Динмухаммадиев Нурлан Актамовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «ОИВ билан зарарланган болаларда бронх-ўпка патологиясининг хусусиятлари», 14.00.10 – Юқумли касалликлар (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2021.2.PhD/Tib1908.
Илмий раҳбар: Таджиев Ботир Мирхашимович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети, Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт маркази, DSc.04/30.12.2019.Tib.30.01. 
Расмий оппонентлар: Арипов Орифжон Абдумаликович, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Ибадова Гулнара Алиевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети. 
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: ОИВ инфекцияси билан касалланган болаларда бронх-ўпка патологиянинг хусусиятларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
ОИВ-инфекцияли болаларда бронхо-ўпка патологиясини клиник намоён бўлиши 40%, ҳамда ташқи нафас функциясини баҳолаш орқали аниқланган сурункали ўпка касаллигининг 18,4% ташкил қилиниши аниқланган; 
ОИВ-инфекцияли болаларда сурункали ўпка касаллиги мавжуд ва мавжуд бўлмаган ҳолатлардаги ОИВ билан боғлиқ касалликларнинг анамнезидаги учраш даражаси ишонарли даражада фарқи бўлмаганлиги, аммо анамнезида қизамиқ ўтказган ва сурункали ўпка касаллиги мавжудлиги билан боғлиқлиги асосланган;
ОИВ-инфекцияли болаларда сурункали ўпка касаллиги мавжуд ва мавжуд бўлмаган ҳолатлардаги ОИВ инфекциясининг 3 ва 4 клиник босқичдаги болалар учраш даражасида фарқ бўлмаганлиги, сурункали ўпка касаллиги мавжуд ОИВ-инфекцияли болаларда CD4+лимфоцитлар сонининг ≤200 хуж/мкл ҳамда вирус юкламасининг ≥ 1000 нусха/мл кўпроқ учраши, CD4+лимфоцитлар сонининг динамикада (1,5 йил) камайиши исботланган;
ОИВ-инфекцияли болаларда сурункали ўпка касаллиги билан ёшига мос вазннинг < 80%, аёл жинси, ОИВ тасдиқланганидан сўнг ретровирусга қарши давони ≥ 1 йилда бошланиши, ретровирусга қарши даво схемасида абакавир ва/ёки тенофовир бўлиши, анамнезида қон ёки қон препаратлари қуйилганлиги кўпроқ учраши исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 7 майдаги 17-сонли йиғилиш баённомасига асосан илмий-тадқиқот ишлари натижаларини амалиётга тадбиғи бўйича хулосасига кўра:
биринчи илмий янгилик: ОИВ-инфекцияли болаларда бронхо-ўпка патологиясини клиник намоён бўлиши 40%, ҳамда ташқи нафас функциясини баҳолаш орқали аниқланган сурункали ўпка касаллигининг 18,4% ташкил қилиниши асосланганлиги Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология юқумли ва паразитар касалликлари илмий-амалий тиббиёт маркази ҳузуридаги експерт кенгашда 01.05.2024 йил №1 н-р/44-сон билан тасдиқланган «ОИВ-инфекцияли болаларда бронх-ўпка патологиясининг ташхисотини оптималлаштириш» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Тошкент вилоят ОИТСга қарши курашиш маркази бўйича 15.05.2024 йилдаги 47-P-сон ҳамда Тошкент шаҳар ОИТСга қарши курашиш маркази бўйича 18.05.2024 йилдаги 26-сон бўйруклари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025-йил 7-майдаги №17-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: ОИВ инфекцияли болаларда ташқи нафас олиш функсияси бузилиши (сурункали бронх ўпка патологияси) ўз вақтида ташхислаш касалликнинг сурункали бўлишининг олдини олиш ва профилактика чораларини ўз вақтида кўриш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: ташқи нафас олиш функсияси бузилишини (сурункали бронх ўпка патологияси) эрта ташхислаш стационар даволанаётган ОИВ инфекцияли ҳар бир бола учун ётоқ урин кунларини ва озиқ-овқат харажатларини тежаш имконини беради.
иккинчи илмий янгилик: ОИВ-инфекцияли болаларда сурункали ўпка касаллиги мавжуд ва мавжуд бўлмаган ҳолатлардаги ОИВ билан боғлиқ касалликларнинг анамнезидаги учраш даражаси ишонарли даражада фарқи бўлмаганлиги, аммо анамнезида қизамиқ ўтказган ва сурункали ўпка касаллиги мавжудлиги билан боғлиқлиги асосланганлиги Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология юқумли ва паразитар касалликлари илмий-амалий тиббиёт маркази ҳузуридаги експерт кенгашда 01.05.2024 йил №1 н-р/44-сон билан тасдиқланган «ОИВ-инфекцияли болаларда бронх-ўпка патологиясининг ташхисотини оптималлаштириш» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Тошкент вилоят ОИТСга қарши курашиш маркази бўйича 15.05.2024 йилдаги 47-P-сон ҳамда Тошкент шаҳар ОИТСга қарши курашиш маркази бўйича 18.05.2024 йилдаги 26-сон бўйруклари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025-йил 7-майдаги №17-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: ОИВ инфекцияли болаларда ташқи нафас олиш функсияси бузилишини (сурункали бронх ўпка патологияси) анамнез таҳлили асосида ўз вақтида ташхислаш, касалликнинг сурункали бўлишининг олдини олиш ва профилактика чораларини ўз вақтида кўриш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: ташқи нафас олиш функсияси бузилишини (сурункали бронх ўпка патологияси) эрта ташхислаш стационар даволанаётган ОИВ инфекцияли ҳар бир бола учун ётоқ урин кунларини ва озиқ-овқат харажатларини тежаш имконини беради.
учинчи илмий янгилик: ОИВ-инфекцияли болаларда сурункали ўпка касаллиги мавжуд ва мавжуд бўлмаган ҳолатлардаги ОИВ инфекциясининг 3 ва 4 клиник босқичдаги (КБ) болалар учраш даражасида фарқ бўлмаганлиги, сурункали ўпка касаллиги мавжуд ОИВ-инфекцияли болаларда CD4+лимфоцитлар сонининг ≤200 хуж/мкл ҳамда вирус юкламасининг ≥ 1000 нусха/мл кўпроқ учраши, CD4+лимфоцитлар сонининг динамикада (1,5 йил) камайиши асосланганлиги Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология юқумли ва паразитар касалликлари илмий-амалий тиббиёт маркази ҳузуридаги експерт кенгашда 01.05.2024 йил №1 н-р/44-сон билан тасдиқланган «ОИВ-инфекцияли болаларда бронх-ўпка патологиясининг ташхисотини оптималлаштириш» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Тошкент вилоят ОИТСга қарши курашиш маркази бўйича 15.05.2024 йилдаги 47-P-сон ҳамда Тошкент шаҳар ОИТСга қарши курашиш маркази бўйича 18.05.2024 йилдаги 26-сон бўйруклари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025-йил 7-майдаги №17-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: ОИВ инфекцияли болаларда ташқи нафас олиш функсияси бузилиши (сурункали бронх ўпка патологияси) CD4+ лимфоцитлар сонини динамикада кузатиш орқали ўз вақтида ташхислаш, касалликнинг сурункали бўлишининг олдини олиш ва профилактика чораларини ўз вақтида кўриш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: ташқи нафас олиш функсияси бузилишини (сурункали бронх ўпка патологияси) эрта ташхислаш, стационар даволанаётган ОИВ инфекцияли ҳар бир бола учун ётоқ урин кунларини ва озиқ-овқат харажатларини тежаш имконини беради.
тўртинчи илмий янгилик: ОИВ-инфекцияли болаларда сурункали ўпка касаллиги билан ёшига мос вазннинг < 80%, аёл жинси, ОИВ тасдиқланганидан сўнг РВҚД ни ≥ 1 йилда бошланиши, РВҚД схемасида абакавир ва/ёки тенофовир бўлиши, анамнезида қон ёки қон препаратлари қуйилганлиги кўпроқ учраши асосланганлиги Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология юқумли ва паразитар касалликлари илмий-амалий тиббиёт маркази ҳузуридаги експерт кенгашда 01.05.2024 йил №1 н-р/44-сон билан тасдиқланган «ОИВ-инфекцияли болаларда бронх-ўпка патологиясининг ташхисотини оптималлаштириш» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Тошкент вилоят ОИТСга қарши курашиш маркази бўйича 15.05.2024 йилдаги 47-P-сон ҳамда Тошкент шаҳар ОИТСга қарши курашиш маркази бўйича 18.05.2024 йилдаги 26-сон бўйруклари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025-йил 7-майдаги №17-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: ОИВ инфекцияли болаларда ташқи нафас олиш функсияси бузилишини (сурункали бронх ўпка патологияси) РҚВД бошлаш вақтини ҳамда схемасини таҳлили асосида ўз вақтида ташхислаш, касалликнинг сурункали бўлишининг олдини олиш ва профилактика чораларини ўз вақтида кўриш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: ташқи нафас олиш функсияси бузилишини (сурункали бронх ўпка патологияси) эрта ташхислаш стационар даволанаётган ОИВ инфекцияли ҳар бир бола учун ётоқ урин кунларини ва озиқ-овқат харажатларини тежаш имконини беради.