Мавланов Адхамжан Ахмаджановичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): Асинхрон тортув моторли электр ҳаракат таркиблари ярим ўтказгичли тизимларининг эксплуатацион кўрсаткичларини такомиллаштириш; 05.08.05 – “Темир йоълларнинг ҳаракатланувчи таркиби, поездларни тортиш ва электрлаштириш” (техника фанлари).
Диссертация мавзуси роъйхатга олинган рақам: № В2025.2.PhD/Т5739
Илмий раҳбар: Раджибаев Давран Октамбаевич, техника фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат транспорт университети.
ИК фаолият коърсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат транспорт университети ҳузуридаги DSc.15/31.08.2022.Т.73.07 рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Хамидов Отабек Рустамович, техника фанлари доктори, профессор;
Мирсаитов Мирзиёд Мирозодович, техника фанлари номзоди, доцент
Етакчи ташкилот: Жиззах политехника институти.
II. Тадқиқотнинг мақсади асинхрон тортув двигателига эга электр ҳаракат таркибининг яримўтказгичли тизимларининг эксплуатацион кўрсаткичларини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ўзгартиргичнинг ИГБТ-модуллари ток қийматлари тортув режимидаги электр жараёнларининг математик модели тузатиш коеффициентларини ҳисобга олган ҳолда такомиллаштирилган;
ИГБТ-модул пакети ичидаги яримўтказгичли элементлар ўртасидаги ўз-ўзидан қизишнинг ҳарорат цикллари ва ўзаро иссиқлик алоқаларини аниқлаш асосида кристаллардаги иссиқлик жараёнларини прогнозлаш усули табиий конвексияни ҳисобга олган ҳолда такомиллаштирилган;
тортиш ўзгартиргичида қўлланиладиган ИГБТ-модуллардаги ярим ўтказгич кристалларининг суюқлик билан совитиш тизимига иссиқлик узатишни ҳисобга олган ҳолда максимал қизиш ҳароратларини аниқловчи модели ишлаб чиқилган;
ИГБТ-модуллар ишлаш ресурсининг иссиқлик, электр ва вақт кўрсаткичларини, об-ҳаво шароитларини ҳисобга олган ҳолда, эксплуатацион ишончлилигини ошириш имконини берувчи электровознинг тортув режимини ҳисоблаш алгоритми ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Асинхрон тортув двигателли электр ҳаракат таркиблари яримўтказгичли тизимларининг эксплуатацион кўрсаткичларини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
локомотивларни эксплуатация қилиш жараёнида, турли режимларда яримўтказгичли тизимнинг ИГБТ-модулларидаги ҳарорат жараёнларнинг математик модели “Ўзбекистон темир йўллари” АЖ таркибидаги “Ўзбекистон” ва “Қўқон” локомотив деполарида тортув ўзгартиргичнинг ҳолатини башорат қилиш учун амалиётга жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2025-йил 5-ноябрдаги №4/Э1594 сон маълумотномаси). Натижада, поездларнинг ҳаракатланиш графигини бузиш ҳолатлари камайтирилишига эришилган.
яримўтказгичли тизимларнинг реал эксплуатацион шароитларни ҳамда мавсумий факторларни инобатга олувчи предиктив дастурий таъминот “Ўзбекистон темир йўллари” АЖ таркибидаги “Ўзбекистон” ва “Қўқон” локомотив деполарида электровознинг тортув режимларини ва поезд массасини танлаш учун жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2025-йил 5-ноябрдаги №4/Э1594 сон маълумотномаси). Натижада, предиктив диагностика алгоритми электровозларда юзага келиши мумкин бўлган, режадан ташқари носозликлар сонини камайтиришга ҳамда локомотивнинг ҳар бир сексияси бўйича йилига 42 миллион сўм иқтисодий самарага эришилган.