Сапаров Элмурод Донабаевичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Давлат бюджетидан ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришга сарфланадиган маблағлар назоратини такомиллаштириш», 08.00.07 – «Молия, пул муомаласи ва кредит».
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.DSc/Iqt1021.
Илмий маслаҳатчи: Исламкулов Алимназар Худжамуратович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/30.12.2019.I.17.01.
Расмий оппонентлар: иқтисодиёт фанлари доктори, проф. Хайдаров Низомиддин Хамраевич, иқтисодиёт фанлари доктори, проф. Олимжонов Одил Олимович,  иқтисодиёт фанлари доктори, проф. Пулатов Дилшод Хакбердиевич.
Етакчи ташкилот: Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Давлат бюджетидан ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришга сарфланадиган маблағлар назоратини такомиллаштиришга қаратилган илмий-услубий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
юридик ва молиявий мажбуриятларни рўйхатга олишда ҳамда тўловларни амалга оширишда товар (иш, хизмат) етказиб берилганлиги юзасидан хавф (риск)лар аниқлаганда ғазначилик органларига жойига чиққан ҳолда мониторинг қилиш, манфаатлар тўқнашуви ҳолатлари аниқланганда тўловларни вақтинча тўхтатиш, шартномани рўйхатдан ўтказмасдан қайтариш, уни бекор қилиш ҳамда давлат назоратини амалга оширувчи давлат органларига хабарнома юбориш амалиётини жорий этиш таклиф этилган.
ғазначилик органлари томонидан молиявий операцияларнинг барча жараёнида шубҳали ҳолатларда молиявий назорат органларини тезкор хабардор қилиш, муддати ўтган дебитор ва кредитор қарздорликлар ҳисобини юритиш ҳамда ҳар чорак якуни ва кейинги ойнинг 5 санасига қадар давлат молиявий назорати органларига тақдим этиб бориш зарурлиги асосланган.
аҳоли турмуш даражасини яхшилашга давлат бюджети ва бошқа барча манбалардан бериладиган маблағлар маʼлумотлар базасини шакллантирилган ҳолда халқ депутатлари Кенгашларига тақдим этиб бориш, маҳаллий халқ депутатлари Кенгашларининг ҳудудларга барча манбалардан ажратилаётган маблағлар бўйича сўрови ва назоратини йўлга қўйиш асосланган.
вазирлик ва идоралар, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари томонидан ишлаб чиқилган ўрта ва узоқ муддатли дастурлар лойиҳаларининг умумдавлат стратегик режалаштириш дастурларига мослиги, белгиланаётган мақсадли кўрсаткичлар (индикаторлар)га эришиш имкониятлари, уларнинг натижадорлиги ва молиявий манбалар билан таʼминланганлигини баҳолашга қаратилган стратегик аудитдан ўтказиш амалиёти таклиф этилган.
давлат тиббий суғурта механизми жорий этилган ҳудудлардаги туман (шаҳар) бюджетларининг захира жамғармасини шакллантиришда ушбу механизм жорий этилган йилдан олдинги йилдаги ҳажмдан кам бўлмаган миқдорда шакллантириш зарурлиги асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Давлат бюджетидан ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришга сарфланадиган маблағлар назоратини такомиллаштириш бўйича ишлаб чиқилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар асосида:
юридик ва молиявий мажбуриятларни рўйхатга олишда ҳамда тўловларни амалга оширишда товар (иш, хизмат) етказиб берилганлиги юзасидан хавф (риск)лар аниқлаганда ғазначилик органларига жойига чиққан ҳолда мониторинг қилиш, манфаатлар тўқнашуви ҳолатлари аниқланганда тўловларни вақтинча тўхтатиш, шартномани рўйхатдан ўтказмасдан қайтариш, уни бекор қилиш ҳамда давлат назоратини амалга оширувчи давлат органларига хабарнома юбориш амалиётини жорий этиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 10 июлдаги ПФ-100-сон “Бюджет маблағларидан фойдаланиш устидан молиявий назоратни кучайтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармонини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Бюджет ва иқтисодий ислоҳотлар масалалари қўмитасининг 2024 йил 2 октябрдаги 05/4189-сон маʼлумотномаси). Бунинг натижасида, жорий назоратни кучайтириш мақсадида Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Ғазначилик хизмати қўмитаси ва унинг ҳудудий тузилмаларига қўшимча вазифалар юклатилишига эришилган.
ғазначилик органлари томонидан молиявий операцияларнинг барча жараёнида шубҳали ҳолатларда молиявий назорат органларини тезкор хабардор қилиш, муддати ўтган дебитор ва кредитор қарздорликлар ҳисобини юритиш ҳамда ҳар чорак якуни ва кейинги ойнинг 5 санасига қадар давлат молиявий назорати органларига тақдим этиб бориш тавсияси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 10 июлдаги ПФ-100-сон “Бюджет маблағларидан фойдаланиш устидан молиявий назоратни кучайтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармонини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Бюджет ва иқтисодий ислоҳотлар масалалари қўмитасининг 2024 йил 2 октябрдаги 05/4189-сон маʼлумотномаси). Натижада, молиявий интизом бузилишининг олдини олиш бўйича превентив чораларни жорий этиш мақсадида Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Ғазначилик хизмати қўмитаси ва унинг ҳудудий тузилмаларига қўшимча вазифалар юклатилишига эришилган.
аҳоли турмуш даражасини яхшилаш учун давлат бюджети ва бошқа барча манбалардан ажратилаётган маблағлар маʼлумотлар базасини шакллантирган ҳолда халқ депутатлари Кенгашларига тақдим этиб бориш, маҳаллий халқ депутатлари Кенгашларининг ҳудудларга барча манбалардан ажратилаётган маблағлар бўйича сўрови ва назоратини йўлга қўйиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 10 июлдаги ПФ-100-сон “Бюджет маблағларидан фойдаланиш устидан молиявий назоратни кучайтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармонини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Бюджет ва иқтисодий ислоҳотлар масалалари қўмитасининг 2024 йил 2 октябрдаги 05/4189-сон маʼлумотномаси). Бунинг натижасида, давлат бюджетидан ажратилаётган маблағлар халқ депутатлари Кенгашларига тақдим этилиши, муҳокама қилиниши ҳамда маблағлар сарфланиши юзасидан сўров юбориш ва назорат қилиш имконини берган.
вазирлик ва идоралар, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари томонидан ишлаб чиқилган ўрта ва узоқ муддатли дастурлар лойиҳаларининг умумдавлат стратегик режалаштириш дастурларига мослиги, белгиланаётган мақсадли кўрсаткичлар (индикаторлар)га эришиш имкониятлари, уларнинг натижадорлиги ва молиявий манбалар билан таʼминланганлигини баҳолашга қаратилган стратегик аудитдан ўтказиш амалиётини жорий қилиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024-йил 10-июлдаги “Бюджет маблағларидан фойдаланиш устидан молиявий назоратни кучайтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-100-сон Фармонини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Бюджет ва иқтисодий ислоҳотлар масалалари қўмитасининг 2024 йил 2 октябрдаги 05/4189-сон маʼлумотномаси). Натижада стратегик ислоҳотларнинг амалга оширилиши ва натижадорлиги, самарадорлиги ҳамда миллий мақсад ва вазифаларга эришишдаги юзага келиши мумкин бўлган хавфлар баҳолаб борилиши таʼминланган.
давлат тиббий суғурта механизми жорий этилган ҳудудлардаги туман (шаҳар) бюджетларининг захира жамғармасини шакллантиришда ушбу механизм жорий этилган йилдан олдинги йилдаги ҳажмдан кам бўлмаган миқдорда шакллантириш таклифи Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 24 декабрдаги ЎРҚ-1011-сон “2025 йил учун Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети тўғрисида”ги Қонунини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлис Қонунчилик Палатасининг Бюджет ва иқтисодий масалалар қўмитасининг 2025 йил 4 декабрдаги 04/2-11-49-сон маʼлумотномаси). Бунинг натижасида, 2025 йилдан Қорақалпоғистон Республикаси, Бухоро, Қашқадарё, Навоий, Самарқанд, Хоразм вилоятлари 86 туман(шаҳар) бюджетлари умумий харажатининг 1,4 фоизи ёки 150,5 млрд.сўм миқдорида захира жамғармаси шакллантирилишига эришилган.