Поёнов Азизбек Бердимурадовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертатсияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Лалмикор майдонларда мойли зиғирнинг эртапишар, қурғоқчиликка чидамли,мойдорлиги юқори, ҳосилдор нав ва бошланғич ашёларини яратиш”, 06.01.05 – Селекция ва уруғчилик (Қишлоқ хўжалиги фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.2. PhD/Qx1103
Илмий раҳбар: Орипов Шерали Холбоевич, қишлоқ хўжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори, катта илмий ходим.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Жанубий деҳқончилик илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Термиз давлат муҳандислик ва агротехнологиялар университети, PhD.03/28.08.2024.Qx.181.01.
Расмий оппонентлар: Наджиев Жўрахон Норсаидович, қишлоқ хоъжалиги фанлари доктори, доцент; Мирзиёева Эрода Турдиалемовна, қишлоқ хўжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори, катта илмий ходим.
Етакчи ташкилот: ъсимликлар генетик ресурислари илмий-тадқиқот институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Республикамизни жанубий ҳудудлари (Қашқадарё вилояти), лалмикор майдонлари учун мос эртапишар, ҳосилдор, қурғоқчиликка чидамли ва мой миқдори юқори бўлган мойли зиғирнинг янги навлари ва бошланғич ашёларини яратиш, ҳамда ишлаб чиқаришга жорий этишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
илк бор Қашқадарё вилояти оч тусли бўз тупроқлар (Лалмикор майдонлари) шароитида мойли зиғир (Линум уситатиссимум Л) нинг 21 та комбинатсиясида эртапишар, қурғоқчиликка чидамли, ҳосилдор ва мойдорлиги бўйича нав ва тизмалар ўртасида дурагайлаш ишлари ўтказилиб, янги дурагай авлодлар олишга эришилган;
гибридологик таҳлил натижасида Ф1 дурагай авлодларида қимматли-хўжалик белгиларининг доминантлик даражаси ва Ф2 дурагай авлодларида ота-она ўсимликларига нисбатан кучли ижобий ўзгарувчанлик хусусиятларини намоён этган дурагай авлодлари аниқланган ва илмий асосланган; 
қурғоқчиликка чидамлилик даражаси бўйича таҳлил қилинганда андоза Баҳорикор навига нисбатан ФЛАХПЙТ-ИР-02 Мойдор-23 ва 11 та тизмада унувчанлик 1-14 фоизга юқори бўлиб, илдизи 0,1-1,3 смга узун бўлганлиги аниқланган. Барг таркибидаги умумий сув миқдори, сув тақчиллиги ва сув сақлаш қобилияти таҳлил қилинганда КР22-ФЛАХПЙТ-ИР-02 Мойдор-23 ва 7 та тизмада қурғоқчиликка чидамлилик хусусиятини намоён этган ва танлаб олинган;
шунингдек, республикамизнинг жанубий ҳудудлари (Қашқадарё вилояти шароитида), лалмикор майдонлари учун, иқлим ўзгаришига мос эртапишар, қурғоқчиликка чидамли, ҳосилдор ва мой миқдори юқори бўлган мойли зиғирнинг (7 та) тизмалари танлаб олинган;
лалмикор майдонлар учун мос бўлган эртапишар, қурғоқчиликка чидамли, ҳосилдор ва мой миқдори юқори мойли зиғирнинг бошланғич ашёлари ҳамда, андоза навидан барча кўрсаткичлари юқори бўлган янги “Мойдор-23” нави яратилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Оч тусли бўз тупроқлар шароитида лалмикор майдонлар учун мос бўлган мойли зиғирнинг эртапишар, қурғоқчиликка чидамли, мойдорлиги юқори, ҳосилдор нав ва бошланғич ашёларини яратиш бўйича олинган натижалар асосида.
Республикамизнинг жанубий (Қашқадарё вилояти) лалмикор майдонлари учун мос бўлган эртапишар, қурғоқчиликка чидамли, мойдорлиги юқори, ҳосилдор Мойдор-23 нави яратилиб, Жанубий деҳқончилик илмий-тадқиқот институти лалмикор дала тажриба хўжалигида 10 гектар майдонга ишлаб чиқаришга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазирлиги. Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2024-йил 21-декабр 05/05-03/423 сонли маълумотномаси). Натижада, андоза Баҳорикор навига нисбатан ҳосилдорлиги ва мой миқдори юқори бўлган Мойдор-23 нави қишлоқ хўжалигида навларни синаш марказига топширилган.
Мойли зиғирнинг танлов-синов кўчатзоридан 2022-2024-йиллар давомида эртапишарлиги, қурғоқчиликка чидамлилиги, мойдорлиги ва ҳосилдорлиги юқори бўлган янги Мойдор-23 нави яратилиб, уруғчилигини кенгайтириш учун Жанубий деҳқончилик илмий-тадқиқот институти Қамаши дала тажриба майдонига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазирлиги. Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2024-йил 21-декабр 05/05-03/423 сонли маълумотномаси). Натижада, Мойдор-23 навидан 7,9 с/га ҳосил олиниб, 50 гектар майдон учун юқори авлодли уруғлик тайёрланган.
Мойли зиғирнинг янги яратилган Мойдор-23 нави Қашқадарё вилоятининг Қамаши туманидаги “Муродбек Элдор ўғли” фермер хўжалигида 3,0 гектарга, “Эштемеров Элбекфермер хўжалигида 3,5 гектарга,“ Илҳом Бойсарейвич ” фермер хўжалигида 4,0 гектарга, Жанубий деҳқончилик илмий-тадқиқот институти дала тажриба хўжалигида 10 гектар майдонга, жами 20,5 гектар майдонга жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2024-йил 21-декабр 05/05-03/423 сонли маълумотномаси). Натижада, Андоза Баҳорикор навига нисбатан Мойдор-23 нави 1,5-2,0 с/га юқори ҳосил олиниб, рентабиллиги 94,2–99,6 фоизни ташкил этган.