Ўтбосаров Шухратжон Рустамжон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Юқори босимли сув омборлари сув чиқариш ва сув ташлаш иншоотлари конструксияларини моделлаштириш”, 05.09.07 – “Гидравлика ва муҳандислик гидрологияси” (техника фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.PhD/Т4781.
Илмий раҳбар: Худайкулов Савет Ишанкулович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Фарғона давлат техника университети, PhD.03/07.06.2024.Т.106.07.
Расмий оппонентлар: Носиров Фахриддин Жайловович – техника фанлари доктори (ДСc), профессор; Жўраев Шерали Шарипович – техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади юқори босимли сув омборларининг сув чиқариш ва сув ташлаш иншоотларида юзага келадиган гидродинамик жараёнларни баҳолаш орқали уларнинг иш режимини тавсифловчи математик моделлаштириш усулларини такомиллаштириш ҳамда замонавий рақамли технологиялар (CФД, РАНС-ССТ модели ва бошқалар) асосида моделлаштириш натижаларини амалий лойиҳалаш ва эксплуатация жараёнларига интеграциялашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Каркидон сув омбори сув чиқариш иншоотида икки фазали оқим муҳитида CФД моделлаштириш асосида затворга таъсир этувчи гидродинамик босимлар, уларнинг пулсацион ҳарактери ва энергия йўқотишлар билан боғлиқ қонуниятлари аниқланган ҳамда икки фазали оқимнинг затвор конструксиясига таъсири гидродинамик қонуниятлар асосида баҳоланган;
сув чиқариш иншоотлари кириш қисмларидаги гидравлик қаршилик коеффициентларини инобатга олиб, бу орқали турли шаклдаги кириш қисмларининг оқим барқарорлигига таъсири баҳоланиб, энергия йўқотишларни камайтириш ва оқим ажралиши эҳтимолини пасайтиришни таъминловчи эллиптик ва силлиқ ўтишли кириш контурлари мақбул конструксия шакллари сифатида тавсия этилган;
юқори босимли сув омборларининг сув чиқариш ва сув ташлаш иншоотларидаги оқим динамикасини тавсифловчи математик моделлаштириш алгоритмларидан фойдаланиб, иншоот бурилиш қисмидаги оқим тезлиги ва босим тақсимотини ҳисоблаш усуллари маҳаллий гидравлик қаршиликлар ҳамда бурилиш геометриясининг таъсирини ҳисобга олган ҳолда такомиллаштирилган.
Каркидон сув омбори мисолида сув чиқариш ва сув ташлаш иншоотининг бурилиш қисмидаги босим ва тезлик тақсимотлари CФД, хусусан, турбулентликнинг ССТ модели ёрдамида моделлаштирилиб, олинган ҳисобий натижалар экспериментал ҳамда амалий кўрсаткичлар билан солиштирилганлиги, бунда ССТ модели бўйича нисбий хатоликнинг ўртача 2,32% ни ташкил этганлиги сабабли, математик моделнинг ишончлилиги тасдиқланган.
IV. Тадқиқот натижалариниг жорий қилиниши. Юқори босимли сув омборлари сув чиқариш ва сув ташлаш иншоотлари конструксияларини моделлаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида: 
Каркидон сув омбори сув чиқариш иншоотида икки фазали оқим муҳитида CФД моделлаштириш асосида затворга таъсир этувчи гидродинамик босимлар, уларнинг пулсацион ҳарактери ва энергия йўқотишлар билан боғлиқ қонуниятлари аниқланган ҳамда икки фазали оқимнинг затвор конструксиясига таъсири гидродинамик қонуниятлар асосида баҳоланганлиги ҳамда сув чиқариш иншоотлари кириш қисмларидаги гидравлик қаршилик коеффициентларини инобатга олиб, бу орқали турли шаклдаги кириш қисмларининг оқим барқарорлигига таъсири баҳоланиб, энергия йўқотишларни камайтириш ва оқим ажралиши эҳтимолини пасайтиришни таъминловчи эллиптик ва силлиқ ўтишли кириш контурлари мақбул конструксия шакллари юзасидан таклифлар “Фарғона вилояти сув омборларидан фойдаланиш бошқармаси” фаолиятида фойдаланилган (Сув хўжалиги вазирлигининг 2024-йил 23-сентябр 05/13-3443-сон маълумотномаси). Натижада юқори босимли сув ташлаш иншоотлари конструксияларига турбулент оқим таъсири баҳоланиб, иншоотдан хавфсиз ва самарали фойдаланиш имконияти яратилган; 
юқори босимли сув омборларининг сув чиқариш ва сув ташлаш иншоотларидаги оқим динамикасини тавсифловчи математик моделлаштириш алгоритмларидан фойдаланиб, иншоот бурилиш қисмидаги оқим тезлиги ва босим тақсимотини ҳисоблаш усуллари маҳаллий гидравлик қаршиликлар ҳамда бурилиш геометриясининг таъсирини ҳисобга олган ҳолда такомиллаштирилганлиги ҳамда  Каркидон сув омбори мисолида сув чиқариш ва сув ташлаш иншоотининг бурилиш қисмидаги босим ва тезлик тақсимотлари CФД, хусусан, турбулентликнинг ССТ модели ёрдамида моделлаштирилиб, олинган ҳисобий натижалар экспериментал ҳамда амалий кўрсаткичлар бўйича тавсиялар “Сирдарё Сўх ИТҲБ” фаолиятида фойдаланилган (Сув хўжалиги вазирлигининг 2024-йил 23-сентябр 05/13-3443-сон маълумотномаси). Натижада иншоотнинг сув чиқариш қисмидаги конусли затворга таъсир этадиган куч ва босимни ССТ модели бўйича аниқлашдаги нисбий хатоликни ўртача 2,32% га камайтириш имконияти яратилган.