Усмонова Шахнозахон Эркинжоновнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Абдурауф Фитрат асарларида эмоционал-экспрессивликни ифодаловчи воситаларнинг лингвопрагматик хусусиятлари”, 10.00.01 – Ўзбек тили ихтисослиги.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2024.2.PhD/Fil4791.
Илмий раҳбар: Қазақова Нозима Абдулбоқиевна, филология фанлари бўйича фалсафа  доктори (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи: Наманган давлат университети, PhD.03/04.06.2020.Fil.76.04.
Расмий оппонентлар: Жамолиддинова Дилноза Мирхожиддиновна, филология фанлари доктори, профессор; Раҳимов Усмонжон Эргашевич, филология фанлари номзоди, доцент. 
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Абдурауф Фитрат асарларида қўлланган эмоционал-экспрессивликни ифодаловчи воситаларнинг  лингвопрагматик хусусиятларини таҳлил қилишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
муаллиф интенциясини ифодалашда лексик бирликларнинг вазифалари, эмоционал-экспрессивликни ифодаловчи воситаларнинг давр нуқтайи назаридан фарқланиши, денотатив, индивидуал, коннотатив, узуал-окказионал маъно оттенкалари, бу кўрсаткичларнинг мулоқот самарадорлигини оширишдаги аҳамияти Абдурауф Фитрат асарлари мисолида аниқланган;
Абдурауф Фитрат асарларида қўлланган эмоционал-экспрессивликни ифодаловчи грамматик воситалар: риторик сўроқ гаплар, модал ва ундов сўзларнинг прагмасемантик структураси аниқланиб, уларнинг матндаги коммуникатив потенциали ижтимоий-фалсафий ва тарихий-маданий консептуал мезонлар орқали асосланган ва уларнинг бадиий матн прагматикасидаги ўрни ва аҳамияти аниқланган;
Фитрат асарларидаги лингвокреативликни акс эттирувчи индивидуал неологизмлар, оригинал метафора ва ўхшатишлар, окказионал бирликлар семантикаси ва прагматикасидаги умумий-ижтимоий ва хусусий-индивидуал ўзига хосликлар далилланган;
Фитрат асарларидаги мулоқот самарадорлигини таъминлаб, бадиий матнни шакллантирувчи унсурлар, турли лисоний-нутқий комбинациялар, муҳим прагматик категориялар, хосланган лисоний ва нутқий бирликлар ҳамда уларнинг эмоционал-экспрессивликни таъминлашдаги иштироки, ўрни, лисоний бирликларининг контекстдаги ижтимоий-ғоявий жиҳатлари диахрон ва синхрон аспектлар орқали очиб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Фитрат асарларидаги экспрессив-эмоционал воситаларнинг лингвопрагматик тадқиқи асосида:
муаллиф интенциясини ифодалашда лексик бирликларнинг вазифалари, эмоционал-экспрессивликни ифодаловчи воситаларнинг давр нуқтайи назаридан фарқланиши, денотатив, индивидуал, коннотатив, узуал-окказионал маъно оттенкалари, бу кўрсаткичларнинг мулоқот самарадорлигини оширишдаги аҳамияти Абдурауф Фитрат асарлари мисолида аниқланган натижалардан Давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги 2022-2023-йилларда Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида амалга оширилган ИЛ-52 тур-21091433 “Оʻзбек реалияларига оид мақолалар базаси платформасини яратиш (Википедия электрон энциклопедияси мезонлари асосида)” бўйича амалий лойиҳа доирасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 7-февралдаги 04/1-582-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳа ўзбек тили тараққиётининг лингвопрагматик жиҳатларига оид илмий хулосалар билан бойитилган.
Муаллиф интенциясини ифодалашда лексик бирликларнинг вазифалари, эмоционал-экспрессивликни ифодаловчи воситаларнинг давр нуқтайи назаридан фарқланиши, денотатив, индивидуал, коннотатив, узуал-окказионал маъно оттенкалари, бу кўрсаткичларнинг мулоқот самарадорлигини оширишдаги аҳамияти Абдурауф Фитрат асарлари мисолида аниқланган.
Абдурауф Фитрат асарларида қўлланган эмоционал-экспрессивликни ифодаловчи грамматик воситалар: риторик сўроқ гаплар, модал ва ундов сўзларнинг прагмасемантик структураси аниқланиб, уларнинг матндаги коммуникатив потенциали ижтимоий-фалсафий ва тарихий-маданий консептуал мезонлар орқали асосланган ва уларнинг бадиий матн прагматикасидаги ўрни ва аҳамиятига асосланган ўринлардан Давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги 2021-2023-йилларда Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида бажарилган ПФ-201912258. “Ўзбек адабиётининг кўп тилли (ўзбек, рус, инглиз тилларида) электрон платформасини яратиш” амалий лойиҳа доирасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 7-февралдаги 04/1-583-сон маълумотномаси). Натижада ўзбек адабиётидаги эмоционал-экспрессивликни ифодаловчи воситаларга асосланган матнларнинг лингвопрагматик хусусиятига доир изоҳлар ҳамда талқинлар мукаммаллашган.
Фитрат асарларидаги лингвокреативликни акс эттирувчи индивидуал неологизмлар, оригинал метафора ва ўхшатишлар, окказионал бирликлар семантикаси ва прагматикасидаги умумий-ижтимоий ва хусусий-индивидуал ўзига хосликларнинг далилланганлиги; Фитрат асарларидаги мулоқот самарадорлигини таъминлаб, бадиий матнни шакллантирувчи унсурлар, турли лисоний-нутқий комбинациялар, муҳим прагматик категориялар, хосланган лисоний ва нутқий бирликлар ҳамда уларнинг эмоционал-экспрессивликни таъминлашдаги иштироки, ўрни, лисоний бирликларининг контекстдаги ижтимоий-ғоявий жиҳатлари диахрон ва синхрон аспектлар орқали  очиб берилган ўринлардаги фикр ва мулоҳазалардан “Ўзбекистон телерадиоканали”, “Бедорлик”, “Ижод завқи”, “Таълим ва тараққиёт”, “Миллат ва маънавият” эшиттиришларининг ссенариясини ёзишда  фойдаланилган (ЎЗМТРК  “Ўзбекистон телерадиоканали”нинг 2025-йил 5-майдаги 26-36-983-сон маълумотномаси). Натижада мазкур дастурлар йош  авлодни халқимизнинг буюк моддий ва маънавий меросига ҳурмат, она тилимизга муҳаббат руҳида тарбиялашга хизмат қилган.