Худаярова Дилноза Шавкатовнанинг
фалсафа  доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Комил Хоразмий шеъриятининг жанрлари поетикаси 10.00.02 – Ўзбек адабиёти.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.PhD/Fil4815
Диссертация бажарилган муассаса номи:  Урганч давлат университети.
Илмий раҳбар: Жабборов Нурбой Абдулҳакимович, филология фанлари доктори, профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами:  Урганч давлат университети, PhD.03/30.12.2019.Fil.55.02
Расмий оппонентлар: Болтаева Гулчеҳра Шокировна, филология фанлари доктори (DSc); Саиджанова Зебо Комиловна, филология фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Қарши давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Комил Хоразмий ижодида лирик жанрларнинг тутган ўрни, асосий хусусиятлари, янгиланиши ва бадиий такомили қонуниятларини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Комил Хоразмий шеъриятининг жанрий хоссалари белгиланиб, мумтоз адабиётнинг ўн уч жанрида ижод қилгани, ғазал, қасида, маснавий,  мусаммат, мустазод, муаммо, таърих ва рубоий каби жанрларнинг каноник хусусиятларини сақлаган ҳолда поетик мазмун ва шаклни янгилагани далилланган;
ижодкор лирик меросининг мавзу доираси адабий-эстетик мезонлар асосида ишқий, ижтимоий ва маърифий шеърлар тарзида таснифланиб, назмий асарларида мумтоз адабий анъаналар билан бир қаторда янгича маърифатпарварлик ғоялари бадиий синтез қилингани исботланган; 
шоир ғазални шаклий жиҳатдан янгилагани, жумладан, аксар ғазалларини матлаъдан мақтаъгача такрир, талмеҳ, савол-у жавоб каби ягона санъат асосига қургани, айниқса, китобат санъатининг нодир намунасини яратгани, бу орқали ҳаёт фалсафасини бадиий кашфиёт даражасида ифодалагани очиб берилган; 
Комил Хоразмийнинг қасида, маснавий, мусаммат ва мустазодлари ҳамда кичик жанрлардаги шеърларида лафзий, маънавий ва муштарак санъатлар маҳорат билан қўллангани, қасидаларида даврнинг ижтимоий муаммолари ҳам акс этгани, “Сўйла манга, эй санам, кимни севар ёрисан?” ифодаси Комилдан кейин Хоразм адабий муҳитида туркум шеърлар яратилишига ижодий таъсир кўрсатгани асосланган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Диссертациядаги Комил Хоразмий шеъриятининг жанрий хоссалари белгиланиб, мумтоз адабиётнинг ўн уч жанрида ижод қилгани, ғазал, қасида, маснавий,  мусаммат, мустазод, муаммо, таърих ва рубоий каби жанрларнинг каноник хусусиятларини сақлаган ҳолда поетик мазмун ва шаклни янгилагани далиллангани; ижодкор лирик меросининг мавзу доираси адабий-эстетик мезонлар асосида ишқий, ижтимоий ва маърифий шеърлар тарзида таснифланиб, назмий асарларида мумтоз адабий анъаналар билан бир қаторда янгича маърифатпарварлик ғоялари бадиий синтез қилингани исботлангани билан боғлиқ хулосалардан Қўқон давлат педагогика институтида Давлат илмий-техника дастури доирасида амалга оширилган АЛ-322103020 рақамли “Қўқон адабий муҳити ижодкорлари ҳаёти ва ижоди бўйича веб-сайт ва электрон платформа яратиш” амалий лойиҳасини бажаришда фойдаланилган (Қўқон университетининг 2025-йил 12-апрелдаги 01-03\55-сонли маълумотномаси). Натижада веб-сайт ва электрон платформа янги назарий маълумотлар билан бойитилган.
шоир ғазални шаклий жиҳатдан янгилагани, жумладан, аксар ғазалларини матлаъдан мақтаъгача такрир, талмеҳ, савол-у жавоб каби ягона санъат асосига қургани, айниқса, китобат санъатининг нодир намунасини яратгани, бу орқали ҳаёт фалсафасини бадиий кашфиёт даражасида ифодалагани очиб берилганига доир хулосалардан Ўзбекистон Фанлар академияси Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институти томонидан амалга оширилган ФА-А1-Г007 рақамли “Қорақалпоқ нақл ва мақоллари лингвистик тадқиқот обекти сифатида” амалий лойиҳасини бажаришда фойдаланилган. (Ўзбекистон Фанлар академияси Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институтининг 2025-йил 14-апрелдаги 59/1-сонли маълумотномаси). Натижада мазкур лойиҳа янги таҳлилий қарашлар асосида такомиллаштирилган. 
  Комил Хоразмийнинг қасида, маснавий, мусаммат ва мустазодлари ҳамда кичик жанрлардаги шеърларида лафзий, маънавий ва муштарак санъатлар маҳорат билан қўллангани, қасидаларида даврнинг ижтимоий муаммолари ҳам акс этгани, “Сўйла манга, эй санам, кимни севар ёрисан?” ифодаси Комилдан кейин Хоразм адабий муҳитида туркум шеърлар яратилишига ижодий таъсир кўрсатгани асосланганига оид илмий-назарий хулосалардан “Хоразм” телерадиоканали ДМ томонидан тайёрланган “Адабий муҳит”, “Ассалом, Хоразм” номли дастурларнинг ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган ҳамда мавзу тадқиқотчи билан бевосита суҳбат асосида ёритилган (“Хоразм” телерадиоканали ДМнинг 2025-йил 16-апрелдаги 112-сонли маълумотномаси). Натижада телекўрсатувлар адабий-маърифий жиҳатдан юқори савияда бўлиши таъминланган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish