Ҳамдамова Гулҳаё Раҳмат қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Дермо-респиратор синдромда аллергик сенсибилизация омиллари” ихтисослик шифри: 14.00.36 – Аллергология ва иммунология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.1.PhD/Tib2587.
Илмий раҳбар: Наврузова Шакар Истамовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Иммунология ва инсон геномикаси институти, DSc.02/30.12.2019.Tib.50.01.
Расмий оппонентлар: Зиядуллаев Шухрат Худойбердиевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Ирсалиева Фатима Хуснутдиновна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш маркази.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: дермо-респиратор синдромда аллергик сенсибилизация омилларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор Бухоро вилояти шароитида яшовчи беморлар дерма-респиратор синдроми ривожланишига одатий ари, уй чанги канаси, асалари заҳари, паприка, солянка, ажриқ ўти, подорожник, шувоқ, тимофеевка ва латексга сенсибилизацияси сабаб бўлиши исботланган;
илк бор ажриқ ўти (Cyn d), ўтлоқ тимофеевкаси (Phl p 6, Grass Group 5/6), ва латексга (Hev b 8, Profilin) сенсибилизация ривожланганда, мушук туки (Fel d 1, Uteroglobin) ва уй чанги канаси (Der p 20, Arginine kinase) билан контакт бўлганида хамда фикус(Fic b), немис тараканига (Bla g 9, Arginine kinase) аллергия сабабли респиратор аллергозлар дерма-респиратор синдромга ўтиши исботланган;
илк бор ИЛ-4 махсулоти дисрегуляцияси фонида МСР-1 ва ИЛ-17A медиаторларининг фаоллашуви, хамда ёндош микробли ва замбуруғли инфекциялар сабабли аллергик холатнинг кучайиши, хусусан респиратор аллергознинг сурункалашуви яллиғланиш синдроми ривожланишига олиб келиши асосланган;
илк бор дерма-респиратор синдром ривожланиш хавфи билан ёнғоқ гулчанги (Jug r_pollen) ва хурмо палмаси (Pho d 2, Profilin), амброзия гулчанги (Amb a), шувоқ (Art v 3, nsLTP), оқ шўра (Ama) билан нисбатан кучли хамда Европа уй чанг канаси (Der p 20, Arginin kinaz) ва мушук туклари (Fel d 1, Uteroglobin) кучли корреляцион алоқа мавжудлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Дермо-респиратор синдромда аллергик сенсибилизация омилларини аниқлаш жараёнида олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: илк бор Бухоро вилояти шароитида яшовчи беморлар дерма-респиратор синдроми ривожланишига одатий ари, уй чанги канаси, асалари заҳари, паприка, солянка, ажриқ ўти, подорожник, шувоқ, тимофейевка ва латексга сенсибилизацияси сабаб бўлиши исботланганлиги бўйича «Дермо-респиратор синдромда аллергик сенсибилизация омилларини баҳолаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти экспертлар кенгашининг 2024-йил 17-февралдаги №24-м/031 сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Бухоро вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 21.10.2024 йилдаги 01/622-сонли, Когон туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 03.10.2024 йилдаги 2166-2-36-ТВ/2024-сонли ва Бухоро туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 03.10.2024 йилдаги 2852-2-32-ТВ/2024-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 15-январдаги 11/75-сонли маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар дермо-респиратор синдром ва респиратор аллергоз билан оғриган беморларда аллергик сенсибилизацияни ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммунологик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш, стационарда даволаниш муддатини қисқартириш ва ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Бухоро вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази, Когон ва Бухоро туманлари тиббиёт бирлашмалари амалий фаолиятларига жорий этилишида дермо-респиратор синдромда аллергик сенсибилизация омилларини баҳолаш усулини қўллаш касалликнинг аллергологик ва иммунологик хусусиятларини аниқлаш ва даволашнинг дифферинцирланган усулларидан фойдаланиш, стационарда ётишни қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 431 800 сум иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: Бухоро вилояти шароитида яшовчи беморлар дерма-респиратор синдроми ривожланишига одатий ари, уй чанги канаси, асалари заҳари, паприка, солянка, ажриқ ўти, подорожник, полин, тимофейевка ва латексга сенсибилизацияси сабаб бўлиши асосланган;
иккинчи илмий янгилик: илк бор ажриқ ўти (Cyn d), ўтлоқ тимофеевкаси (Phl p 6, Grass Group 5/6), ва латексга (Hev b 8, Profilin) сенсибилизация ривожланганда, мушук туки (Fel d 1, Uteroglobin) ва уй чанги канаси (Der p 20, Arginine kinase) билан контакт бўлганида хамда фикус(Fic b), немис тараканига (Bla g 9, Arginine kinase) аллергия сабабли респиратор аллергозлар дерма-респиратор синдромга ўтиши исботланганлиги бўйича «Дермо-респиратор синдромда аллергик сенсибилизация омилларини баҳолаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти экспертлар кенгашининг 2024-йил 17-февралдаги №24-м/031 сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Бухоро вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 21.10.2024 йилдаги 01/622-сонли, Когон туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 03.10.2024 йилдаги 2166-2-36-ТВ/2024-сонли ва Бухоро туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 03.10.2024 йилдаги 2852-2-32-ТВ/2024-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 15-январдаги 11/75-сонли маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар дермо-респиратор синдром ва респиратор аллергоз билан оғриган беморларда аллергик сенсибилизацияни ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммунологик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш, стационарда даволаниш муддатини қисқартириш ва ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Бухоро вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази, Когон ва Бухоро туманлари тиббиёт бирлашмалари амалий фаолиятларига жорий этилишида дермо-респиратор синдромда аллергик сенсибилизация омилларини баҳолаш усулини қўллаш касалликнинг аллергологик ва иммунологик хусусиятларини аниқлаш ва даволашнинг дифферинцирланган усулларидан фойдаланиш, стационарда ётишни қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 431 800 сум иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: ажриқ ўти (Cyn d), ўтлоқ тимофеевкаси (Phl p 6, Grass Group 5/6), ва латексга (Hev b 8, Profilin) сенсибилизация ривожланганда, мушук туки (Fel d 1, Uteroglobin) ва уй чанги канаси (Der p 20, Arginine kinase) билан контакт бўлганида хамда фикус(Fic b), немис тараканига (Bla g 9, Arginine kinase) аллергия сабабли респиратор аллергозлар дерма-респиратор синдромга ўтиши асосланган;
учинчи илмий янгилик: илк бор ИЛ-4 махсулоти дисрегуляцияси фонида МСР-1 ва ИЛ-17A медиаторларининг фаоллашуви, хамда ёндош микробли ва замбуруғли инфекциялар сабабли аллергик холатнинг кучайиши, хусусан респиратор аллергознинг сурункалашуви яллиғланиш синдроми ривожланишига олиб келиши асосланганлиги бўйича «Дермо-респиратор синдромда аллергик сенсибилизация омилларини баҳолаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти экспертлар кенгашининг 2024-йил 17-февралдаги №24-м/031 сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Бухоро вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 21.10.2024 йилдаги 01/622-сонли, Когон туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 03.10.2024 йилдаги 2166-2-36-ТВ/2024-сонли ва Бухоро туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 03.10.2024 йилдаги 2852-2-32-ТВ/2024-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 15-январдаги 11/75-сонли маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар дермо-респиратор синдром ва респиратор аллергоз билан оғриган беморларда аллергик сенсибилизацияни ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммунологик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш, стационарда даволаниш муддатини қисқартириш ва ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Бухоро вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази, Когон ва Бухоро туманлари тиббиёт бирлашмалари амалий фаолиятларига жорий этилишида дермо-респиратор синдромда аллергик сенсибилизация омилларини баҳолаш усулини қўллаш касалликнинг аллергологик ва иммунологик хусусиятларини аниқлаш ва даволашнинг дифферинцирланган усулларидан фойдаланиш, стационарда ётишни қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 431 800 сум иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: ИЛ-4 синтези дисрегуляцияси фонида МСР-1 ва ИЛ-17A медиаторларининг фаоллашуви, хамда ёндош микробли ва замбуруғли инфекциялар сабабли аллергик холатнинг кучайиши, хусусан респиратор аллергознинг сурункалашуви яллиғланиш синдроми ривожланишига олиб келиши асосланган;
тўртинчи илмий янгилик: илк бор дерма-респиратор синдром ривожланиш хавфи билан ёнғоқ гулчанги (Jug r_pollen) ва хурмо палмаси (Pho d 2, Profilin), амброзия гулчанги (Amb a), шувоқ (Art v 3, nsLTP), оқ шўра (Ama) билан нисбатан кучли хамда Европа уй чанг канаси (Der p 20, Arginin kinaz) ва мушук туклари (Fel d 1, Uteroglobin) кучли корреляцион алоқа мавжудлиги аниқланганлиги бўйича «Дермо-респиратор синдромда аллергик сенсибилизация омилларини баҳолаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти экспертлар кенгашининг 2024-йил 17-февралдаги №24-м/031 сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Бухоро вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 21.10.2024 йилдаги 01/622-сонли, Когон туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 03.10.2024 йилдаги 2166-2-36-ТВ/2024-сонли ва Бухоро туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 03.10.2024 йилдаги 2852-2-32-ТВ/2024-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 15-январдаги 11/75-сонли маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар дермо-респиратор синдром ва респиратор аллергоз билан оғриган беморларда аллергик сенсибилизацияни ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммунологик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш, стационарда даволаниш муддатини қисқартириш ва ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Бухоро вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази, Когон ва Бухоро туманлари тиббиёт бирлашмалари амалий фаолиятларига жорий этилишида дермо-респиратор синдромда аллергик сенсибилизация омилларини баҳолаш усулини қўллаш касалликнинг аллергологик ва иммунологик хусусиятларини аниқлаш ва даволашнинг дифферинцирланган усулларидан фойдаланиш, стационарда ётишни қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 431 800 сум иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: дерма-респиратор синдром ривожланиш хавфи билан ёнғоқ гулчанги (Jug r_pollen) ва хурмо палмаси (Pho d 2, Profilin), амброзия гулчанги (Amb a), шувоқ (Art v 3, nsLTP), оқ шўра (Ama) билан нисбатан кучли хамда Европа уй чанг канаси (Der p 20, Arginin kinaz) ва мушук туклари (Fel d 1, Uteroglobin) кучли корреляцион алоқа мавжудлиги асосланган.