Юлдашева Нафисахон Кабиловнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтиришда қизиқишларини аниқлашнинг ижтимоий-психологик омиллари (7-синф ўқувчилари мисолида)», 19.00.05 – Ижтимоий психология. Этнопсихология (психология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.1.PhD/P56.
Илмий раҳбар: Тожибоева Гулхуморхон Раҳмонжоновна, психология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети, PhD.03/30.12.2021.P.26.02.
Расмий оппонентлар: Қодиров Умарали Дустқобилович психология фанлари доктори (DSc), профессор; Холйигитова Насибахон Хабибуллаевна психология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат шарқшунослик университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтиришда қизиқишларни аниқлашнинг ижтимиой-психологик омилларини ўрганиш, таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтиришда ижтимоий-психологик детерминантларига кўра оила қадриятларининг сосиализасиявий таъсири, гендер стереотипларнинг норматив-регулятив роли ва маданий кутилмаларни интериоризасия қилиш механизмларига асосланиб касбий-адаптив салоҳиятнинг шаклланишида гендер тафовутларини дифференциасияси интеллектуал ҳислар орқали далилланган;
ўқувчиларда касбий қизиқишларнинг шаклланишида оилавий касбий сосиализасия, жамиятда замонавий касбларнинг престижи ва касбий ориентасия бўйича ахборот муҳитининг жозибадорлигига асосланиб касбий маълумотлилик даражасининг касбий-ижтимоий контекстуал омилларига кўра ошиши қизиқишнинг барқарорлашувини таъминлайдиган мотивасион хусусият эканлиги далилланган;
ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтиришда симулятив-моделлаштирилган тажрибалар орқали виртуал касб муҳитини лойиҳалашга кўра касб танлашга оид қарорларнинг шаклланиши индивидуал ички мотивларни ижтимоий кутилмаларга экстероризасияланиши юзага келиши далилланган.
ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтиришда касбий мотивасия турларига кўра моддий, ижтимоий, шахсий ривожланиш, статус ва престиж, касбий хавфсизлик, маънавий ва аксеологик мотивларнинг таркиб топиши туфайли ижтимоий таъсир, норматив кутилмалар, касбга оид ижтимоий идентификасия ва меҳнат фаолияти билан боғлиқ когнитив баҳолаш жараёнлари шахснинг мақсадлар сари йўналтирувчи детерминант сифатида намоён бўлиши асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтиришда қизиқишларини аниқлашнинг ижтимоий-психологик омиллари (7-синф ўқувчилари мисолида)ни аниқлаш бўйича олиб борилган илмий тадқиқот натижалари асосида:
ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтиришда ижтимоий-психологик детерминантларига кўра оила қадриятларининг сосиализасиявий таъсири, гендер стереотипларнинг норматив-регулятив роли ва маданий кутилмаларни интериоризасия қилиш механизмларига асосланиб касбий-адаптив салоҳиятнинг шаклланишида гендер тафовутларини дифференциасияси интеллектуал ҳислар орқали далилланган таклифлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025- йил 23-августдаги ПМ 447-сон буйруғи билан «Ижтимоий психология» модули мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ 447- а сон маълумотномаси). Натижада ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтириш жараёни шахснинг касбий-адаптив салоҳияти, гендер тафовутларини шакллантирувчи ижтимоий-психологик омилли эканлигини тасдиқлашга имкон яратилган;
ўқувчиларда касбий қизиқишларнинг шаклланишида оилавий касбий социализация, жамиятда замонавий касбларнинг престижи ва касбий ориентация бўйича ахборот муҳитининг жозибадорлигига асосланиб касбий маълумотлилик даражасининг касбий-ижтимоий контекстуал омилларига кўра ошиши қизиқишнинг барқарорлашувини таъминлайдиган мотивацион хусусият эканлиги далилланган оид хулосалар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025- йил 23-августдаги ПМ 447-сон буйруғи билан «Ижтимоий психология» модули мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ 447- а сон маълумотномаси). Натижада ўқувчиларда касбий қизиқишларнинг шаклланишида оилавий касбий социализациясини тадқиқ қилиш имконияти кенгайтирилган;
ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтиришда симулятив-моделлаштирилган тажрибалар орқали виртуал касб муҳитини лойиҳалашга кўра касб танлашга оид қарорларнинг шаклланиши индивидуал ички мотивларни ижтимоий кутилмаларга экстероризасияланиши юзага келиши далилланган хулосалар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025- йил 23-августдаги ПМ 447-сон буйруғи билан «Ижтимоий психология» модули мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ 447- а сон маълумотномаси). Натижада ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтириш жараёнида симулятив ва моделлаштирилган тажрибалар асосида виртуал касб муҳитини яратиш уларнинг касб танлашга оид қарорларини шакллантиришни аниқлаш кўлами кенгайтирилган;
ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтиришда касбий мотивация турларига кўра моддий, ижтимоий, шахсий ривожланиш, статус ва престиж, касбий хавфсизлик, маънавий ва аксеологик мотивларнинг таркиб топиши туфайли ижтимоий таъсир, норматив кутилмалар, касбга оид ижтимоий идентификация ва меҳнат фаолияти билан боғлиқ когнитив баҳолаш жараёнлари шахснинг мақсадлар сари йўналтирувчи детерминант сифатида намоён бўлиши асосланган таклифлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025- йил 23-августдаги ПМ 447-сон буйруғи билан «Ижтимоий психология» модули мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ 447- а сон маълумотномаси). Натижада ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтиришда касбий мотивларнинг таркиб топиши туфайли ижтимоий таъсир, ижтимоий идентификация ва когнитив баҳолаш жараёнлари касбга йўналтирувчи детерминант сифатида намоён бўлишини аниқлаш кўлами кенгайтирилган.
