Базаров Закир Хонқуловичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ўзбекистон Республикасида шахсий суғуртани ривожлантиришнинг консептуал асослари», 08.00.07 – «Молия, пул муомаласи ва кредит».
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B.2024.2.DSc/Iqt693
Илмий маслаҳатчи: Бурханов Актам Усманович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/30.12.2019.I.17.01.
Расмий оппонентлар: иқтисодиёт фанлари доктори, академик Ғуломов Саидахрор Саидахмедович; иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Ҳайдаров Низамиддин Хамраевич; иқтисодиёт фанлари доктори, доцент Абдураҳмонов Илёс Хуршидович.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Банк-молия академияси.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Ўзбекистон Республикасида шахсий суғуртани ривожлантиришнинг консептуал асосларига қаратилган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
шахсий сугʻурта соҳасида фаолият юритаётган сугʻурта ташкилотларининг мазкур фаолияти қисми учун ҳисобланадиган фойда солигʻи боʻйича белгиланган солиқ ставкаси 50 фоизга камайтириш таклиф этилган;
жисмоний шахсларнинг суғурта мукофотларини ошириш мақсадида “Меҳмонхонада яшаётган шахсларни (туристларни) бахциз ҳодисалардан суғурталаш” янги шахсий суғурта маҳсулотини жорий этиш орқали суғурта мукофотларини 15-20 фоизларга ўсишга эришиш таклиф қилинган;
жисмоний шахсларни бахциз ҳодисалардан оилавий комплекс суғурталаш бўйича суғурта маҳсулотларини ягона автоматлаштирилган ахборот тизими орқали “Бахтли оила” суғурта полисини онлайн жисмоний шахсларга сотиш таклиф қилинган;
шахсий суғуртанинг афзалликлари, замонавий шахсий суғурта хизматлари ҳақидаги маълумотларни, суғурта шартномаларини тузиш ва суғурта қопламаларини (суғурта тўловлари) тўлаш тартибини, суғурта хизматлари истеъмолчилари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш каби йўналишларни ўз ичига олганда суғурта тўловлари 10 фоизгача ўсиши таклиф қилинган.
суғурта агентларини жалб қилган ҳолда, янги ва замонавий сотув инструментлари ҳисобланган суғурта полисларини чакана сотиш ва полис сотиб олган мижозларга
2–5% миқдорида cашбаcк (нақд ёки бонус балл) орқали шахсий суғурта маҳсулотларини сотиш каналларини кенгайтириш таклиф этилган;
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистон Республикасида шахсий суғуртани ривожлантиришнинг консептуал асослари бўйича олинган илмий натижалар асосида:
шахсий сугʻурта соҳасида фаолият юритаётган сугʻурта ташкилотларининг мазкур фаолияти қисми учун ҳисобланадиган фойда солигʻи боʻйича белгиланган солиқ ставкаси 50 фоизга камайтириш таклифи “Кафил суғурта” АЖ томонидан амалиётига жорий қилинган (“Кафил суғурта” АЖ нинг 2025 йил 28 майги №16/61-сон маълумотномаси). Натижада, сугʻурта компанияларининг молиявий барқарорлиги ошади, уларнинг инвестиция салоҳияти кенгаяди ҳамда аҳолининг шахсий сугʻуртага бўлган қизиқиши ортган;
жисмоний шахсларнинг суғурта мукофотларини ошириш мақсадида “Меҳмонхонада яшаётган шахсларни (туристларни) бахциз ҳодисалардан суғурталаш” янги шахсий суғурта маҳсулотини жорий этиш орқали суғурта мукофотларини 15-20 фоизларга ўсишга эришиш таклифи “Кафил суғурта” АЖ томонидан амалиётга тадбиқ этилган (“Кафил суғурта” АЖ нинг 2025 йил 28 майги №16/61-сон маълумотномаси). Натижада 2024 йилда 1-класс бўйича ихтиёрий суғурта, (умумий суғурта соҳаси) умумий суғурта мукофотлари 219,5 млн, сўмни ташкил этган бўлса, ўтган йилга мос даврига нисбатан +145,1 фоизга ошган;
жисмоний шахсларни бахциз ҳодисалардан оилавий комплекс суғурталаш бўйича суғурта маҳсулотларини ягона автоматлаштирилган ахборот тизими орқали “Бахтли оила” суғурта полисини онлайн жисмоний шахсларга сотиш таклифи “Кафил суғурта” АЖ томонидан амалиётга тадбиқ этилган (“Кафил суғурта” АЖ нинг
2025 йил 28 майги №16/61-сон маълумотномаси). 2024 йилда 1-класслар бўйича ихтиёрий суғурта, (умумий суғурта соҳаси) умумий суғурта мажбуриятлари
330,0 млрд, сўмни ташкил этган бўлса, ўтган йилга мос даврига нисбатан 3,5 баробарга ошган;
шахсий суғуртанинг афзалликлари, замонавий шахсий суғурта хизматлари ҳақидаги маълумотларни, суғурта шартномаларини тузиш ва суғурта қопламаларини (суғурта тўловлари) тўлаш тартибини, суғурта хизматлари истеъмолчилари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш каби йўналишларни ўз ичига олганда суғурта тўловлари 10 фоизгача ўсиш усулларни яратиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 23 октябрдаги ПҚ-5265-сон “Суғурта бозорини рақамлаштириш ва ҳаёт суғуртаси соҳасини ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарори билан тасдиқланган “2021-2023-йилларда Ўзбекистон Республикасининг ҳаёт суғуртаси соҳасини ҳамда шахсий суғурта турларини ривожлантириш бўйича “Йўл харитаси”да ўз аксини топган (Ўзбекистон суғурта бозорининг профессионал иштирокчилар уюшмасининг 2025 йил 9 июндаги №63-сон маълумотномаси). Натижада 2024 йилда 1,2 ва 18 класслар бўйича ихтиёрий суғурта, (умумий суғурта соҳаси) умумий суғурта тўловлари 50 901 млн, сўмни ташкил этган бўлса, ўтган йилга мос даврига нисбатан +151,2 фоизга ошган;
суғурта агентларини жалб қилган ҳолда, янги ва замонавий сотув инструментлари ҳисобланган суғурта полисларини чакана сотиш ва полис сотиб олган мижозларга
2–5% миқдорида cашбаcк (нақд ёки бонус балл) орқали шахсий суғурта маҳсулотларини сотиш каналларини кенгайтириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 23 октябрдаги ПҚ-5265-сон “Суғурта бозорини рақамлаштириш ва ҳаёт суғуртаси соҳасини ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарори билан тасдиқланган “2021-2023-йилларда Ўзбекистон Республикасининг ҳаёт суғуртаси соҳасини ҳамда шахсий
суғурта турларини ривожлантириш бўйича “Йўл харитаси”да ўз аксини топган (Ўзбекистон суғурта бозорининг профессионал иштирокчилар уюшмасининг 2025 йил 9 июндаги №63-сон маълумотномаси). Натижада 2023 йилда 1,2 ва 18 класслар бўйича ихтиёрий суғурта, (умумий суғурта соҳаси) умумий суғурта мукофотлари 189 757 млн,сўмни ташкил этган бўлса, ўтган йилга мос даврига нисбатан +148,4 фоизга ошган.