Файзиев Фарход Фурқат уғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: “Интернет тармоғи орқали савдо муносабатларини фуқаролик-ҳуқуқий тартибга солиш” 12.00.03 – Фуқаролик ҳуқуқи. Тадбиркорлик ҳуқуқи. Оила ҳуқуқи. Халқаро хусусий ҳуқуқ (юридик фанлар). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2PhD/Yu1298.
Илмий раҳбар: Муҳаммадиев Аюб Абдурахманович, юридик фанлар доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Жамоат хавфсизлиги университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат юридик университети, DSc.07/30.12.2019.Yu.22.01. 
Расмий оппонентлар: Базаров Сардор Соҳибжонович, юридик фанлар доктори, профессор; Убайдуллаев Зиядулло Сагдуллаевич, юридик фанлар номзоди, доцент в.б.
Етакчи ташкилот: Қорақалпоқ давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Ўзбекистонда интернет тармоғида савдони амалга ошириш соҳасини тартибга солувчи фуқаролик-ҳуқуқий нормалар, ҳуқуқни қўллаш амалиёти, халқаро стандартлар ҳамда хорижий мамлакатлар қонунчилиги ва амалиёти, фуқаролик ҳуқуқида мавжуд бўлган консептуал ёндашувлар, илмий-назарий қарашлар ҳамда мазкур муносабатларни тартибга солувчи қонунчилик ҳужжатларини такомиллаштириш масалалари тадқиқ этиш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Ўзбекистон Республикаси истеъмолчиларининг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасида давлат назоратини амалга оширувчи органнинг ваколатларини қонун билан белгилаш, реклама устидан назорат қилиш, ўз ваколатлари доирасида шаффофлик ва электрон савдони ривожлантириш учун шарт-шароитлар яратиш орқали истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишга кўмаклашиши асослантирилган.
Товар турларидан бири бўлган пиво, табиий ва кўпикланадиган винолар рекламасига қонун билан талаблар белгилаш зарурати асослантирилган. Рекламага қўйиладиган талабларнинг мустаҳкамланиши реклама берувчиларнинг масъулиятини оширади, бу эса Интернет тармоғидаги савдо муносабатларида бундай товарларни илгари суриш учун адолатли шарт-шароитларни яратишга ёрдам берди.
Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги талабларни, давлат фармакопеяси ва фармакопея мақолаларини, техник хусусиятларни, рецептураларни, шунингдек товарларнинг (ишларнинг, хизматларнинг) сифати ва хавфсизлигига доир мажбурий талабларни ўз ичига олган бошқа ҳужжатларни қонун билан белгилаш зарурати асослантирилган.
Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш мақсадида молиявий хизматлар кўрсатувчи ижрочи тугатилган ёки тўловга қобилияциз бўлган тақдирда унинг истеъмолчилар талабларини қаноатлантириш учун жавобгарлигини мажбурий суғурта қилишни қонун билан белгилаш зарурлиги асослантирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Интернет тармоғи орқали савдо муносабатларини тартибга солиш бўйича тадқиқотнинг олинган илмий натижалари асосида қуйидаги таклифлар амалиётга жорий этилган:
Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасини реклама айланмаси соҳасидаги ваколатли давлат органи деб эътироф этиш тўғрисидаги таклиф “Ўзбекистон Республикасининг 2024-йил 15-февралдаги ЎРҚ-908-сонли “Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги Қонунининг 3-моддаси 1-бандида ўз аксини топган. Миллий қонунчиликни Жаҳон савдо ташкилоти шартномаларига мувофиқлаштириш, “Реклама тўғрисида”ги Қонуннинг 8-моддасига киритилган ўзгартиришлар (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ҳузуридаги Қонунчилик муаммолари ва парламент тадқиқотлари институти директорининг 2024-йил 22-ноябрдаги 3/08-229-сон далолатномаси билан тасдиқланган). Қўмитанинг ваколатли орган сифатида эътироф этилиши реклама соҳасидаги назоратни кучайтирди, истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилишни таъминлади, адолациз рақобатни пасайтирди ва қонунчиликни халқаро стандартларга мувофиқлаштирди, шаффофлик ва электрон тижоратни ривожлантириш учун шарт-шароит яратди.
Пиво, табиий ва газланган виноларни реклама қилишга қўйиладиган талабларни қонун ҳужжатларида мустаҳкамлаб қўйиш таклифи худди шу ЎРҚ-908-сон Қонуннинг 3-моддаси 2-бандида, “Реклама тўгʻрисида”ги Қонуннинг 39-моддасига киритилган ўзгартишларда (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ҳузуридаги Қонунчилик муаммолари институти директорининг 2-ноябр, 2-ноябр, 2013-йилги Қонуни билан тасдиқланган) ўз аксини топган. 2024 йил 3/08-229-сон билан). Пиво, табиий ва газланган виноларни реклама қилиш учун талабларнинг белгиланиши реклама берувчиларнинг шаффофлиги ва мас'улиятини оширди, бу эса интернетда бундай маҳсулотларни реклама қилиш учун адолатли шароитлар яратишга хизмат қилди.
Исте'молчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар, давлат фармакопеяси ва фармакопея мақолалари, техник шартлар, рецептлар, шунингдек товарлар (ишлар, хизматлар) сифати ва хавфсизлигига қўйиладиган мажбурий талабларни ўз ичига олган бошқа ҳужжатлар киритилиши тўғрисидаги таклиф. Мазкур қоидалар “Техник жиҳатдан тартибга солиш тўғрисида”ги Қонуннинг 2023-йил 27-февралдаги ЎРҚ-819-сонли Қонунининг 50-моддаси 2-бандига; “Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида”ги Қонуннинг 1-моддаси саккизинчи хатбошига ўзгартишлар киритиш (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ҳузуридаги Қонунчилик муаммолари ва парламент тадқиқотлари институти директорининг 2024-йил 22-ноябрдаги 3/08-229-сон далолатномаси билан тасдиқланган). Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга товарлар сифати ва хавфсизлигига оид талабларнинг киритилиши истеъмолчиларнинг онлайн-савдога бўлган ишончини мустаҳкамлади, уларнинг ҳуқуқлари юқори даражада ҳимоя қилинишини таъминлади.
Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш мақсадида молиявий хизматлар кўрсатувчи пудратчи тугатилган ёки тўловга лаёқациз бўлган тақдирда истеъмолчиларнинг талабларини қондириш учун унинг жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш зарурлиги тўғрисидаги таклиф Ўзбекистон Республикасининг 2024-йил 21-февралдаги ЎРҚ-911-сонли Қонунининг 5-моддасида ўз аксини топган. “Тўловга лаёқацизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни, “Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида”ги Қонуннинг 28-моддаси биринчи қисмига киритилган ўзгартишлар (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ҳузуридаги Қонунчилик муаммолари ва парламент тадқиқотлари институти директорининг 2024-йил 22-ноябрдаги 3/08-22-сон далолатномаси билан тасдиқланган). Молиявий хизматлар кўрсатувчи провайдерлар жавобгарлигини мажбурий суғурта қилишнинг жорий этилиши интернет-савдода истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилишни кучайтирди, сотувчи тўловга қодир бўлмаган тақдирда истеъмолчиларга етказилган зарарни қоплаш кафолатини таъминлади.