Чориева Шарофат Тураевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Рус тилини ўқитишда график органайзерлардан фойдаланиб ўқувчиларда коммуникатив компетенцияни шакллантириш технологияси”, 13.00.02- Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (рус тили) (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам B2022.4.PhD/Ped4219
Илмий раҳбар: Худойқулов Хол Жумаевич, Ўзбекистон Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети профессори, педагогика фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Денов тадбиркорлик ва педагогика институти.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи Термиз давлат педагогика институти,  Илмий кенгаш рақами: PhD.03/30.07.2024.Ped.180.01
Расмий оппонентлар:
биринчи оппонент - Бердиева Шахноза Набиджоновна - филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
иккинчи оппонент – Абдуллаева Шахнозахон Абдуллаевна Ўзбекистон миллий педагогика университети чет тиллари факултети декани, педагогика фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Чирчиқ давлат педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади рус тилини ўқитишда график органайзерлардан фойдаланиш орқали ўқувчиларда коммуникатив компетенсияни шакллантириш технологиясини такомиллаштириш, самарадорлигини назарий жиҳатдан асослаш ва тажриба-синов йўли билан текширишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
рус тилини ўқитиш жараёнига график органайзерларни интеграция қилиш орқали ўқувчиларнинг коммуникатив компетенсияни шакллантиришнинг методик асосларини оптималлаштиришнинг илмий аҳамияти аниқлаштирилган;
ўқувчиларнинг коммуникатив компетенсиясини шакллантиришда график органайзерлардан самарали фойдаланишга асосланган ҳамда нутқ фаолиятининг барча турларини (эшитиб тушуниш, ўқиш, гапириш ва ёзиш) комплекс ривожлантиришга йўналтирилган таълим технологияси модели такомиллаштирилган;
рус тилини ўқитишда график органайзерлар орқали ўқувчиларда коммуникатив компетенсияни самарали шакллантириш  ва ривожлантиришга қаратилган, шунингдек, монологик ва диалогик мулоқот интенсивлигини оширишнинг методик тизими такомиллаштирилган;
рус тилини ўқитишда график органайзерлар асосида ўқувчиларда коммуникатив кўникмаларни шакллантириш самарадорлиги, уларнинг фикрлаш жараёнини фаоллаштириш ва мулоқот кўникмаларини ривожлантиришдаги таъсири экспериментал тадқиқотлар орқали асосланган ҳамда улардан фойдаланиш методикасини такомиллаштиришга қаратилган илмий-методик тавсиялар ишлаб чиқилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Мазкур диссертация доирасида олинган илмий тадқиқот натижалари асосида:
рус тилини ўқитиш жараёнига график органайзерларни интеграция қилиш орқали ўқувчиларнинг коммуникатив компетенцияни шакллантиришнинг методик асосларини оптималлаштиришнинг илмий аҳамияти таълим жараёнида аниқлаштирилди (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳузуридаги Республика таълим марказининг 2024-йил 11-ноябрдаги 01/11-6-944-сонли маълумотнома). Натижада, умумий ўрта таълим мактаблари 9-10-синф ўқувчиларининг рус тилини ўқитишда график органайзерлардан фойдаланиш нотиқлик маданияти, креатив фикрлашни ривожлантириш механизмларини такомиллаштиришга хизмат қилди;
ўқувчиларнинг коммуникатив компетенсиясини шакллантиришда органайзерлардан самарали фойдаланишга асосланган ҳамда нутқ фаолиятининг барча турларини (эшитиб тушуниш, ўқиш, гапириш ва ёзиш) комплекс ривожлантиришга йўналтирилган таълим технологияси модели такомиллаштирилди. Ундан 2021-2023-йилларга мўлжалланган давлат илмий-техника дастурлари доирасидаги РЗ-202004165-рақамли “Умумий ўрта таълимнинг бошланғич синф ўқувчиларида оғзаки ва ёзма нутқий компетенсияларини ривожлантирувчи электрон платформа яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳа доирасида фойдаланилди (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети, 2025-йил 3-июн,    01/4-2271-сонли маълумотнома). Натижада,  рус тилини ўқитишда график органайзерлардан фойдаланиб, ўқувчиларда коммуникатив компетенсияни шакллантириш технологияси механизмларини такомиллаштиришнинг тизимлаштирилгани ҳамда ушбу педагогик ҳодиса ўқувчиларнинг мантиқий фикрлаши, нутқи, воқеа -ҳодисаларни таҳлил қила олиш компетенсияларини ривожлантиришда муҳим омил эканлигини илмий-методик нуқтаи назаридан асосланди;
рус тилини ўқитишда график органайзерлар орқали ўқувчиларда коммуникатив компетенсияни самарали шакллантириш  ва ривожлантиришга қаратилган, шунингдек, монологик ва диалогик мулоқот интенсивлигини оширишнинг методик тизими такомиллаштирилди. Унинг ўқув жараёнига татбиқ этилиши натижасида ўқувчиларда коммуникатив компетенсияни шакллантириш самарадорлиги ошди; нутқий фаолият жараёнида фикрни изчил баён қилиш, асослаш ва таҳлил қилиш кўникмалари мустаҳкамланди; оғзаки ва ёзма нутқда фаол қатнашиш, мулоқот вазиятларига мослашувчан ёндашув кўникмалари ривожланди; ўқувчиларнинг ижодий тафаккури, мустақил фикрлаш ва нутқий фаолиятда эркинлик даражаси сезиларли даражада ошди.  “Ўзбекистон” телерадиоканали томонидан тайёрланган “Тил ва жамият”, “Болалар ва биз” каби дастурлар учун ушбу диссертацияда берилган илмий хулосалар ва амалий тавсиялар асосида сенарийларни ишлаб чиқишда (2024-2025- йилларда) фойдаланилди. (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси  “Ўзбекистон 24” ижодий бирлашмаси” давлат муассаси 2025 йил 11 июлдаги № 05-09-1121 –сонли маълумотномаси). Натижада, нутқий вазиятларни моделлаштириш орқали уларнинг оғзаки ва ёзма нутқ компетенсияларини шакллантириш механизмлари ишлаб чиқилди, ундаги график органайзерлар рус тилини ўқитишда методик восита сифатида ўзини оқлади ва коммуникатив компетенсияни ривожлантиришнинг самарали технологияси сифатида тавсия этилди;
рус тилини ўқитишда график органайзерлар асосида ўқувчиларда коммуникатив кўникмаларни шакллантириш самарадорлиги, уларнинг фикрлаш жараёнини фаоллаштириш ва мулоқот кўникмаларини ривожлантиришдаги таъсири экспериментал тадқиқотлар орқали асосланди ҳамда улардан фойдаланиш методикасини такомиллаштиришга қаратилган илмий-методик тавсиялар ишлаб чиқилди. Тажриба-синов натижалари, қўллаш бўйича педагоглар учун тавсиялар Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Оʻзбекистон-24” ижодий бирлашмаси “Ўзбекистон” телерадиоканали томонидан тайёрланган “Таълим ва тараққиёт”, “Болалар учун” каби дастурларда ўз аксини топди (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси  “Ўзбекистон 24” ижодий бирлашмаси” давлат муассаси 2025 йил 11 июлдаги № 05-09-1121 –сонли маълумотномаси). Натижада, диссертацияда илгари сурилган илмий хулосалар ва тавсиялардан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022-йил 28-январдаги “Янги Ўзбекистонни 2022-2026-йилларда ривожлантириш стратегияси тўғрисида”ги ПФ-60-сон қарори 42-мақсадига мувофиқ ўқитувчилар учун ўқув-методик қўлланмалар ва мобил иловалар яратишда фойдаланилган.