Ниязметова Мунира Ибрагимовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Ёшларнинг ота-оналик ролига психологик тайёрлиги динамикаси” 19.00.05 – Ижтимоий психология. Этнопсихология.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.PhD/P1005.
Илмий раҳбар: Саттаров Эркин Ниязметович, психология фанлари доктори (DSc), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий педагогика университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Ўзбекистон миллий педагогика университети, PhD.03/30.12.2021.P.26.02.
Расмий оппонентлар: Умаров Бахриддин Мингбаевич, психология фанлари доктори профессор; Шарофутдинова Хадича Гулямитдинова, психология фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: ёшларнинг ота-оналик ролига психологик тайёрлигининг динамик хусусиятларини ўрганиш ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ёшларнинг ота-оналик ролига тайёрлик даражаси саломатлик, яшаш шароити, тарбия борасидаги билимлари, психологик тайёргарлиги, фарзанд кўриш истаги сингари компонентларнинг етакчилигига кўра оила ҳақидаги тасаввурларнинг хулқий-қадриятлар асосида реал ҳаётий ёндашувлар билан идентивлигига боғлиқ эканлиги аниқланган;
оилавий тарбия услублари, оилавий қадриятлар, ота-оналик масъулияти сингари компонентлари оилавий ҳолатга (уйланган-уйланмаган, турмушга чиққан-чиқмаганлиги) боғлиқ ота-оналик ролини англанганлигининг трансформацияланиши туфайли, ёшларнинг ота-оналик ролини англаш жараёнини апперсепсив хусусиятларга боғлиқ динамик характерга эга эканлиги асосланган;
ёшларнинг ота-оналик ролига тайёрлиги турмуш қурган аёлларда оналик ролини англаш жараёнида интерналликнинг пасайиши, оилавий муносабатлардаги интерналликнинг ошганлиги етакчи детерминантлиги туфайли, ижтимоий ролларни англашга субектив назорат локализациясининг векторли таъсири билан боғлиқ эканлиги далилланган;
ёшларнинг ота-оналик ролига тайёрлигида эркакларда болага нисбатан эмоционал муносабатларнинг оилавий ҳолатига кўра фарқланмаслиги, аёлларда эса оила қургандан сўнг болага нисбатан муносабатда яқинлик, эҳтиёткорликнинг юқори даражада намоён бўлиши сабабли, турмуш тажрибасининг динамикаси шахс хусусиятларига боғлиқ трансформатив перидиктор эканлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Талабаларда эмпатик муносабатлар шаклланишининг психологик хусусийатлари бўйича амалга оширилган илмий тадқиқот натижалари асосида:
ёшларнинг ота-оналик ролига тайёрлик даражаси саломатлик, яшаш шароити, тарбия борасидаги билимлари, психологик тайёргарлиги, фарзанд кўриш истаги сингари компонентларнинг етакчилигига кўра оила ҳақидаги тасаввурларнинг хулқий-қадриятлар асосида реал ҳаётий ёндашувлар билан идентивлигига боғлиқ эканлигига оид илмий янгилик Ўзбекистон миллий педагогика унверситети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 21-майдаги ПМ-72 сон буйруғи билан «Ижтимоий психология. Этнопсихология» модулига киритилган. (Ўзбекистон миллий педагогика унверситети ҳузуридаги психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 21-майдаги ПМ-72-сон маълумотномаси). Натижада, турмуш қуриш ёшидаги ёшларнинг ота-оналик ролини англаш даражасини ошириш, бу борадаги зарур билимларни кучайтиришга эришилган;
оилавий тарбия услублари, оилавий қадриятлар, ота-оналик масъулияти сингари компонентлари оилавий ҳолатга (уйланган-уйланмаган, турмушга чиққан-чиқмаганлиги) боғлиқ ота-оналик ролини англанганлигининг трансформацияланиши туфайли, ёшларнинг ота-оналик ролини англаш жараёнини апперсепсив хусусиятларга боғлиқ динамик характерга эга эканлигига оид натижалар Ўзбекистон миллий педагогика унверситети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 21-майдаги ПМ-72 сон буйруғи билан «Ижтимоий психология. Этнопсихология» модулига киритилган. (Ўзбекистон миллий педагогика унверситети ҳузуридаги психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 21-майдаги ПМ-72-сон маълумотномаси). Натижада, турмуш қуриш остонасидаги ёшларда фарзанд тарбиялаш борасидаги билимларни оширишга эришилган;
ёшларнинг ота-оналик ролига тайёрлиги турмуш қурган аёлларда оналик ролини англаш жараёнида интерналликнинг пасайиши, оилавий муносабатлардаги интерналликнинг ошганлиги етакчи детерминантлиги туфайли, ижтимоий ролларни англашга субектив назорат локализациясининг векторли таъсири билан боғлиқ эканлигига оид янгиликлар Ўзбекистон миллий педагогика унверситети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 21-майдаги ПМ-72 сон буйруғи билан «Ижтимоий психология. Этнопсихология» модулига киритилган. (Ўзбекистон миллий педагогика унверситети ҳузуридаги психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 21-майдаги ПМ-72-сон маълумотномаси). Натижада, амалиётчи психологларнинг оилавий маслаҳатларни ташкил этиш борасидаги билимларини ривожлантиришга эришилган;
ёшларнинг ота-оналик ролига тайёрлигида эркакларда болага нисбатан эмоционал муносабатларнинг оилавий ҳолатига кўра фарқланмаслиги, аёлларда эса оила қургандан сўнг болага нисбатан муносабатда яқинлик, эҳтиёткорликнинг юқори даражада намоён бўлиши сабабли, турмуш тажрибасининг динамикаси шахс хусусиятларига боғлиқ трансформатив перидиктор эканлигига оид янгиликлар Ўзбекистон миллий педагогика унверситети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 21-майдаги ПМ-72 сон буйруғи билан «Ижтимоий психология. Этнопсихология» модулига киритилган. (Ўзбекистон миллий педагогика унверситети ҳузуридаги психология ўқув-илмий марказининг 2025-йили 21-майдаги ПМ-72-сон маълумотномаси). Натижада, бўлғуси педагог-психолог мутахассисларни оила психологийаси йўналишида тайёрлашнинг назарий ва амалий жиҳатдан узвийлиги кучайтирилган;