). Натижада новербал воситаларнинг кинетик, фонацион ва график турларининг ёзма нутқдаги акс этиши ҳамда уларнинг ўзбек ва инглиз тилларидаги таржимаси “Антиплагиат” дастурини такомиллашишига олиб келган; 
ўзбек ва инглиз халқлари мулоқот жараёнида нигоҳ, руҳий ва ҳиссий таъсир натижасида инсон танасида юзага келувчи психофизиологик реакциялар (қалтироқ, тери рангининг ўзгариши ва бошқа соматик ҳолатлар)ни ифодалашда кинетик воситалардан фойдаланишнинг умумий ва миллий-ментал фарқлари, шунингдек, имо-ишора ва ташқи хатти-ҳаракатлар тизимининг миллий хусусиятлари лингвокултурологик нуқтаи назардан таҳлил қилиниши Тоҳир Малик ва Агата Кристи асарлари материали асосида аниқланганлигига доир хулосаларидан 2021-2023-йилларга мўлжалланган Ф3-2019081773-рақамли “Мусиқа ва санъат ўқув муассасалари учун “Болалар рақси” фанидан интерактив ўқув-методик қўлланмалар яратиш” мавзусидаги фундаментал лойиҳани бажаришда, хусусан, “Ўзбек болалар рақслари, рақс либослари ва тақинчоқлари номларининг ўзбекча-русча-инглизча-французча қисқача изоҳли луғати”ни яратишда фойдаланилган (Ўзбекистон давлат хореография академиясининг 2025-йил 10-мартдаги 1/04-193-сон маълумотномаси). Натижада новербал воситаларнинг кинетик турларига кирувчи ўзбек ва инглиз тилларида берилган мисоллардан ўзбекча-русча-инглизча-французча қисқача изоҳли луғатини яратишда салмоқли ҳисса қўшилган;
ўзбек ва инглиз халқларида ҳиссиётлар новербал воситаларнинг фонацион турига мансуб овоз ритми, тезлиги, оҳангдорлиги, баландлиги ёки пастлиги, хўрсиниш, сукут каби воситалар билан берилиши ҳамда унинг ёзма нутқда аччиқланиб, зарда билан, қатъий оҳангда, норози оҳангда, синиқ овозда, йиғлагудай бўлиб, меҳр билан, anxiously, hesitatingly, impatiently, savagely, with bitterness, reproachfully, with dignity каби сўзлар орқали ифодаланиши далилланганлигига доир хулосаларидан 2024-2025-йилларда Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон” телерадиоканалининг “Бедорлик”, “Ижод завқи”, “Таълим ва тараққиёт”, “Миллат ва маънавият” эшиттиришлари ссенариясини ёзишда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон телерадиоканали” давлат муассасасининг 2025-йил 10-мартдаги 26-36-959-сон маълумотномаси). Натижада оҳангга доир масалалар ўрганилган бўлиб, амалда қўлланилди ва эшиттиришларнинг сифати ошиб, жозибадорлик қўшилган.
новербал воситаларнинг график турига кирувчи графон, идеограмма, диаграмма, логограмма, грамматограмма каби семиотик бирликлар тизимли равишда таҳлил қилиниб, Тоҳир Малик ва Агата Кристи асарларида тиниш белгилари, фонетик такрор (унли ва ундош товушларнинг графика орқали такрорий кўрсатилиши) ҳамда бошқа визуал-композицион элементларнинг бадиий матнда маъно юклаш функцияси сифатида изчил қўллангани илмий далиллар асосида исботланганлигига доир хулосаларидан “ERASMUS+ Capacity Building Project 101129076 EMPOWER: Women Entrepreneurship, Empowerment, employability and self-confidence” лойиҳасида фойдаланилган (Исҳоқхон Ибрат номидаги Наманган давлат чет тиллари институтининг 2025-йил 17-майдаги 1112-03-сон маълумотномаси). Натижада ёш тадбиркор аёлларнинг тадбиркорлик компетентлигини оширишда чет тилларини билиш ҳамда ундан фойдаланишда новербал воситалардан хатосиз фойдаланиш, бизнес этикетига риоя қилиш, хатти-ҳаракатларга эътиборли бўлиш ҳамда овоз оҳангига доир кўникмаларини ривожлантиришга эришилган.