Умурзаков Ислом Илхом ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбек мусиқа санъати ривожланиш тенденсияларининг фалсафий-маданий таҳлили” мавзусидаги 09.00.02 – Онг, маданият ва амалиёт шакллари фалсафаси (маданиятшунослик ва маданият фалсафаси) ихтисослиги.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/Fal1555
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Миллий университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Ўзбекистон Миллий университети, DSc.03/30.12.2019.F.01.05.
Илмий раҳбар: Нишанова Озода Джалалитдиновна, фалсафа фанлари доктори, доцент;
Расмий оппонентлар: Нурматова Мукаррам Ахмедовна, фалсафа фанлари доктори, профессор; Бегматов Сойибжон Маҳмудович санъатшунослик фанлари номзоди, профессор.
Етакчи ташкилот: “Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институти”
Диссертация йўналиши: назарий-амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ўзбек мусиқа санъати ривожланиш тенденсияларини фалсафий-маданий нуқтаи назардан очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
мусиқа маданий феномен, воқеликнинг универсал модели эканлиги, ўз эволюциясида инсоннинг ижтимоий-маданий тажриба призмаси орқали ривожланиб бориши, борлиқдаги ўрни, онгнинг бевосита реаллиги сифатида соф шаклда мавжуд бўлиши, у нафақат эстетик ифода воситаси, балки онтологик жиҳатдан жамиятнинг ўзликни англаш шакли эканлиги асосланган;
ўзбек мусиқа санъати маданий мерос ва эстетик қадрият сифатида миллий идентикликни шакллантириш ва мустаҳкамлашда муҳим аксиологик аҳамият касб этиши, унинг ривожланиш тенденсиялари маданий мерос ва замонавий ижтимоий жараёнлар ўртасидаги мувозанатни англатиши фалсафий асосланган ҳамда мусиқанинг маданиятлараро диалог, маданий интерфейс, ўзаро ҳамкорлик ва ижтимоий тараққиёт омили сифатидаги роли очиб берилган;
жамиятдаги эстетик эҳтиёж, маданий идентиклик ва ижтимоий онгнинг инъикоси сифатида мусиқа санъати ҳар бир даврнинг турли ижтимоий, маънавий ва маданий ўзгаришларини ўзида ифода этиши, ҳар бир сивилизация ўз хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда мусиқа санъатини ўзига хос тарзда бойитиши асосланган ҳамда замонавий ўзбек мусиқасида юз бераётган трансформация жараёнлари гносеологик ёндашув асосида таҳлил қилиниб, мусиқанинг билиш воситаси сифатидаги имкониятлари очиб берилган;
ўзбек мусиқа санъатининг жамият маънавий-ахлоқий қиёфасига таъсири, ёшлар маънавий дунёси, эстетик дидини бойитишдаги аҳамияти, ижтимоий онг ва маданий дискурс билан алоқаси ва маданий коммуникациядаги ўрни герменевтик ёндашув асосида очиб берилган ҳамда ўзбек мусиқа санъати нафақат маданий мерос, балки эпистемологик қадрият сифатида асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбек мусиқа санъати ривожланиш тенденсияларининг фалсафий-маданий таҳлили бўйича ишлаб чиқилган илмий таклифлар асосида:
мусиқа маданий феномен, воқеликнинг универсал модели эканлиги, ўз эволюциясида инсоннинг ижтимоий-маданий тажриба призмаси орқали ривожланиб бориши, борлиқдаги ўрни, онгнинг бевосита реаллиги сифатида соф шаклда мавжуд бўлиши, у нафақат эстетик ифода воситаси, балки онтологик жиҳатдан жамиятнинг ўзликни англаш шакли эканлигига оид илмий ғоялардан Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Маданият ва маърифат” телеканалининг “Умр дафтари” кўрсатувида фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2024-йил 28-октябрдаги 02-16/204-сонли маълумотномаси). Натижалар кўрсатувни илмий фактлар билан бойишига хизмат қилган;
ўзбек мусиқа санъати маданий мерос ва эстетик қадрият сифатида миллий идентикликни шакллантириш ва мустаҳкамлашда муҳим аксиологик аҳамият касб этиши, унинг ривожланиш тенденсиялари маданий мерос ва замонавий ижтимоий жараёнлар ўртасидаги мувозанатни англатиши ҳамда мусиқанинг маданиятлараро диалог, маданий интерфейс, ўзаро ҳамкорлик ва ижтимоий тараққиёт омили сифатидаги ролига оид илмий янгиликлардан Ўзбек Миллий мақом санъати маркази йиллик иш режасининг И боб 5-банди ҳамда ИИ боб 13-банди ижросида фойдаланилган (Ўзбек Миллий мақом санъати маркази давлат муассасасининг 2024-йил 21-октябрдаги 01-12/564-сон маълумотномаси). Тадқиқот натижалари йиллик иш режа ижроси самарадорлигини таъминлашга хизмат қилган;
жамиятдаги эстетик эҳтиёж, маданий идентиклик ва ижтимоий онгнинг инъикоси сифатида мусиқа санъати ҳар бир даврнинг турли ижтимоий, маънавий ва маданий ўзгаришларини ўзида ифода этиши ҳамда ҳар бир сивилизация ўз хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда мусиқа санъатини ўзига хос тарзда бойитиши, замонавий ўзбек мусиқасида юз бераётган трансформация жараёнлари, мусиқанинг билиш воситаси сифатидаги имкониятларига оид ғоялардан Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги фаолиятида, жумладан, Жиззах вилояти Зомин шаҳрида ИИ халқаро Мақом санъати анжумани доирасида ўтказилган конференцияда, шунингдек, Мустақилликнинг 33 йиллиги муносабати билан ўтказилган байрам тадбирларида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг 2024-йил 15-октябрдаги 03-12-20-/01-6195-сонли маълумотномаси). Диссертация натижалари ўтказилган тадбирларни янги илмий фактик маълумотлар билан бойиши ҳамда юқори савияда ўтишига хизмат қилган;
ўзбек мусиқа санъатининг жамият маънавий-ахлоқий қиёфасига таъсири, ёшлар маънавий дунёси, эстетик дидини бойитишдаги аҳамияти, ижтимоий онг ва маданий дискурс билан алоқаси ва маданий коммуникациядаги ўрни, ўзбек мусиқа санъати нафақат маданий мерос, балки эпистемологик қадрият эканлигига оид илмий янгиликлардан Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги фаолиятида, жумладан агентликни 2024 йилга мўлжалланган иш режасининг 2.2-боб 21-банди “Ўқувчилар ва талабалар ўртасида маданият ва санъат соҳасида “Ёшлар овози” республика кўрик-танловини ўтказиш” ҳамда 2022-2023 йилларда “Беш ташаббус олимпиадаси” доирасида ўтказилган “Миллий ва замонавий чолғу ижрочилиги” танловининг Тошкент шаҳар ва республика босқичларида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлигининг 2024-йил 27-сентябрдаги 1-15-21-5087-сонли маълумотномаси). Илмий натижалар мазкур йўналишдаги йиллик иш режа ижросини сифатли таъминлаш ҳамда маданият соҳасидаги натижалар самарадорлигини оширишга хизмат қилган.