Эргашев Аҳрор Шуҳрат ўғлининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертация иши ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Дастлабки ҳарбий режимлар даврида покистоннинг сиёсий эволюцияси (1958 – 1971 йй”  07.00.03 – Жаҳон тарихи
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий педагогика университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Ўзбекистон миллий педагогика университети, DSc.03/30.12.2021.Tar.26.03
Илмий раҳбар: Пасилов Баҳодир Абдуллаевич, тарих фанлари номзоди, доцент 
Расмий оппонентлар тарих фанлари доктори, профессор Сабиров Алишер Турсуноич, тарих фанлари номзоди, доцент Бобоматов Тўлқинжон Муҳаммаджонович.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Миллий университети
Диссертация йўналиши: назарий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади мустақил Покистоннинг шаклланиши хусусиятларини ва дастлабки ҳарбий режимлар даврида (1958-1971) сиёсий тизим эволюциясини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг  илмий янгилиги:
Деколонизация ва совуқ уруш даврининг геосиёсий шароитлари таъсирида шаклланган Покистон сиёсий тизимида ҳарбий бошқарувнинг ўзига хос хусусиятлари, яъни армия ва бюрократия иттифоқининг давлат устидан устувор назорат ўрнатиши, марказлашувни кучайтириши, сиёсий жараёнларни чеклаши, фуқаролик институтларини заифлаштириши ва икки қанотли федератив тузилмада ҳудудлараро номутаносибликларни чуқурлаштириши аниқланиб, Аюб Хон ва Яҳё Хон режимларининг давлат қурилиши, конституциявий жараёнлар бузилиши, миллий идентитет инқирози ва Шарқий Покистоннинг ажралишига олиб борган сиёсий-минтақавий кескинликларни кучайтиришдаги ҳал қилувчи роли очиб берилган.
Покистонда ҳарбий ҳокимиятни қонунийлаштириш жараёнида қўлланилган тарғибот ишлари, иқтисодий рағбатлантириш ва чеклаш чоралар, маъмурий-идоравий усуллар ҳамда уларнинг фуқаролик жамияти тузилмалари ва сиёсий партиялар устидан узлюксиз назоратни сақлаб қолишдаги алоҳида, изчил ва мақсадли ўрни асосланиб, ҳарбий бошқарувнинг оммавий ахборот воситалари фаолиятини қатʼий назорат остига олиши, сиёсий келишув имкониятларини торайтирувчи меʼёрий қарорлар қабул қилиши, молиявий ва моддий имкониятларни тақсимлаш орқали сиёсий содиқликни шакллантириши, “барқарорлик” ғояси ёрдамида жамоатчилик фикрига таъсир кўрсатиши ҳамда маъмурий босим воситасида сиёсий рақобатни заифлаштириши каби аниқ ёʻл ва усуллар ҳарбий ҳокимиятнинг ўз мавқейини қонуний ва “табиий” ҳолат сифатида кўрсатиш ҳамда фуқароларнинг сиёсий иштирок доирасини торайтиришдаги асосий воситалари асосланган.
Покистон сиёсий ҳаётида ислом омилининг ўзгаришига олиб келган сабаблар тўлиқ аниқланиб, ҳарбий режимлар мафкурасида диннинг ҳокимиятни мустаҳкамлаш, жамиятни сафарбар этиш ва сиёсий легитимлик яратишдаги аниқ функсиялари, Ҳиндистон билан давомли рақобат шароитида ислом бирлиги тушунчасининг ташқи таҳдид образига боғланган ҳолда шаклланиши ҳамда ички этник низолар жараёнида диннинг миллий ўзликни мустаҳкамлаш ёки уни зиддиятлар орқали мураккаблаштиришга кўрсатган таъсири исботланган.
Ғарбий ва Шарқий Покистон ўртасидаги сиёсий, иқтисодий ва маданий қарама-қаршиликларнинг чуқурлашувида ҳарбий бошқарувнинг бевосита ўрни асосланиб, хусусан марказлашув сиёсати, сиёсий вакилликнинг чекланиши, иқтисодий ресурсларнинг адолациз тақсимланиши ва ҳарбий-маъмурий босимнинг кучайиши Шарқий Покистон аҳолиси норозилигини кескин оширгани аниқланган; шу билан бирга, 1971-йилда юзага келган фуқаролар урушининг сабабларини ташкил этган сиёсий муроса имкониятларининг рад этилиши, сайлов натижаларининг тан олинмаслиги, ҳарбий куч ишлатишга асосланган бошқарув усуллари ҳамда минтақавий ҳуқуқсизлик ҳолатлари Шарқий Покистоннинг ажралиши ва Бангладеш давлатининг шаклланишига олиб келган ҳал қилувчи омиллар сифатида далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: 
Ушбу тадқиқотдан олинган хулосалар ва таклифлар қуйидагича амалиётга татбиқ этилди:
Деколонизация ва совуқ уруш даврининг геосиёсий шароитлари таъсирида шаклланган Покистон сиёсий тизимида ҳарбий бошқарувнинг ўзига хос хусусиятлари, яъни армия ва бюрократия иттифоқининг давлат устидан устувор назорат ўрнатиши, марказлашувни кучайтириши, сиёсий жараёнларни чеклаши, фуқаролик институтларини заифлаштириши ва икки қанотли федератив тузилмада ҳудудлараро номутаносибликларни чуқурлаштириши аниқланиб, Аюб Хон ва Яҳё Хон режимларининг давлат қурилиши, конституциявий жараёнлар бузилиши, миллий идентитет инқирози ва Шарқий Покистоннинг ажралишига олиб борган сиёсий-минтақавий кескинликларни кучайтиришдаги ҳал қилувчи роли очиб берилган (Республика таълим маркази томонидан 2025-йил 17-ноябрда берилган 01/11-11-784 сонли маълумотнома). Натижада, дарсликнинг илмий қиймати ошиб, талабаларда Покистонда ҳарбий бошқарувнинг мазмуни ва унинг сиёсий жараёнларга таъсири ҳақида аниқ тасаввур шаклланган.
Покистонда ҳарбий ҳокимиятни қонунийлаштириш жараёнида қўлланилган тарғибот ишлари, иқтисодий рағбатлантириш ва чеклаш чоралар, маъмурий-идоравий усуллар ҳамда уларнинг фуқаролик жамияти тузилмалари ва сиёсий партиялар устидан узлюксиз назоратни сақлаб қолишдаги алоҳида, изчил ва мақсадли ўрни асосланиб, ҳарбий бошқарувнинг оммавий ахборот воситалари фаолиятини қатʼий назорат остига олиши, сиёсий келишув имкониятларини торайтирувчи меʼёрий қарорлар қабул қилиши, молиявий ва моддий имкониятларни тақсимлаш орқали сиёсий содиқликни шакллантириши, “барқарорлик” ғояси ёрдамида жамоатчилик фикрига таъсир кўрсатиши ҳамда маъмурий босим воситасида сиёсий рақобатни заифлаштириши каби аниқ ёʻл ва усуллар ҳарбий ҳокимиятнинг ўз мавқейини қонуний ва “табиий” ҳолат сифатида кўрсатиш ҳамда фуқароларнинг сиёсий иштирок доирасини торайтиришдаги асосий воситалари асосланган (Республика таълим маркази томонидан 2025-йил 17-ноябрда берилган 01/11-11-784 сонли маълумотнома). Натижада, Покистонда ҳарбий ҳокимиятни қонунийлаштиришда тарғибот, иқтисодий ва маъмурий воситалар орқали сиёсий назоратни кучайтириш механизмлари ҳамда уларнинг фуқаролик сиёсий иштирокини чеклашдаги роли аниқланган.
Покистон сиёсий ҳаётида ислом омилининг ўзгаришига олиб келган сабаблар тўлиқ аниқланиб, ҳарбий режимлар мафкурасида диннинг ҳокимиятни мустаҳкамлаш, жамиятни сафарбар этиш ва сиёсий легитимлик яратишдаги аниқ функсиялари, Ҳиндистон билан давомли рақобат шароитида ислом бирлиги тушунчасининг ташқи таҳдид образига боғланган ҳолда шаклланиши ҳамда ички этник низолар жараёнида диннинг миллий ўзликни мустаҳкамлаш ёки уни зиддиятлар орқали мураккаблаштиришга кўрсатган таъсири исботланган (“Маърифат” ижодий бирлашмаси” давлат муассасаси таркибидаги “Ўзбекистон тарихи” телеканали томонидан 2025-йил 17-ноябрда берилган 01-33/861-сонли маълумотнома). Натижада, мазкур илмий хулосалар телетомошабинларга Покистон сиёсий ҳаётида ислом омилининг қандай ўзгаргани, ҳарбий режимлар мафкурасида диннинг қандай вазифа бажаргани ва этник-низоли шароитларда унинг миллий ўзликка кўрсатган таъсири ҳақида аниқ, тизимли ва тушунарли тасаввур берди.
Ғарбий ва Шарқий Покистон ўртасидаги сиёсий, иқтисодий ва маданий қарама-қаршиликларнинг чуқурлашувида ҳарбий бошқарувнинг бевосита ўрни асосланиб, хусусан марказлашув сиёсати, сиёсий вакилликнинг чекланиши, иқтисодий ресурсларнинг адолациз тақсимланиши ва ҳарбий-маъмурий босимнинг кучайиши Шарқий Покистон аҳолиси норозилигини кескин оширгани аниқланган; шу билан бирга, 1971-йилда юзага келган фуқаролар урушининг сабабларини ташкил этган сиёсий муроса имкониятларининг рад этилиши, сайлов натижаларининг тан олинмаслиги, ҳарбий куч ишлатишга асосланган бошқарув усуллари ҳамда минтақавий ҳуқуқсизлик ҳолатлари Шарқий Покистоннинг ажралиши ва Бангладеш давлатининг шаклланишига олиб келган ҳал қилувчи омиллар сифатида далилланган (“Маърифат” ижодий бирлашмаси” давлат муассасаси таркибидаги “Ўзбекистон тарихи” телеканали томонидан 2025-йил 17-ноябрда берилган 01-33/861-сонли маълумотнома). Натижада, ушбу илмий асосланган таҳлиллар телетомошабинларда Ғарбий ва Шарқий Покистон ўртасидаги зиддиятларнинг асл сабаблари, ҳарбий бошқарувнинг бу жараёндаги таъсири ва Бангладешнинг шаклланишига олиб келган омиллар ҳақида аниқ, пухта ва тушунарли тасаввур шакллантирди.