Хурсанова Дилнура Хошим қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Жигарнинг хавфли ва хавфсиз ўсмаларининг диагностиc фарқлашда нурли диагностика усулларининг имкониятлари», 14.00.19 – Клиник радиология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.2.PhD/Tib3590.
Илмий раҳбар: Джураева Нигора Мухсумовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Академик В.Вохидов номидаги Республика ихтисослаштирилган хирургия илмий-амалий тиббиёт маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Болалар онкологияси, гематологияси, иммунологияси илмий-амалий тиббиёт маркази, DSc.04/07.06.2024 Tib 177.01.
Расмий оппонентлар: Ходжибекова Юлдуз Маратовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Салимов Умид Равшанович, тиббиёт фанлари доктори.
Етакчи ташкилот: Миллий тиббиёт маркази.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: жигарнинг хавфли ва хавфсиз ўсмаларини фарқлашда нурли диагностика усулларининг диагностик самарадорлигини баҳолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
холин (Cho), креатин (Cr1, Cr2) ва сукцинат (Suc) концентрацияларидаги ўзгаришлар асосида жигарнинг хавфли ўсмаларини ташхислаш учун метаболик кўрсаткичларнинг аҳамияти аниқланган;
холин (Cho), креатин (Cr1, Cr2) ва сукцинат (Suc) концентрацияларидаги ўзгаришлар асосида жигарнинг хавфсиз ўсмаларини ташхислаш учун метаболик кўрсаткичларнинг аҳамияти аниқланган;
жигарнинг хавфли ва хавфсиз ўсмалари холин (Cho), креатин (Cr1, Cr2) ва сукцинат концентрацияларидаги метаболик кўрсаткичлари нисбатининг диагностик аҳамиятини аниқланган;
жигарнинг ўчоқли ҳосилаларини дифференциал диагностика қилиш аниқлигини сезиларли даражада оширишга имкон берувчи интеграциялашган диагностик алгоритм ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Сoғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 10 июньдаги 19/48-сoн хулосасига кўра:
Илмий янгилиги: Жигар хавфли ва хавфсиз ўсмалари бўлган беморларда нурли диагностика усулларини қўллаш натижалари ва даволаш тактикаси танлови асосида:
биринчи илмий янгилиги: холин (Cho), креатин (Cr1, Cr2) ва сукцинат (Suc) концентрацияларидаги ўзгаришлар асосида жигарнинг хавфли ўсмаларини ташхислаш учун метаболик кўрсаткичларнинг аҳамияти аниқланган. Бу 2025-йил 11-июльдаги РИОРИАТМ Сирдарё филиали клиникасининг 05-84/25-сонли буйруғи ҳамда 2025-йил 22-июльдаги «Jacksoft Medical Diagnostics Services» МЧЖ диагностика марказининг 93/1-сонли буйруғи асосида амалиётга жорий этилди. Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги қуйидагилардан иборат: Метаболик профилнинг ўзига хос хусусиятларини аниқлаш хафли жараёнларни эрта ва аниқроқ аниқлаш имконини беради. Бу эса ўз вақтида онкологик даволашни бошлаш, диагностик кечикишлар хавфини камайтириш ва натижада ўлим ҳамда ногиронлик кўрсаткичларини пасайтириш орқали беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилашга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: Хафли жараённи эрта аниқлаш диагностик биопсиялар ва такрорий қиммат тадқиқотлар сонини камайтиради. Бу ресурслардан оқилона фойдаланишни таъминлайди ва инвазив муолажаларни камайтириш ҳисобига бир бемор учун ўртача 1 700 000 сўм тежамкорликни таъминлайди. Хулоса: Хафли ўчоқларнинг метаболик профилини аниқлаш клиник жиҳатдан асосланган бўлиб, инвазив муолажалар сонини камайтириш орқали иқтисодий самара беради;
иккинчи илмий янгилиги: холин (Cho), креатин (Cr1, Cr2) ва сукцинат (Suc) концентрацияларидаги ўзгаришлар асосида жигарнинг хавфсиз ўсмаларини ташхислаш учун метаболик кўрсаткичларнинг аҳамияти аниқланган. Бу 2025-йил 11-июльдаги РИОРИАТМ Сирдарё филиали клиникасининг 05-84/25-сонли буйруғи ҳамда 2025-йил 22-июльдаги «Jacksoft Medical Diagnostics Services» МЧЖ диагностика марказининг 93/1-сонли буйруғи асосида амалиётга жорий этилди. Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги қуйидагилардан иборат: Метаболик профил асосида хавфсиз ўсмаларни прогнозлаш инвазив верификациясиз хафли жараённи истисно қилиш имконини беради. Бу беморни ортиқча стрессдан ва биопсия билан боғлиқ хавфлардан озод этиб, фақат динамик кузатув билан чекланишга имкон беради ҳамда психо-эмоционал ҳолатини яхшилайди. Иқтисодий самарадорлиги: Асосий фойда асоссиз биопсияларни истисно қилиш ва беморни кам харажатли кузатув (УЗИ) босқичига ўтказишдан иборат. Бу соғлиқни сақлаш ресурсларидан оқилона фойдаланишни таъминлайди. Бир бемор учун ўртача 700000 сўм тежамкорлик қайд этилади. Хулоса: Хавфсиз ўчоқларнинг метаболик профилини аниқлаш инсонпарвар ва иқтисодий жиҳатдан фойдали бўлиб, ортиқча инвазив муолажаларни олдини олади;
учинчи илмий янгилиги: жигарнинг хавфли ва хавфсиз ўсмалари холин (Cho), креатин (Cr1, Cr2) ва сукцинат концентрацияларидаги метаболик кўрсаткичлари нисбатининг диагностик аҳамияти аниқланган. Бу 2025-йил 11-июльдаги РИОРИАТМ Сирдарё филиали клиникасининг 05-84/25-сонли буйруғи ҳамда 2025-йил 22-июльдаги «Jacksoft Medical Diagnostics Services» МЧЖ диагностика марказининг 93/1-сонли буйруғи асосида амалиётга жорий этилди. Илмий янгилигининг ижтимоий самарадорлиги қуйидагидан иборат: Метаболитлар нисбатларидан фойдаланиш орқали метаболик ўзгаришларни миқдорий баҳолаш МР-спектроскопиянинг аниқлиги ва объективлигини оширади, субъективликни камайтиради, ноаниқ хулосалар сонини қисқартиради ва даволаш тактикасини тўғри танлашга ёрдам беради. Илмий янгилигининг иқтисодий самарадорлиги қуйидагидан иборат: Метаболитлар нисбати диагностика жараёнини стандартлаштиради, ортиқча маслаҳатлар ва такрорий МРТ/КТ текширувлари сонини камайтиради. Бир бемор учун ўртача 500000 – 1250000 сўм тежамкорликка эришилади. Хулоса: Метаболитлар нисбати асосида баҳолаш МР-спектроскопиянинг аниқлигини ошириб, диагностик жараённи стандартлаштириш ва ноаниқликни камайтириш орқали иқтисодий самара беради.
тўртинчи илмий янгилиги: жигарнинг ўчоқли ҳосилаларини дифференциал диагностика қилиш аниқлигини сезиларли даражада оширишга имкон берувчи интеграциялашган диагностик алгоритм ишлаб чиқилган. Бу 2025-йил 11-июльдаги РИОРИАТМ Сирдарё филиали клиникасининг 05-84/25-сонли буйруғи ҳамда 2025-йил 22-июльдаги «Jacksoft Medical Diagnostics Services» МЧЖ диагностика марказининг 93/1-сонли буйруғи асосида амалиётга жорий этилди. Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги қуйидагилардан иборат: Босқичма-босқич диагностик ёндашув ресурслардан оқилона фойдаланишни таъминлайди, ортиқча текширувларни камайтиради, инвазив муолажалар сонини қисқартиради, шифохонада қолиш муддатини қисқартиради ва асоссиз жарроҳлик аралашувларини олдини олади. Илмий янгилигининг иқтисодий самарадорлиги қуйидагидан иборат: Прогноз модели паст хавфли беморларда ортиқча қайта текширувларни камайтиради, беморларни оқилона йўналтиришни таъминлайди ва ресурсларни самарали тақсимлашга ёрдам беради. Иқтисодий самара диагностика харажатларини 35% гача қисқартиришда намоён бўлади, бир бемор учун 1 млн дан 5 млн сўмгача иқтисодий тежамкорликни таъминлайди, бу кераксиз МРТ/МСКТ текширувлар сонининг камайиши ва инвазив муолажаларни аниқроқ белгилаш ҳисобига эришилади. Хулоса: ишлаб чиқилган интеграллашган диагностик алгоритм клиник ва иқтисодий жиҳатдан асосланган бўлиб, юқори аниқликдаги дифференциал ташхисни таъминлайди ҳамда даволаш-ташхис жараёнларининг самарадорлигини оширади.
