Собиров Отабек Олимжоновичнинг 
 фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.     Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Хўжалик юритувчи субектларда бошқарув ҳисоби методологиясини такомиллаштириш”, 08.00.08 – “Бухгалтерия ҳисоби, иқтисодий таҳлил ва аудит”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.3.DSc/Iqt505.
Илмий маслаҳатчи: Пардаев Абдунаби Холиқович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/30.12.2019.I.17.01.
 Расмий оппонентлар: иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Пардаев Мамаюнус Қаршибоевич; иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Исманов Иброҳим Набиевич; иқтисодиёт фанлари доктори, доцент Маматқулов Муроджон Шукурович.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат аграр университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Иқтисодиётни модернизациялаш шароитида хўжалик юритувчи субектларда бошқарув ҳисоби методологиясини такомиллаштириш бўйича илмий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
бошқарувнинг режалаштириш, ташкил қилиш, назорат қилиш ва рағбатлантириш функсияларини мужассам этиш учун бюджетлаштиришнинг кўрсаткичларини 4 блок ва 30 та индикатор орқали баҳолаш таклиф этилган;
бошқарув ҳисоби самарадорлигини ошириш мақсадида харажатларни бартараф этиладиган, ўсиб борувчи, муқаррар харажатлар туркумига ажратиш ҳамда уларни таннархни ҳисоблашнинг замонавий усуллари орқали моделлаштириш таклиф этилган;
хўжалик юритувчи субектларда харажатларнинг бошқарув ҳисобини такомиллаштириш мақсадида “Асосий ишлаб чиқариш” счётига  “Меҳнат ресурсларини бошқариш харажатлари”, “Янги маҳсулот турлари ва ассортиментларини яратиш харажатлари”, “Янги технологияларни излаб топиш ва яратиш харажатлари”, “Маҳсулотни истеъмолчигача етказиб бериш харажатлари”, “Маҳсулот реализациясига хизмат кўрсатиш харажатлари” ишчи счётларини киритиш ва уни ҳисоб сиёсатида акс эттириш таклиф этилган;
хўжалик юритувчи субект фаолияти самарадорлигини мажмуавий баҳолаш имкониятини берадиган маълумотларни мулк эгалари (акциядорлар) манфаатлари, субектнинг мавжуд ресурслари ва билим салоҳияти ҳамда фаолиятни юритишга таъсир қиладиган ташқи муҳит омилларини ҳисобга олган ҳолда, 3 ўлчамда ҳамда баланслаштирилган кўрсаткичлар тизими орқали тақдим этиш асосланган;
ноаниқ тўплам назариясининг математик аппаратидан фойдаланиш орқали баланслаштирилган кўрсаткичлар тизимига асосланган, беш босқичли интеграллашган модел асосида хўжалик юритувчи субект салоҳиятини таҳлил қилиш, уни баҳолаш ва башорат қилиш услублари ҳамда воситалари таклиф этилган;
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Хўжалик юритувчи субектларда бошқарув ҳисоби методологиясини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
бошқарувнинг режалаштириш, ташкил қилиш, назорат қилиш ва рағбатлантириш функсияларини мужассам этиш учун бюджетлаштиришнинг асосланганлиги ва унинг кўрсаткичларини 4 блок ва 30 та индикатор орқали баҳолаш бўйича берилган таклифи “Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамияти тизимидаги хўжалик юритувчи субектларда ресурсларни режалаштириш, фаолиятни баҳолаш, ишчи-ходимлар фаолиятини баҳолаш орқали рағбатлантириш, белгиланган кўрсаткичлар бажарилишини назорат қилиш ҳамда четланишларни тезкор тарзда бартараф этиш мақсадида фойдаланилган (“Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамиятининг 2025-йил 14-мартдаги 23/01-01-07/202-сон маълумотномаси). Мазкур таклиф натижасида комбинат тизимидаги хўжалик юритувчи субектларда бошқарувнинг муҳим функсиялари бўлган вазифаларни аниқлаштириш, ресурсларни режалаштириш, фаолиятни баҳолаш, ишчи-ходимлар фаолиятини баҳолаш орқали рағбатлантириш, белгиланган кўрсаткичлар бажарилишини назорат қилиш ҳамда четланишларни тезкор тарзда бартараф этиш имкониятлари пайдо бўлди. Бунинг натижасида комбинат миқёсида ҳамда унинг алоҳида олинган хўжалик юритувчи субектлари доирасида белгиланган мақсадли кўрсаткичларга эришиш индикаторларини ишлаб чиқиш, режалаштирилган тадбирларни молиявий кўрсаткичларда ифодалаш, уни ҳисобга олиш ва четланишларини бошқариш имконияти яратилди; 
бошқарув ҳисоби самарадорлигини ошириш мақсадида  харажатларни бартараф этиладиган, ўсиб борувчи ва муқаррар харажатлар туркумига ажратиш ҳамда уларни таннархни ҳисоблашнинг замонавий усуллари орқали моделлаштириш бўйича берилган таклифи “Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамиятида харажатларни масъулият марказлари (сегментлари) кесимида ҳисобга олиш, таҳлил қилиш ҳамда четланишларини баҳолашда фойдаланилган (“Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамиятининг 2025-йил 14-мартдаги 23/01-01-07/202-сон маълумотномаси). Мазкур таклиф натижасида комбинат тизимидаги хўжалик юритувчи субектларнинг фаолият йўналишлари бўйича харажатлар тўғрисидаги ахборотларни тизимли тарзда шакллантириш, ахбарот таъминотининг тезкорлигини таъминлаш, ресурслардан оқилона фойдаланиш ва якуний натижани тўғри шакллантириш имконияти яратилди;
хўжалик юритувчи субектларда харажатларнинг бошқарув ҳисобини такомиллаштириш мақсадида “Асосий ишлаб чиқариш” счётига  “Меҳнат ресурсларини бошқариш харажатлари”, “Янги маҳсулот турлари ва ассортиментларини яратиш харажатлари”, “Янги технологияларни излаб топиш ва яратиш харажатлари”, “Маҳсулотни истеъмолчигача етказиб бериш харажатлари”, “Маҳсулот реализациясига хизмат кўрсатиш харажатлари” субсчётларини киритиш ва уни ҳисоб сиёсатида акс эттириш бўйича берилган таклифи “Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамиятида бошқарув ҳисобини самарали тарзда ташкил қилиш мақсадида ҳамда ҳисоб маълумотларининг таҳлил натижадорлигинш ошириш мақсадида фойдаланилган (“Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамиятининг 2025-йил 14-мартдаги 23/01-01-07/202-сон маълумотномаси). Мазкур таклиф натижасида комбинат тизимидаги хўжалик юритувчи субектлар миқёсида асосий ва ёрдамчи фаолиятлар кесимида харажат турлари бўйича ҳисоб маълумотларини шакллантириб бориш имконияти яратилган;
хўжалик юритувчи субект фаолияти самарадорлигини мажмуавий баҳолаш имкониятини берадиган маълумотларни мулк эгалари (акциядорлар) манфаатлари, субектнинг мавжуд ресурслари ва билим салоҳияти ҳамда фаолиятни юритишга таъсир қиладиган ташқи муҳит омилларини ҳисобга олган ҳолда, 3 ўлчамда ҳамда баланслаштирилган кўрсаткичлар тизими орқали тақдим этиш бўйича берилган таклифи “Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамияти масъулият марказлари (сегментлари)да ресурслар ҳамда капиталларининг реал бозор қийматини баҳолашда фойдаланилган (“Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамиятининг 2025-йил 14-мартдаги 23/01-01-07/202-сон маълумотномаси). Ушбу таклифни амалиётга тадбиқ қилиш комбинат фаолиятининг асосий кўрсаткичлари бўйича 2024-йилдаги натижаларининг 2023-йилга нисбатан сезиларли тарзда ўсишини таъминлашга, хусусан соф фойда миқдорини 128 фоизга ошириш имкониятини берди. Мазкур таклифнинг комбинат таркибидаги хўжалик юритувчи субектлар амалиётига жорий этилиши молиявий ҳамда номолиявий кўрсаткичлар блоклари асосида ишлайдиган стратегик прогноз балансини тузиш ва бунинг натижасида молиявий натижаларга оид маълумотлар базасининг ҳаққонийлигини, яхлитлигини ҳамда уларга асосланиб қабул қилинадиган бошқарув қарорларининг тезкорлигини таъминламоқда ва самарадорлигини оширмоқда;
    ноаниқ тўплам назариясининг математик аппаратидан фойдаланиш орқали баланслаштирилган кўрсаткичлар тизимига асосланган, беш босқичли интеграллашган модел асосида хўжалик юритувчи субект салоҳиятини таҳлил қилиш, уни баҳолаш ва башорат қилиш бўйича ишлаб чиқилган услублари ва воситалари бўйича берилган таклифи “Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамияти таркибидаги хўжалик юритувчи субектларда ресурслар тежамкорлигини таъминлайдиган молиявий кўрсаткичлар билан бир қаторда номолиявий кўрсаткичларни ҳам баҳолаш учун фойдаланилган (“Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамиятининг 2025-йил 14-мартдаги 23/01-01-07/202-сон маълумотномаси). Мазкур таклиф комбинат таркибидаги хўжалик юритувчи субектларда ресурслар тежамкорлигини таъминлайдиган молиявий кўрсаткичлардан ташқари, ташқи муҳит омилларини ҳам ҳисобга олиш, уларнинг риски ва самарасини баҳолаш борасида тезкор тарздаги бошқарув қарорларини қабул қилиш имкониятларини яратмоқда, шунингдек, комбинатнинг умумий стратегик салоҳиятини ифодаловчи кўрсаткичлар параметрларини 2030-йилгача белгилашда асосий башорат қилиш усули сифатида фойдаланилмоқда.