Бекчанова Барно Баходир қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Замонавий шароитда неонатал пневмониянинг клинико-лаборатор хусусиятлари”, 14.00.09 – Педиатрия (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақами: №В2022.2.PhD/Tib2728.
Илмий раҳбар: Шамансурова Элмира Амануллаевна тиббиёт фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети,_DSc.04/30.12.2019.Tib.29.01.
Расмий оппонентлар: Алиев Ахмаджон Лутфуллаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Хасанова Саида Сабировна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.  
Етакчи ташкилот: Республика ихтисослаштирилган педиатрия илмий-амалий тиббиёт маркази.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади неонатал пневмониянинг клиник-лаборатор хусусиятларини ўрганиш ва янги туғилган чақалоқларда пневмониянинг оғир кечиши ривожланишининг диагностик ва прогностик маркерларини ишлаб чиқишдан  иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
янги туғилган чақалоқларда неонатал пневмониянинг эрта (54,9%) ва кечки (45,1%) турларида хавф омиллари, муҳим яллиғланиш предикторлари булган С-реактив оқсил (СРО) кўрсаткичлари 7 дан юқори ва прокалцитонин даражаси 2,0 дан юқори, купроқ эрта пневмония билан оғриган болаларда юқори даражада ошиши исботланган;
янги туғилган чақалоқларда неонатал пневмониянинг оғир кечиши ривожланишини башоратлашда SNAP-II ва SNAPPE-II шкалаларининг диагностик аҳамияти исботланган: янги туғилган чақалоқда 20 балл ва ундан юқори бўлганда неонатал пневмониянинг оғир клиник кечиши ривожланиш эҳтимоли 93,7% га тенг, 20 баллдан кам бўлганда оғир кечишнинг ривожланмаслик эҳтимоли 100% ни ташкил этиши аниқланган;
цитомегаловирус (CМВ), оддий герпес вируси (HCV), Chlamydia trachomatis каби "атипик" пневмотроп қўзғатувчилар неонатал пневмонияларда муҳим этиологик роль ўйнаши, неонатал пневмонияларнинг барча сабабларининг 6,1% ни ташкил этиши исботланган;
эрта неонатал пневмония билан оғриган болаларда pО2 нинг сезиларли даражада ошиши фонида pCО2 нинг сезиларли даражада пасайиши аниқланди, ушбу гуруҳдаги болаларда плазма электролитлари дисбаланси (кальций ва гемотакритнинг кескин пасайиши фонида натрий, хлорнинг сезиларли даражада ошиши) аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Неонатал пневмониянинг диагностик мезонлари ишлаб чиқилиб, аниқланган статистик аҳамиятли белгилар асосида: 
биринчи илмий янгилик: янги туғилган чақалоқларда неонатал пневмониянинг эрта (54,9%) ва кечки (45,1%) турларида хавф омиллари, муҳим яллиғланиш предикторлари булган С-реактив оқсил (СРО) кўрсаткичлари 7 дан юқори ва прокалцитонин даражаси 2,0 дан юқори, купроқ эрта пневмония билан оғриган болаларда юқори даражада ошиши исботланганлиги Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 25 октябрьда №10-24/378-t билан тасдиқланган “Способы диагностики развития неонатальных пневмоний” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган педиатрия илмий-амалий тиббиёт марказининг 2024 йил 11 ноябрдаги №138-сонли буйруғи, Тошкент шаҳар 1-сон клиник болалар шифохонасининг 2024 йил 12 ноябрдаги №112 -сонли буйруғи, Хоразм вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази 2024 йил 25 ноябрда №202-I сонли буйруғи билан клиник амалиётга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 07 майдаги №17/32- сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: олинган маълумотлар неонатал пневмонияни эрта аниқлаш ва оқибатларини башорат қилиш сифатини яхшилайди. Иқтисодий самарадорлиги: хавф омиллари диагностик прогнозлаш мезонларига киритилиши неонатал пневмониянинг клиник кўринишини башорат қилишга ёрдам бериб, диагностикасини такомиллаштиришга олиб келади, натижада рецидивлар сони камайиб шифохонага ётқизишдан воз кечишга олиб келади ва хар бир беморнинг 10 кунлик шифохонага ётқизилиши учун ўртача 500000 сўмгача маблағни тежаш имконини берган, 150 бемор учун 75000000 сўмни ташкил этган. Хулоса: неонатал пневмония билан оғриган беморларда эрта диагностика қилиш бюджет ва бюджетдан ташқари маблағларни бир беморга 500000 сўмни иқтисод қилиш имконини берган;
иккинчи илмий янгилик: янги туғилган чақалоқларда неонатал пневмониянинг оғир кечиши ривожланишини башоратлашда SNAP-II ва SNAPPE-II шкалаларининг диагностик аҳамияти исботланган: янги туғилган чақалоқда 20 балл ва ундан юқори бўлганда неонатал пневмониянинг оғир клиник кечиши ривожланиш эҳтимоли 93,7% га тенг, 20 баллдан кам бўлганда оғир кечишнинг ривожланмаслик эҳтимоли 100% ни ташкил этиши аниқланганлиги Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 25 октябрьда №10-24/378-t билан тасдиқланган “Способы диагностики развития неонатальных пневмоний” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган педиатрия илмий-амалий тиббиёт марказининг 2024 йил 11 ноябрдаги №138 -сонли буйруғи, Тошкент шаҳар 1-сон клиник болалар шифохонасининг 2024 йил 12 ноябрдаги №112 -сонли буйруғи, Хоразм вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази 2024 йил 25 ноябрда №202-I сонли буйруғи билан клиник амалиётга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 07 майдаги №17/32- сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: олинган маълумотлар неонатал пневмонияни эрта аниқлаш ва оқибатларини башорат қилиш сифатини яхшилайди. Иқтисодий самарадорлиги: хавф омиллари диагностик прогнозлаш мезонларига киритилиши неонатал пневмониянинг клиник кўринишини башорат қилишга ёрдам бериб, диагностикасини такомиллаштиришга олиб келади, натижада рецидивлар сони камайиб шифохонага ётқизишдан воз кечишга олиб келади ва хар бир беморнинг 10 кунлик шифохонага ётқизилиши учун ўртача 500000 сўмгача маблағни тежаш имконини берган, 150 бемор учун 75000000 сўмни ташкил этган. Хулоса: неонатал пневмония билан оғриган беморларда эрта диагностика қилиш бюджет ва бюджетдан ташқари маблағларни бир беморга 500000 сўмни иқтисод қилиш имконини берган;
учинчи илмий янгилик: цитомегаловирус (CМВ), оддий герпес вируси (HCV), Chlamydia trachomatis каби "атипик" пневмотроп қўзғатувчилар неонатал пневмонияларда муҳим этиологик роль ўйнаши, неонатал пневмонияларнинг барча сабабларининг 6,1% ни ташкил этиши исботланганлиги Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 25 октябрьда №10-24/378-t билан тасдиқланган “Способы диагностики развития неонатальных пневмоний” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган педиатрия илмий-амалий тиббиёт марказининг 2024 йил 11 ноябрдаги №138 -сонли буйруғи, Тошкент шаҳар 1-сон клиник болалар шифохонасининг 2024 йил 12 ноябрдаги №112 -сонли буйруғи, Хоразм вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази 2024 йил 25 ноябрда №202-I сонли буйруғи билан клиник амалиётга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 07 майдаги №17/32- сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: олинган маълумотлар неонатал пневмонияни эрта аниқлаш ва оқибатларини башорат қилиш сифатини яхшилайди. Иқтисодий самарадорлиги: хавф омиллари диагностик прогнозлаш мезонларига киритилиши неонатал пневмониянинг клиник кўринишини башорат қилишга ёрдам бериб, диагностикасини такомиллаштиришга олиб келади, натижада рецидивлар сони камайиб шифохонага ётқизишдан воз кечишга олиб келади ва хар бир беморнинг 10 кунлик шифохонага ётқизилиши учун ўртача 500000 сўмгача маблағни тежаш имконини берган, 150 бемор учун 75000000 сўмни ташкил этган. Хулоса: неонатал пневмония билан оғриган беморларда эрта диагностика қилиш бюджет ва бюджетдан ташқари маблағларни бир беморга 500000 сўмни иқтисод қилиш имконини берган;
тўртинчи илмий янгилик: эрта неонатал пневмония билан оғриган болаларда pО2 нинг сезиларли даражада ошиши фонида pCО2 нинг сезиларли даражада пасайиши аниқланди, ушбу гуруҳдаги болаларда плазма электролитлари дисбаланси (кальций ва гемотакритнинг кескин пасайиши фонида натрий, хлорнинг сезиларли даражада ошиши) аниқланганлиги Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 25 октябрьда №10-24/378-t билан тасдиқланган “Способы диагностики развития неонатальных пневмоний” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган педиатрия илмий-амалий тиббиёт марказининг 2024 йил 11 ноябрдаги №138 -сонли буйруғи, Тошкент шаҳар 1-сон клиник болалар шифохонасининг 2024 йил 12 ноябрдаги №112 -сонли буйруғи, Хоразм вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази 2024 йил 25 ноябрда №202-I сонли буйруғи билан клиник амалиётга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 07 майдаги №17/32- сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: олинган маълумотлар неонатал пневмонияни эрта аниқлаш ва оқибатларини башорат қилиш сифатини яхшилайди. Иқтисодий самарадорлиги: хавф омиллари диагностик прогнозлаш мезонларига киритилиши неонатал пневмониянинг клиник кўринишини башорат қилишга ёрдам бериб, диагностикасини такомиллаштиришга олиб келади, натижада рецидивлар сони камайиб шифохонага ётқизишдан воз кечишга олиб келади ва хар бир беморнинг 10 кунлик шифохонага ётқизилиши учун ўртача 500000 сўмгача маблағни тежаш имконини берган, 150 бемор учун 75000000 сўмни ташкил этган. Хулоса: неонатал пневмония билан оғриган беморларда эрта диагностика қилиш бюджет ва бюджетдан ташқари маблағларни бир беморга 500000 сўмни иқтисод қилиш имконини берган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish