Жумабеков Бобур Шералиевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи):
“Ҳаракатланувчи таркибга эҳтиёж ва ишончлиликни ҳисоблаш асосида юк ташиш самарадорлигини таъминлаш усулларини ишлаб чиқиш” 05.08.05 – “Темир йўлларнинг ҳаракатланувчи таркиби, поездларни тортиш ва электрлаштириш” ва 05.02.01 – “Машинасозликда материалшунослик. Қуймачилик. Металларга термик ва босим остида ишлов бериш. Қора, рангли ва ноёб металлар металлургияси”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.PhD/Т4743
Илмий раҳбар Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони:Мансуров Юлбарсхон Набиевич, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат транспорт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат транспорт университети, DSc 15/31.08.2022.Т.73.07.
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Кадирбекова Кутпиниса Каримовна – техника фанлари доктори, доцент; Раджибаев Давран Октамбаевич– техника фанлар доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Жиззах политехника институти.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Ўзбекистон иқтисодиётининг юк вагонларига бўлган эҳтиёжларини аниқлаш, деталлар ва конструксияларнинг хизмат муддатини узайтиришни таъминловчи техник ва технологик ечимларни ишлаб чиқиш, шунингдек, ҳаракатланувчи таркибдан фойдаланишнинг иқтисодий ва экологик кўрсаткичларини яхшилашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
эксплуатация кўрсаткичлари динамикаси, ташиш ҳажмининг ўзгарувчанлиги ва ҳаракатланувчи таркибнинг техник ҳолати омилларини комплекс ҳисобга олган ҳолда, вагонлар паркига бўлган эҳтиёжни юқори аниқликда башорат қилиш имконини берадиган аналитик модел ишлаб чиқилган;
ҳаракатланувчи таркиб ишончлилик кўрсаткичларини юк вагонлари асосий узелларининг ишдан чиқиши ва уларни тиклаш жараёнларини инобатга олган ҳолда башорат қилиш имконини берувчи эҳтимолий-статистик моделлашга асосланган алгоритм ишлаб чиқилган;
плазма-электролитик оксидлаш технологияси илк бор пўлат қотишмалар учун синовдан ўтказилиб, ҳаракатланувчи таркиб деталлари сиртини қоплашга мўлжалланган технологик ишлов бериш режимлари ишлаб чиқилган;
пўлат асосли конструксион материаллар юзасига қўлланган ПТФЕ-композицион қопламаларнинг ишқаланишга, механик таъсир ва коррозия муҳитларига нисбатан барқарорлик кўрсаткичларини комплекс баҳолаш асосида ҳаракатланувчи таркиб деталлари хизмат муддатини ошириш режимлари ишлаб чиқилган
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши қуйидагилардан иборат: Ҳаракатланувчи таркибга эҳтиёж ва ишончлиликни ҳисоблаш асосида юк ташиш самарадорлигини таъминлаш усулларини ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
ҳаракатланувчи таркиб ишончлилигини ҳисоблаш имконини берувчи алгоритм “Ўзвагонтаъмир” АЖ тасарруфидаги юк вагонларини таъмирлаш корхоналарида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2025 йил 10 июндаги № 4/Э805 маълумотномаси асосида). Натижада юк вагонларига техник хизмат кўрсатиш ва уларни таъмирлаш жараёнларида деталларнинг техник ҳолатини олдиндан баҳолаш, эҳтимолий носозликларни барвақт аниқлаш орқали бутловчи қисмларни ўз вақтида алмаштириш имконини берган;
ҳаракатланувчи таркиб деталларининг механик хусусиятларини ошириш ва коррозиядан ҳимоя қилишнинг такомиллаштирилган усули “Ўзвагонтаъмир” АЖ тасарруфидаги юк вагонларини таъмирлаш корхоналарида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2025 йил 10 июндаги № 4/Э805 маълумотномаси асосида). Натижада ҳаракатланувчи таркиб деталларининг хизмат муддатини 15 фоизга ошириш имконини берган;
ҳаракатланувчи таркиб деталлари сиртини қоплашга мўлжалланган плазма-электролитик оксидлаш технологик ишлов бериш режимлари “Ўзвагонтаъмир” АЖ тасарруфидаги юк вагонларини таъмирлаш корхоналарида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2025 йил 10 июндаги № 4/Э805 маълумотномаси асосида). Натижада кутилаётган йиллик иқтисодий самарадолик 519 млн сўмни ташкил этган.