Мирзаева Феруза Джумаевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): «Таркибида кобалт ва никел бўлган янги авлод фталосианин бирикмаларини синтез қилиш ҳамда улар асосида пигментлар олиш технологиясини ишлаб чиқиш», 02.00.14 - Органик моддалар ва улар асосидаги материаллар технологияси (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.3.PhD/Т5837.
Илмий раҳбар: Умбаров Ибрагим Амонович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Термиз давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Термиз давлат университети, DSc.03/31.01.2023.К/Т.78.01.
Расмий оппонентлар: Қиёмов Шарифжон Нозимович, техника фанлари доктори, ката илмий ходим; Жумаева Зулхумор Эргашевна, техника фанлари номзоди, доцент.
Етакчи ташкилот: Қарши давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: фтал ангидрид, карбамид ва метал тузлари асосида фталосианин бирикмаларини синтез қилиш ҳамда фталосианинли органик пигментлар олиш технологиясини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
фтал ангидрид, карбамид, метал тузлари ва катализатор асосида термик ва фотокимёвий барқарор, янги таркибли органик пигментлар синтез қилинган;
органик фталосианин бирикмаларини синтез қилилишда реакция тезлиги ва унумининг катализаторга боғлиқлиги ва янги таркибли магнийли катализатор ёрдамида реакциянинг мақбул ҳароратини 250℃ дан 200℃ га пасайиши аниқланган;
олинган таркибида кобалт (II) ва никел (II) ионлари бўлган металлорганик фталосианин пигментлари қўлланилган полимер ҳамда лок бўёқ маҳсулотларининг термик барқарорлиги, антикоррозион, статик ва динамик мустаҳкамлигининг ортиши исботланган;
синтез қилинган таркибида кобалт ва никел сақлаган фталосианин бирикмалар асосида юқори ранг интенсивлигига эга пигментлар тайёрлашда 90% ли сулфат кислота билан ишлов бериш ва 5% ли натрий карбонат эритмаси билан нейтраллаш ёрдамида ГОСТ-6220-76 талабларига мос пигментлар олинган;
фтал ангидрид, карбамид, метал тузлари ва катализатор асосида фталосианинли органик пигментлар олишнинг иқтисодий жиҳатдан самарали ва экологик тоза технологияси ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Таркибида кобалт ва никел сақловчи янги фталосианин пигментларини олиш технологиясини ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
синтез қилинган кобалт фталосианин (CоПc) ва никел фталосианинлар (НиПc)лари бўлган органик пигментлар “МАРК ФОРМЕЛЕ ИТ” МЧЖ Ўзбекистон-Белоруссия қўшма корхонасида пигментлар олишда амалиётга жорий қилинган (“МАРК ФОРМЕЛЕ ИТ” МЧЖ Ўзбекистон-Белоруссия қўшма корхонасининг 2025-йил 22-июлдаги 41/4-сон маълумотномаси) Натижада, кобалт фталосианин (CоПc) ва никел фталосианин (НиПc) пигментлари асосида ПФ-115 маркали эмалнинг ёрқин рангли намуналарини олиш имконини берган;
кобалт фталосианин (CоПc) ва никел фталосианин (НиПc) пигментларини олиш технологияси “МАРК ФОРМЕЛЕ ИТ” МЧЖ Ўзбекистон-Белоруссия қўшма корхонасида лок-бўёқ қопламалар олишда амалиётга жорий қилинган (“МАРК ФОРМЕЛЕ ИТ” МЧЖ Ўзбекистон-Белоруссия қўшма корхонасининг 2025-йил -июлдаги 41/4-сон маълумотномаси) Натижада, импорт ўрнини босувчи юқори сифатли кобалт ва никел сақловчи фталоцианин пигментларини маҳаллий маҳсулот сифатида қўллаш имконини берган.