Махмудова Азиза Носировнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Сулейманов Рустам Хамидовичнинг Ўзбекистонда тош даври археологияси ва антик даври моддий маданияти тарихини ўрганишга қўшган ҳиссаси”, 07.00.08 – Тарихшунослик, манбашунослик ва тарихий тадқиқот усуллари (тарих фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2020.2.PhD/Tar692
Илмий раҳбар: Муродова Дурдонахон Хабибуллоевна – тарих фанлари номзоди, катта илмий ҳодим
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Фарғона давлат университети, PhD.03/31.03.2021.Tar.05.05
Расмий оппонентлар: Ҳасанов Муталиб – тарих фанлари доктори, профессор. Рахмонқулова Зумрадхон Бойхўрозовна - тарих фанлари номзоди, профессор.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат университети.
Диссертациянинг йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади тарих фанлари доктори, профессор Рустам Хамидович Сулеймановнинг Ўзбекистонда тарих ва археология фанлари тараққиётига қўшган ҳиссаси, археологик ҳамда моддий маданият ёдгорликларини ўрганиш, ҳимоя қилиши ва Республикада кадрлар тайёрлаш борасида амалга оширган ишларини ёритиб беришдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Рустам Хамидович Сулейманов узоқ йиллик илмий ва педагогик фаолияти давомида ўз тадқиқот услублари ҳамда йўналишларига эга бўлган тош даври археологиясининг ўзига хос илмий мактабига асос солган. Ушбу илмий мактаб бугунги кунда Республика илм-фани ҳамда таълим-тарбия жараёнлари тараққиётида ўзининг салмоқли ўрнига эга эканлиги фактик материаллар асосида далилланган;
Р.Х.Сулейманов Обираҳмат тош индустриясини ўрганишда типологик ва функсиявий таҳлил, стратиграфик ҳамда технологик услублар қаторида янги математик-статистикани қўллаши, Ўзбекистондаги палеолит индустрияларини ўрганишнинг янги босқичга олиб чиққани исботланган;
Р.Х.Сулейманов томонидан илк бор Обираҳмат маданияти асосида Ўзбекистонда археология фанини ўрганишда “Ўрта Осиё палеолит провинсияси” тушунчасининг киритилгани исботланган;
олим томонидан Ғарбий ва Жанубий Сўғднинг маданий мустақиллиги ҳамда ўзига хос ривожланиш динамикаси, шунингдек, Нахшаб-Қарши воҳаси қадимги Жанубий Сўғднинг йирик маданий маркази бўлганлигини асослаб берганлиги аниқланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Р.Х.Сулейманов ва унинг Ўзбекистон тарихи ҳамда археология фанлари тараққиётидаги ўрни мавзусини ўрганиш давомида ишлаб чиқилган хулоса ва таклифлардан:
Р.Х.Сулейманов узоқ йиллик илмий ва педагогик фаолияти давомида ўз тадқиқот услублари ва йўналишларига эга бўлган тош даври археологиясининг ўзига хос илмий мактабига асос солган. Ушбу илмий мактаб бугунги кунда Республика илм-фани ҳамда таълим-тарбия жараёнлари тараққиётида ўзининг салмоқли ўрнига эга эканлиги фактик материаллар асосида далиллангани тоғрисидаги маълумотлардан “Ўзбекистон тарихи” телеканалидаги “Тақдимот” кўрсатуви ссенарийларини шакллантиришда фойдаланилган. (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2024-йил 28-октябрдаги 01-44-360-сон маълумотнома). Натижада, телетомошабинларнинг Р.Х.Сулеймановнинг илмий ва педагогик фаолиятига доир билим ва тассавурларини янада бойитилишига ҳамда кўплаб маълумотларга эга бўлишига имкон берган;
Р.Х.Сулейманов Обираҳмат тош индустриясини ўрганишда типологик ва функсиявий таҳлил, стратиграфик ҳамда технологик услублар қаторида янги математик-статистикани қўллаши, Ўзбекистондаги палеолит индустрияларини ўрганишнинг янги босқичга олиб чиққани исботланганлигига доир маълумотлардан “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Тақдимот” кўрсатуви ссенарийларини шакллантиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2024-йил 28-октябрдаги 01-44-360-сон маълумотномаси). Тақдимот кўрсатуви фондини Ватанимиз ва археология тарихига доир янги маълумотлар билан бойитишга хизмат қилган;
Р.Х.Сулейманов томонидан илк бор Обираҳмат маданияти асосида Ўзбекистонда археология фанини ўрганишда “Ўрта Осиё палеолит провинсияси” тушунчасининг киритилганлиги тўғрисидаги маълумотлардан илмий-амалий анжуманлар ўтказиш чоғида кенг фойдаланилган. (Республика “Маънавият ва Маърифат маркази” ҳузуридаги ижтимоий-манавий тадқиқотлар институти томонидан 2025-йил 10-январда берилган 10/7-сон маълумотномаси). Натижада, Янги Ўзбекистон бунёдкори бўлган ёшларда миллий ғурур, илм-фан соҳасига қизиқишларини ортишига хизмат қилган;
олим томонидан Ғарбий ва Жанубий Сўғднинг маданий мустақиллиги ва ўзига хос ривожланиш динамикаси, шунингдек, Нахшаб-Қарши воҳаси қадимги Жанубий Сўғднинг йирик маданий маркази бўлганлигини асослаб берганлигининг аниқланганлиги тўғрисидаги маълумотлардан музей экспозициялари маълумотларини бойитиш ҳамда илмий-амалий анжуманлар ўтказишда кенг фойдаланилган (Республика “Маънавият ва Маърифат маркази” ҳузуридаги ижтимоий-манавий тадқиқотлар институти томонидан 2025-йил 10-январда берилган 10/7-сон маълумотнома). Натижада, ёш авлод Р.Х.Сулеймановнинг моддий-маданий меросни сақлаш ва тарғиб этишдаги фаолиятига оид янги маълумотларни олиши ҳамда тарихий тафаккурларини янада ортиб бориши имконини берган.