Юлдашев Жавохир Абдурахим ўғлининг педагогика фанлари доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Бўлажак тарих ўқитувчиларининг аксиологик позициясини ривожлантириш методикаси”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.2.DSc/Ped335
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Наманган давлат педагогика институти.
Илмий раҳбар: Ходжаев Бегзод Худойбердиевич педагогика фанлари доктори, профессор
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Наманган давлат чет тиллари институти ҳузуридаги илмий даражалар берувчи PhD.03/25.08.2025.Ped.163.02
Расмий оппонентлар: Расулов Бахтиёр Махмуджонович,тарих фанлари доктори, профессор; Тайланова Шоҳида Зайниевна, педагогика фанлари доктори, профессор; Ражабов Фурқат Тўрақулович педагогика фанлари доктори, доцент
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади бўлажак тарих ўқитувчиларида аксиологик позициясини ривожлантириш методикасини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
бўлажак тарих ўқитувчиларининг аксиологик позициясини ривожлантиришнинг назарий-методик детерминантлари педагогик аксиология гʻоялари, оʻқитувчиларни касбий тайёрлашга доир аксиологик ёндашув ва умумпедагогик тамойилларни мазкур жараён яхлитлигини таъминлашга қаратилган иерархик структуравий тизимини лойиҳалаш асосида аниқлаштирилган;
бўлажак тарих ўқитувчиларида аксиологик позициясини ривожлантиришнинг методик тузилмаси тарих таълими мазмуни, шакл, метод ва воситаларини янгилашга имкон берадиган коʻпдаражали ва консептуал бирлигини таъминлашга қаратилган тарихий-антропологик, эпистемологик, прогностик, гносеологик, шахсга ёʻналтирилган таркибий асосларнинг архитектоникасига устуворлик бериш орқали такомиллаштирилган;
бўлажак тарих ўқитувчиларида аксиологик позициясини ривожлантиришнинг технологик моделининг мазмунли компоненти тарих фанлари ва музей педагогикасини интеграциялаб оʻқитиш орқали касбий-педагогик қадриятли ёʻналганликни таркиб топадиган когнитив-ёʻналтирувчи, педагог шахсида аксиологик баҳолашни юзага келтирадиган рефлексив-ёʻналтирувчи блокларнинг консептуал таълим билан интерактивлигини таъминлаш орқали такомиллаштирилган;
бўлажак тарих ўқитувчиларининг аксиологик позициясини ривожлантиришда миллий-тарихий меросдан фойдаланиш историографик механизми тарихий воқелик ва жараёнларини аксиологик нуқтаи назардан баҳолаш, тарихий матн муаллифининг нуқтаи назарини тушуниш ва талқин қилишга қаратилган герменевтик ёндашувни долзарблаштириш каби методик шартланганликни бевосита ҳисобга олиш орқали такомиллаштирилган;
бўлажак тарих ўқитувчиларининг аксиологик позициясини ривожлантиришнинг диагностик параметрлари мазкур жараён билан богʻлиқ рагʻбатловчи ва тоʻсқинлик қилувчи омиллар корреляциясининг фаолият натижалари валидлигига таъсирини қатъий белгилаш орқали такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
бўлажак тарих ўқитувчиларида аксиологик позициясини ривожлантиришнинг назарий-методик детерминантлари педагогик аксиология гʻоялари, оʻқитувчиларни касбий тайёрлашга доир аксиологик ёндашув ва умумпедагогик тамойилларни мазкур жараён яхлитлигини таъминлашга қаратилган иерархик структур тизимини лойиҳалаш асосида аниқлаштирилган таклиф ва тавсиялардан “Узлюксиз маънавий тарбия Консепсияси”ни ишлаб чиқишда фойдаланилган (Республика Маънавият ва маърифат марказининг 2025-йил 12-сентябрдаги № 03-1118-сон маълумотномаси). Натижада, талабаларда аксиологик компетенсияларни шакллантиришга хизмат қилган;
бўлажак тарих ўқитувчиларида аксиологик позициясини ривожлантиришнинг методик тузилмаси тарих таълими мазмуни, шакл, метод ва воситаларини янгилашга имкон берадиган коʻпдаражали ва консептуал бирлигини таъминлашга қаратилган тарихий-антропологик, эпистемологик, прогностик, гносеологик, шахсга ёʻналтирилган таркибий асосларнинг архитектоникасига устуворлик бериш орқали такомиллаштириш юзасидан амалий таклиф ва тавсиялар “Тарих ўқитиш методикаси” фанидан ўқув қўлланма таркибига “Музей педагогикаси”га оид мавзуларга сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2023- йил 29-майдаги 323-сонли буйруғи билан тасдиқланган ҳамда 323-503-рақамли нашр гувоҳномаси). Натижада, талабаларда аксиологик позицияни ривожлантириш самарадорлигини оширишга эришилган;
бўлажак тарих ўқитувчиларида аксиологик позициясини ривожлантиришнинг технологик моделининг мазмунли компоненти тарих фанлари ва музей педагогикасини интеграциялаб оʻқитиш орқали касбий-педагогик қадриятли ёʻналганликни таркиб топадиган когнитив-ёʻналтирувчи, педагог шахсида аксиологик баҳолашни юзага келтирадиган рефлексив-ёʻналтирувчи блокларнинг консептуал таълим билан интерактивлигини таъминлаш орқали такомиллаштиришга доир тавсиялардан 2024/2025-йилларда бажарилган “ЭРАСМУС+ Cапаcитй Буилдинг Прожеcт №-101129076 ЭМПОWЕР:Wомен Энтрепренеуршип, Эмпоwермент, эмплоябилитй анд селф-cонфиденcе” лойиҳаси доирасида фойдаланилган (Ишоқхон Ибрат номидаги Наманган давлат чет тиллари институтининг 2025-йил 9-сентябрдаги 2024-03-сон маълумолтномаси). Натижада, тарихни ўқитиш жараёнига аксиологик ёндашувни жорий этиш орқали талабаларда ижтимоий компетенсияни ривожлантириш самарадорлигини оширишга хизмат қилган;
бўлажак тарих ўқитувчиларининг аксиологик позициясини ривожлантиришда миллий-тарихий меросдан фойдаланиш историографик механизми тарихий воқелик ва жараёнларини аксиологик нуқтаи назардан баҳолаш, тарихий матн муаллифининг нуқтаи назарини тушуниш ва талқин қилишга қаратилган герменевтик ёндашувни долзарблаштириш каби методик шартланганликни бевосита ҳисобга олиш орқали такомиллаштиришга доир амалий таклиф ва тавсиялардан “60220300 – Тарих” балавриат таълим йўналишининг малака талаби мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновацияларвазирлиги ҳузуридаги Олий таълимни ривожлантириш тадқиқотлари марказининг 2025 йил 10 октиябрдаги 02/01-01-393 сон хати). Натижада, тарихни ўқитиш жараёнида талабаларда аксиологик позисияни ривожлантиришнинг методик таъминотини такомиллаштиришга хизмат қилган.
бўлажак тарих ўқитувчиларининг аксиологик позициясини ривожлантиришнинг диагностик параметрлари мазкур жараён билан богʻлиқ рагʻбатловчи ва тоʻсқинлик қилувчи омиллар корреляциясининг фаолият натижалари валидлигига таъсирини қатъий белгилаш орқали такомиллаштиришга доир амалий таклиф ва тавсиялардан Марказнинг тарғибот ишларида фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновацияларвазирлиги ҳузуридаги Талаба ва ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини ошириш марказининг 2025 - йил 2- декабрдаги 01/01/-28 сон маълумотномаси) Натижада бўлажак тарих ўқитувчиларининг аксиологик позициясини ривожлантиришнинг методик асосларини оммалаштириш имкониятлари яратилган