Туляков Элдор Собиржоновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбекистонда “ақл марказлари”нинг давлат бошқарувидаги иштирокини такомиллаштиришнинг ташкилий-ҳуқуқий жиҳатлари”, 12.00.02 – Конституциявий ҳуқуқ. Маъмурий ҳуқуқ. Молия ва божхона ҳуқуқи.
Диссертация мавзуси роʻйхатга олинган рақам: DSc.11/10.01.2024.Yu.24.04
Илмий маслаҳатчи: Иса Ахлиманович Хамедов, юридик фанлар доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Академияси.
Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатия университети ҳузуридаги Илмий даражалар берувчи DSc.11/10.01.2024.Yu.24.04 рақамли Илмий Кенгаш.
Расмий оппонентлар: юридик фанлар доктори, профессор Ҳошимхонов Аҳрорхон Мўминович; юридик фанлар доктори, профессор Хайитов Хушвақт Сапарбаевич.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқот мақсади Ўзбекистонда фуқаролик жамийати институти сифатида “Ақл марказлари”нинг давлат бошқарувидаги иштирокини такомиллаштиришга қаратилган таклиф ва тавсийалар ишлаб сҳиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Ўзбекистонда фуқаролик жамийатининг ташкилий-институционал асосларини такомиллаштириш мақсадида фуқаролик жамийатини илмий-назарий ўрганувсҳи, унинг ривожланишини доимий таҳлил қилиб борувсҳи таҳлилий, илмий-ўқув лабораторийаларни (ақл марказларини) ташкил этиш лозимлиги асослантирилган;
илмий ташкилотлар ва олий таʼлим ташкилотлари норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва уларнинг лойиҳаларини коррупсийага қарши экспертизадан оʼтказиш боʼйисҳа мустақил эксперт ташкилотлари сифатида иштирок этишининг ҳуқуқий асосларини ишлаб сҳиқиш лозимлиги исботланган;
Олий Мажлиснинг Қонунсҳилик палатаси қўмиталарида қонун лойиҳаларининг осҳиқ муҳокама қилинишини, бу жарайонга фуқаролик жамийати, илмий муассасалар вакиллари ва мутахассисларнинг таклиф этилиши билан боғлиқ талабнинг қонунсҳиликда белгиланиши лозимлиги исботлаб берилган;
Ўзбекистон Республикасининг Олий суди ҳузурида суд амалийоти билан боғлиқ масалалар бўйисҳа илмий тавсийалар берувсҳи жамоацҳилик асосида ишлайдиган илмий-маслаҳат кенгаши тузилиши лозимлиги асослантирилган;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб сҳиқишда ақл марказларининг иштирокини кенгайтириш, уларни ишсҳи гуруҳларга жалб қилиш ва муқобил лойиҳаларни таййорлаш ваколатини бериш орқали уларнинг давлат бошқарувидаги институционал ролини ошириш мумкинлиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистонда “ақл марказлари”нинг давлат бошқарувидаги иштирокини такомиллаштириш бўйисҳа олинган илмий натижалар асосида:
Ўзбекистонда фуқаролик жамийатини илмий-назарий ўрганувсҳи, унинг ривожланишини доимий таҳлил қилиб борувсҳи таҳлилий, илмий-ўқув лабораторийаларни (ақл марказларини) ташкил этишга доир таклифдан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021-йил 4-мартдаги “2021 — 2025-йилларда фуқаролик жамийатини ривожлантириш консепсийасини тасдиқлаш тўғрисида”ги ПФ-6181-сон Фармони билан тасдиқланган Консепсийасининг 2-боби 1-параграфи 7-бандини шакллантирилишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацийасининг 2025-йил 20-июндаги 11-2-944-сон далолатномаси). Мазкур таклифнинг жорий этилиши фуқаролик жамийатининг ташкилий-институционал асослари такомиллашувига хизмат қилган;
илмий ташкилотлар ва олий таʼлим ташкилотлари норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва уларнинг лойиҳаларини коррупсийага қарши экспертизадан оʼтказиш боʼйисҳа мустақил эксперт ташкилотлари сифатида иштирок этишини ҳуқуқий мустаҳкамлаш ҳақидаги таклифдан Ўзбекистон Республикасининг 2023-йил 8-августдаги “Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупсийага қарши экспертизаси тўғрисида”ги Қонуннинг 22-моддасини ишлаб сҳиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунсҳилик Палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институтининг 2025-йил 20-июндаги №3/дн-126-сон далолатномаси). Мазкур таклифнинг жорий этилиши ақл марказларининг ва илмий ташкилотларнинг давлат бошқаруви қарорларини қабул қилишда фаол иштирок этишини таъминлашга хизмат қилган;
Олий Мажлиснинг Қонунсҳилик палатаси қўмиталарида қонун лойиҳаларининг осҳиқ муҳокама қилинишини, бу жарайонга фуқаролик жамийати, илмий муассасалар вакиллари ва мутахассисларнинг таклиф этилиши билан боғлиқ талабнинг қонунсҳиликда белгиланишига доир таклифдан Ўзбекистон Республикасининг 2024-йил 19-февралдаги “Йанги таҳрирдаги Ўзбекистон Республикаси Конституцийаси қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг фаолийатини такомиллаштиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимсҳалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ-909-сон Қонунининг 6-моддаси тўққизинсҳи қисмини шакллантиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунсҳилик Палатасининг 2025-йил 20-июндаги 02/2-05/12-сон далолатномаси). Мазкур таклифнинг жорий этилиши ақл марказларининг институционал асосларини кусҳайтириш, шунингдек, уларнинг давлат бошқаруви ва фуқаролик жамийати жарайонларидаги фаол иштирокини таъминлашга хизмат қилмоқда;
Ўзбекистон Республикасининг Олий суди ҳузурида суд амалийоти билан боғлиқ масалалар бўйисҳа илмий тавсийалар берувсҳи жамоацҳилик асосида ишлайдиган илмий-маслаҳат кенгашини тузиш ҳақидаги таклифдан Ўзбекистон Республикасининг 2021-йил 28-июлдаги “Судлар тўғрисида”ги ЎРҚ-703-сон Қонунининг 93-моддасини такомиллаштиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий судининг 2025-йил 19-июндаги 03-23-203-25-сон далолатномаси). Мазкур таклифнинг жорий этилиши суд қарорларининг бир хиллиги ва сифати таъминланишига, қонунларни тўғри ва йагона талқинда қўллашга хизмат қилмоқда;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб сҳиқишда ақл марказларининг иштирокини кенгайтириш, уларни ишсҳи гуруҳларга жалб қилиш ва муқобил лойиҳаларни таййорлаш ваколатини бериш орқали уларнинг давлат бошқарувидаги институционал ролини ошириш ҳақидаги таклифдан Ўзбекистон Республикасининг 2021-йилдаги 20-апрелдаги “Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисида”ги ЎРҚ-682-сон Қонунининг 22-моддасини такомиллаштиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунсҳилик Палатаси Фан, таълим, маданийат, спорт ва йошлар масалалари қўмитасининг 2025-йил 20-июндаги 04/8-10-12-сон далолатномаси). Мазкур таклифнинг жорий этилиши ақл марказларининг қонун ижодкорлиги жарайонидаги иштирокини кенгайтиришга, уларни ишсҳи гуруҳ таркибига жалб этиш ва муқобил лойиҳалар таййорлаш ҳуқуқини бериш орқали қонунсҳилик сифатини оширишга, шунингдек давлат ва жамийат ўртасида самарали мулоқотнинг таъминланишига хизмат қилган.
