Каримова Мархабо Абдуллаевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Дон ва дуккакли ем-хашак экинларини қўшиб экиш технологиясининг айрим элементларини такомиллаштириш (Андижон вилоятининг ўтлоқи бўз тупроқлари шароитида)”, 06.01.08 – Ўсимликшунослик (қишлоқ хўжалиги фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.1.PhD/Qx1066.
Илмий раҳбар: Иминов Абдували Абдуманнобович, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Дон ва дуккакли экинлар илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Дон ва дуккакли экинлар илмий-тадқиқот инситути, PhD.05/31.03.2023.Qx.159.01.
Расмий оппонентлар: Негматова Сурайё Тешаевна, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори, профессор; Махмудов Ўткир Ҳайдарович, қишлоқ хўжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Андижон вилоятининг ўтлоқи бўз тупроқлари шароитида тритикале, арпа ва вика экинларини қўшиб экишда уруғ экиш меъёри ва нисбатларини ўсимликларнинг ўсиши, ривожланиши, ҳосилдорлиги ва сифат кўрсаткичларига таъсирини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор Андижон вилоятининг ўтлоқи бўз тупроқлари шароитида арпа, тритикале ва вика экинларини қўшиб экишда уруғ экиш меъёрлари ва нисбатларини ҳосилдорликни оширишдаги самарадорлиги аниқланган;
арпа, вика ва тритикале экинларини қўшиб экишда мақбул уруғ экиш меъёрлари ва нисбатларини қўлланилиши ўсимликларнинг ўсиши, ривожланиши, қуруқ масса тўплаши, барг юзасининг шаклланиши, ҳосилдорлиги ва донининг технологик сифат кўрсаткичларига ижобий таъсир кўрсатиши аниқланган; 
арпа, вика ва тритикале экинларини турли уруғ экиш меъёрлари ва нисбатларида қўшиб экилиши ҳисобига ўсимликларнинг ер устки массаси ва илдиз тизимини шаклланиши экинларни ўзини соф ҳолда экилганга нисбатан юқори бўлиши, бир туп ўсимликда аксинча камайиб бориши аниқланган;
ем-хашак экинларини қўшиб экишда мақбул уруғ экиш меъёрлари ва нисбатларини қўлланилиши дон ҳосилдорлигига ижобий таъсир кўрсатиб, тритикале билан викани қўшиб экилганда тритикале ўсимлигини ўзи экилган вариантга нисбатан 6,1-9,7 ц/га, арпа билан викани қўшиб экилганда арпа ўсимлигини ўзи экилган вариантга нисбатан 4,0-7,1 ц/га, вика билан арпани қўшиб экилганда эса арпа ўсимлигини ўзи экилган вариантга нисбатан 3,1-5,4 ц/га миқдорида юқори дон ҳосили олинганлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Арпа, тритикале ва вика экинларини қўшиб экишда уруғ экиш меъёрлари ва нисбатларини ҳосилдорликка таъсирини аниқлаш бўйича олиб борилган тадқиқотлар натижалари асосида: 
Фермер хўжаликлари учун “Ем-хашак экинларини қўшиб экиш бўйича тавсиялар” тасдиқланган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025 йил 14 июлдаги №05/05-03-283-сон маълумотномаси). Ушбу тавсиянома бугунги кунда Андижон вилоятидаги фермер ва томорқа хўжаликлари учун қўлланма сифатида хизмат қилмоқда; 
арпа, тритикале ва вика экинларини ем-хашак экини сифатида қўшиб экишда уруғ экиш меъёрлари ва нисбатларини қўллаш технологияси Андижон вилоятининг Пахтаобод туманидаги фермер хўжаликларида 17,0 гектар, жами 29,0 гектар майдонда жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025 йил 14 июлдаги №05/05-03-283-сон маълумотномаси). Натижада, арпа, вика ва тритикале экинларини турли уруғ экиш меъёрлари ва нисбатларда экилиши дон ва поя ҳосилдорлигини экинларни ўзини соф ҳолда экилганга нисбатан ортиб борганлиги аниқланиб, тритикале билан викани қўшиб (150 кг/га тритикале+75 кг/га вика (2:1)) экилганда тритикале ўсимлигини ўзи экилган вариантга нисбатан 9,0 ц/га дон ва 17,8 ц/га поя, вика билан тритикалени қўшиб (120 кг/га вика+60 кг/га тритикале (2:1)) экилганда 7,1 ц/га дон ва 15,0 ц/га поя, арпа билан викани қўшиб (150 кг/га арпа +75 кг/га вика (2:1)) экилганда арпа ўсимлигини ўзи экилганга нисбатан 6,5 ц/га дон ва 13,2 ц/га поя, вика билан арпани қўшиб экилганда эса 4,5 ц/га дон ва 9,8 ц/га поя ҳосили олиниб, рентабеллик даражаси 68,3-121,2 % га юқори бўлган;
арпа, тритикале ва вика экинларини ем-хашак экини сифатида қўшиб экишда уруғ экиш меъёрлари ва нисбатларини қўллаш технологияси Андижон вилоятининг Андижон туманидаги фермер хўжаликларида 12,0 гектар, жами 29,0 гектар майдонда жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025 йил 14 июлдаги №05/05-03-283-сон маълумотномаси). Натижада, арпа, вика ва тритикале экинларини турли уруғ экиш меъёрлари ва нисбатларда экилиши дон ва поя ҳосилдорлигини экинларни ўзини соф ҳолда экилганга нисбатан ортиб борганлиги аниқланиб, тритикале билан викани қўшиб (150 кг/га тритикале+75 кг/га вика (2:1)) экилганда тритикале ўсимлигини ўзи экилган вариантга нисбатан 9,0 ц/га дон ва 16,5 ц/га поя, вика билан тритикалени қўшиб (120 кг/га вика+60 кг/га тритикале (2:1)) экилганда 6,6 ц/га дон ва 13,8 ц/га поя, арпа билан викани қўшиб (150 кг/га арпа +75 кг/га вика (2:1)) экилганда арпа ўсимлигини ўзи экилганга нисбатан 5,9 ц/га дон ва 12,7 ц/га поя, вика билан арпани қўшиб экилганда эса 4,1 ц/га дон ва 9,2 ц/га поя ҳосили олиниб, рентабеллик даражаси 65,4-115,3 % га юқори бўлган.