Хаитов Абдукосим Абдулаким ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бўлажак ўқитувчиларда акмеологик позицияни ривожлантиришнинг педагогик тизимини такомиллаштириш”, 13.00.01 – Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган B2023.2.PhD/Ped4908
Илмий раҳбар: Исмаилов Муродулла Кахрамонович, Термиз давлат педагогика институти доценти, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори, (PhD).
Диссертация бажарилган муассаса номи: Термиз давлат педагогика институти.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи Термиз давлат педагогика институти, Илмий кенгаш рақами: PhD.03/30.07.2024.Ped.180.01
Расмий оппонентлар:
биринчи оппонент - Турамуратов Улуғбек Уракович - Термиз давлат педагогика институти доценти, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
иккинчи оппонент – Мухсиева Азиза Шамсиддиновна - Ўзбекистон Миллий педагогика университети профессори, педагогика фанлари доктори DSc.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади бўлажак ўқитувчиларда акмеологик позицияни ривожлантиришнинг педагогик тизимини такомиллаштириш бўйича илмий-амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
талабаларда акмеологик позициянинг акмеологик билим ва хулқ каби педагогик хусусиятлари фаолиятни идентификациялаш, истиқболни белгилаш, ривожлантириш, баҳолаш функсияларига устуворлик бериш билан субектив омиллар таъсир даражасини ошириш орқали аниқлаштирилган;
бўлажак ўқитувчиларда акмеологик позицияни ривожлантиришга йўналтирилган дидактик моделнинг жараёнли ва натижавий компонентлари мазмуни фаолият босқичлари ва баҳолаш мезонларининг ўқув материаллари билан ўзаро ички алоқадорлигини бевосита ҳисобга олиш асосида такомиллаштирилган;
талабаларда акмеологик позицияни ривожлантиришнинг педагогик тизими фаолиятни ташкил этиш тамойиллари, шакллари (индивидуал ўқиш, мустақил иш, гуруҳда ишлаш, ижтимоий ҳамкорлик), ўқув топшириқлари мазмунини белгилаш (билишга доир, коррексион-ривожлантирувчи) ҳамда диагностик воситаларнинг дидактоген имкониятларини оширишга хизмат қилувчи модулли технологияни ишлаб чиқиш орқали такомиллаштирилган;
бўлажак ўқитувчиларда акмеологик позиция хусусиятларини ривожлантириш самарадорлиги интенсив дастур ҳамда дифференциал ёндашув асосида ишлаб чиқилган ўқув-амалий топшириқларнинг назорат-баҳолаш имкониятларини ошириш, шунингдек диагностик воситаларнинг валидлигини таъминлаш асосида аниқлаштирилган
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилинганлиги. Бўлажак ўқитувчиларда акмеологик позицияни ривожлантиришнинг педагогик тизимини такомиллаштиришга доир тадқиқот натижалари асосида:
акмеологик фаолиятнинг идентификациялаш, тартибга солиш, қайта алоқани таминлаш, истиқболни белгилаш, ривожлантириш, баҳолаш функсияларига устуворлик бериш ҳамда субектив омиллар таъсир даражасини таҳлил қилиш орқали бўлажак ўқитувчиларда акмеологик позицияни ривожлантиришнинг педагогик-психологик хусусиятларини (акмеологик мотивация, акмеологик билим, акмеологик хулқ, рефлексив баҳолаш) аниқлаштиришга оид таклифлар “60110500-Бошланғич таълим” бакалавриат йўналишининг малака талаблари мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Олий таълимни ривожлантириш тадқиқотлари марказининг 2025-йил 11-июндаги 02/01-01-217-сон маълумотномаси) Натижада, мазкур тушунча касб стандарти ва фанлар бўйича малака талабларини мазмунан бойитиб, бўлажак ўқитувчиларнинг касбий–методик тайёргарлигини замонавий талаблар даражасида такомиллаштиришга хизмат қилган;
бўлажак ўқитувчиларда акмеологик позицияни ривожлантиришга йўналтирилган дидактик моделнинг жараёнли ва натижавий компонентлари мазмуни фаолият босқичлари ва баҳолаш мезонларининг ўқув материаллари билан ўзаро ички алоқадорлигини бевосита ҳисобга олиш асосида такомиллаштиришга оид хулосалардан Ўзбекистон Миллий университетида бажарилган ФЗ-2020010829-рақамли “Талаба ёшлар илмий фаолиятида амалий кўникмаларни шакллантиришнинг инновацион механизмлари” мавзусидаги амалий лойиҳани бажаришда фойдаланилган (Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетининг 2025-йил 23-майдаги 04/11-6959-сон маълумотномаси). Натижада, бўлажак ўқитувчиларда акмеологик позицияни ривожлантириш ва уларни касбий фаолиятга тайёрлаш мазмунини такомиллаштиришга хизмат қилган;
талабаларда акмеологик позицияни ривожлантиришнинг педагогик тизими фаолиятни ташкил этиш тамойиллари, шакллари (индивидуал ўқиш, мустақил иш, гуруҳда ишлаш, ижтимоий ҳамкорлик), ўқув топшириқлари мазмунини белгилаш (билишга доир, коррексион-ривожлантирувчи) ҳамда диагностик воситаларнинг дидактоген имкониятларини оширишга хизмат қилувчи модулли технологияни ишлаб чиқиш орқали такомиллаштиришга доир илмий-методик таклиф ва тавсиялар “Педагогик маҳорат” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2023-йил 6-ноябрдаги 491-сонли буйруғи, 491203–сон нашр гувоҳномаси). Натижада, талабаларда акмеологик позицияни ривожлантиришга қаратилган ўқув-методик фаолият мазмуни такомиллаштирилган.
бўлажак ўқитувчиларда акмеологик позиция хусусиятларини ривожлантириш самарадорлиги интенсив дастур ҳамда дифференциал ёндашув асосида ишлаб чиқилган ўқув-амалий топшириқларнинг дидактоген имкониятларини ошириш, шунингдек диагностик воситаларнинг валидлигини таминлаш асосида аниқлаштиришга оид хулосалардан педагогик эксперимент давомида фойдаланилган ва самарадор эканлиги аниқланган, шунингдек, “Педагогик маҳорат” номли ўқув қўлланмани ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Олий таълимни ривожлантириш тадқиқотлари марказининг 2025-йил 11-июндаги 02/01-01-217-сон маълумотномаси). Натижада, бўлажак ўқитувчиларни касбий тайёрлашнинг инновацион моделларини ва технологияларини такомиллаштиришга хизмат қилган.