Юлдашов Содиқ Оқбаевичнинг
фан доктори (DSc) диссертация ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармогʻи номи) “Мурожаат қилиш ҳуқуқининг ташкилий-ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш масалалари”, 12.00.02 – Конституциявий ҳуқуқ. Маъмурий ҳуқуқ. Молия ва божхона ҳуқуқи.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.3.DSc/Yu254, мавзу номи ўзгарган B2025.1.DSc/Yu254.
Илмий маслаҳатчи: Зулфиқаров Шерзод Хуррамович, юридик фанлар доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Жамоат хавфсизлиги университети.
Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатия университети ҳузуридаги Илмий даражалар берувчи DSc.11/10.01.2024.Yu.24.04 рақамли Илмий Кенгаш.
Расмий оппонентлар: Озод Тиллабаевич Хусанов, юридик фанлар доктори, профессор; Ихтиёр Рустамович Беков, юридик фанлар доктори, профессор; Нариманов Бекзод Абдувалиевич, юридик фанлар доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқот мақсади мурожаат қилиш ҳуқуқини ташкилий-ҳуқуқий асосларини такомиллаштиришга қаратилган илмий хулосалар, таклифлар ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
давлат органларига ҳамда ташкилотларига, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларига, мансабдор шахсларга ёки халқ вакилларига аризалар, таклифлар ва шикоятлар билан мурожаат қилиш ҳуқуқини конституциявий-ҳуқуқий мустаҳкамлаш зарурати асослантириб берилган;
ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда тақиқланмаган барча усуллар билан ҳимоя қилишга ва ҳар ким Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига ва халқаро шартномаларига мувофиқ, давлатнинг ҳуқуқий ҳимояга доир барча ички воситаларидан фойдаланиб бўлинган бўлса, инсоннинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилувчи халқаро органларга мурожаат этишга ҳақли эканлигини Конституциявий-ҳуқуқий жиҳатдан мустаҳкамлаш зарурати илмий асослантирилган;
мурожаат этиш ҳуқуқидан фойдаланаётганда жисмоний шахснинг эътиқоди, мулки ва шахсига қараб камситишга йўл қўйилмаслигини қонунчиликда белгилаш лозимлиги исботланган;
жисмоний шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқишнинг ўн беш кунлик, қўшимча ўрганиш ёки текшириш талаб этилганда бир ойгача бўлган муддатларини мақбуллаштириш зарурати асослантирилган;
жисмоний шахсларнинг мурожаатларига кўра электрон ҳужжатлардаги электрон рақамли имзонинг ҳақиқийлигини тасдиқлаш амалга ошириши шартлиги ва электрон рақамли имзо калити эгасининг ҳуқуқларини белгилаш зарурати асослантириб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқот натижаларидан қуйидагиларда фойдаланилган:
давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва халқ вакилларига мурожаат қилиш ҳуқуқига оид таклифлар 2023-йил 30-апрелда қабул қилинган Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 40-моддасида назарда тутилган «Ҳар ким бевосита ўзи ва бошқалар билан биргаликда давлат органларига ҳамда ташкилотларига, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларига, мансабдор шахсларга ёки халқ вакилларига аризалар, таклифлар ва шикоятлар билан мурожаат қилиш ҳуқуқига эга» деган ҳуқуқий нормада ўз ифодасини топган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг Коррупсияга қарши курашиш ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитасининг 2024-йил 30-январдаги 04/2-09/6-сон далолатномаси). Ушбу таклифлар жисмоний шахсларнинг давлат органларига мурожаат қилиш соҳасидаги ижтимоий муносабатларни тартибга солишга хизмат қилган;
судга мурожаат қилиш ҳуқуқига оид таклифлар 2023-йил 30-апрелда қабул қилинган Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси биринчи қисмида назарда тутилган «Ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда тақиқланмаган барча усуллар билан ҳимоя қилишга ҳақли» ва шу модданинг тўртинчи қисмида қайд этилган «Ҳар ким Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига ва халқаро шартномаларига мувофиқ, агар давлатнинг ҳуқуқий ҳимояга доир барча ички воситаларидан фойдаланиб бўлинган бўлса, инсоннинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилувчи халқаро органларга мурожаат этишга ҳақли» деган ҳуқуқий нормаларда ўз ифодасини топган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг Коррупсияга қарши курашиш ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитасининг 2024-йил 30-январдаги 04/2-09/6-сон далолатномаси). Ушбу таклифлар ҳар бир шахснинг судга мурожаат қилиш соҳасидаги ижтимоий муносабатларни тартибга солишга хизмат қилган;
мурожаат этиш ҳуқуқидан фойдаланаётганда жисмоний шахснинг эътиқоди, мулки ва шахсига қараб камситишга йўл қўйилмаслигига доир таклифлар Ўзбекистон Республикасининг 2017-йил 11-сентябрдаги ЎРҚ-445-сон «Жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари тўғрисида»ги (янги таҳрири) Қонунининг 16-моддасида ўз ифодасини топган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси Демократик институтлар, нодавлат ташкилотлар ва фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари қўмитасининг 2024-йил 1-мартдаги 04/10-10-21-сон далолатномаси). Ушбу таклифлар жисмоний шахсларнинг мурожаат этиш ҳуқуқидан фойдаланаётганда камситилишига йўл қўйилмаслиги соҳасидаги ижтимоий муносабатларни тартибга солишга хизмат қилган;
жисмоний шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш муддатларига доир таклифлар Ўзбекистон Республикасининг 2017-йил 11-сентябрдаги ЎРҚ-445-сон «Жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари тўғрисида»ги Қонуннинг 28-моддасида ўз ифодасини топган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси Демократик институтлар, нодавлат ташкилотлар ва фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари қўмитасининг 2024-йил 1-мартдаги 04/10-10-21-сон далолатномаси). Ушбу таклифлар жисмоний шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш муддатларини белгилаш соҳасидаги ижтимоий муносабатларни тартибга солишга хизмат қилган;
жисмоний шахсларнинг мурожаатларига кўра электрон ҳужжатлардаги электрон рақамли имзонинг ҳақиқийлигини тасдиқлаш амалга ошириши шартлиги ва электрон рақамли имзо калити эгасининг ҳуқуқларини белгилаш ҳақидаги таклифидан Ўзбекистон Республикасининг 2022-йил 12-октябрдаги «Электрон рақамли имзо тўғрисида»ги ЎРҚ – 793-сон Қонунининг 20 ва 27-моддаларида ўз ифодасини топган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институтининг 2024-йил 5-декабрдаги 3/08-242-сон далолатномаси). Ушбу таклифлар жисмоний шахсларнинг электрон шаклда мурожаат қилиш ҳуқуқи соҳасидаги ижтимоий муносабатларни тартибга солишга хизмат қилган.