Жумамуратов Жасур Эримматовичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): «Уй ва қишлоқ хўжалиги жуфт туёқли ҳайвонлари (Mammalia: Artiodactyla) гелминтлари тур таркиби ва уларнинг биоекологик хусусиятлари (Хоразм вилоят ва Қорақалпоғистон Республикаси мисолида)», 03.00.06 - Зоология (биология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2023.1.PhD/Б873.
Илмий раҳбар: Шакарбоев Эркинжон Бердикулович, биология фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Хоразм Маъмун академияси.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Хоразм Маъмун академияси, PhD.02/30.07.2022.В.149.01.
Расмий оппонентлар: Ганджаева Лола Атаназаровна, биология фанлари доктори, профессор; Сафарова Феруза Эргашевна, биология фанлари бўйича фалсафа доктори (ПҳД), доцент.
Етакчи ташкилот: Нукус давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: Хоразм вилояти ва Қорақалпоғистон Республикасининг жанубий ҳудудларида уй ва қишлоқ хўжалиги жуфт туёқли ҳайвонларининг гелминтлари тур таркиби, доминант турларнинг биоекологик хусусиятларини аниқлаш ва асосий трематодозларни профилактика қилишнинг илмий асосларини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор Хоразм вилояти ва Қорақалпоғистон Республикасининг жанубий ҳудудларида уй ва қишлоқ хўжалиги жуфт туёқли ҳайвонларида 2 та тип, 3 та синф, 9 та туркум, 17 та оила, 26 та авлодга мансуб 35 турдан иборат гелминтлар паразитлик қилиши ҳамда уларнинг 19 тури биогелминтлар, 16 тури геогелминтлар эканлиги аниқланган;
уй ва қишлоқ хўжалиги жуфт туёқли ҳайвонларида Трематода синфидан - 5, Cестода синфидан - 8 ва Нематода синфидан 22 та тур учрашлиги исботланган;
Хоразм вилояти ва Қорақалпоғистон Республикасининг жанубий ҳудудларида уй ва қишлоқ хўжалиги жуфт туёқли ҳайвонлар гелминтларидан Лиорчис сcотиае, Тричостронгйлус cаприcола, Тҳелазиа рҳодеси ва Тҳелазиа гулоса турлари ҳудуд учун илк бор аниқланган;
уй ва қишлоқ хўжалиги жуфт туёқли ҳайвонларининг гелминтлар билан зарарланиш даражаси ва зарарланишининг мавсумий динамикаси очиб берилган;
қорамоллар гелминтозларининг ассоциатив инвазияси қайд этилиб, унинг таркибий қисмини Гастротҳйлах cруменифер, Лиорчис сcотиае, Ҳаемончус cонтортус, Мониезиа эхпанса, Мониезиа бенедени ва Нематодирус ҳелветианус гелминтларидан иборатлиги асосланган;
Ўзбекистоннинг шимоли-ғаргий ҳудуди шароитида Лймнаеидае оиласи моллюскаларининг Фасcиола гигантиcа трематодаси личинкалари билан зарарланиши даражаси ва улар организмида трематода личинкаларининг ривожланиш босқичлари очиб берилган;
ўрганилаётган ҳудуд шароитида уй ва қишлоқ хўжалиги жуфт туёқли ҳайвонларида трематодозларнинг олдини олишнинг экологик ва эпизоотологик тамойиллари асослаб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Уй ва қишлоқ хўжалиги жуфт туёқли ҳайвонлари (Mammalia: Artiodactyla) гелминтлари тур таркиби ва уларнинг биоекологик хусусиятлари бўйича олинган илмий натижалар асосида:
“Уй жуфт туёқли ҳайвонлари трематодозлари” мавзусидаги ишланма Қорақалпоғистон Республикаси Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитаси амалиётига жорий қилинган (Қорақалпоғистон Республикаси Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг 2025 йил 2 июлдаги  33/01-05-827-сон маълумотномаси). Натижада, уй жуфт туёқли ҳайвонларининг фассиолёз, шистосомоз, парамфистоматозлари каби гелминтозларини ташхислаш, жуфт туёқли ҳайвонлар гелминтозлари эпизоотик жараёнини мониторинг қилиш ва инвазиянинг олдини олиш ҳамда шахсий хонадонлардаги ҳайвонларнинг маҳсулдорлигини 15-20 % ошириш имконини берган;
қўйлар диктиокаулёзига қарши “Левамизол - 75” препаратини қўллаш орқали диктиокаулёзни даволаш ва профилактика қилиш юзасидан чора-тадбирлари Қорақалпоғистон Республикаси Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитаси фаолияти амалиётига жорий қилинган (Қорақалпоғистон Республикаси Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг 2025 йил 2 июлдаги  33/01-05-827 - сон маълумотномаси). Натижада, “Левамизол - 75” препарати қўйлар диктиокаулёзида 1,0 мл / 10 кг дозада ижобий таъсир этган ҳамда қўйлар диктиокаулёзига қарши 92,6 % биологик самарадорликка эришиш имконини берган; 
“Уй жуфт туёқли ҳайвонлари трематодозларининг олдини олиш чора тадбирлари” ишланмаси Қорақалпоғистон Республикаси Экология, атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги амалиётига жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси Экология, атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг 2025 йил 4 августдаги  02/18-2685-сон маълумотномаси). Натижада, уй жуфт туёқли ҳайвонлари ўртасида трематодозларнинг учраши кескин камайиб, касаллик қўзғатувчилари билан ёввойи ҳайвонларнинг зарарланиши 35-45 % гача камайишига олиб келган ва ўз навбатида ёввойи жуфт туёқли ҳайвонлар ўртасида трематодозлар бўйича эпизоотик жараёнининг барқарорлашувига имконият яратган ҳамда ташқи муҳитда инвазион элементларнинг камайишини таминлаб, сув ва қуруқлик ценозларида паразитологик ҳолатнинг яхшиланиши оқибатида, жуфт туёқли ҳайвонлар гелминтозларининг олдини олишга замин яратилган.