Хажибоев Кишин Алишер ўғлининг
фалсафа  доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
        “Эркин Самандарнинг “Дарёсини йўқотган қирғоқ” романида табиат ва инсон муносабатлари бадиий талқини” 10.00.02. – Ўзбек адабиёти (филология боʻйича).
       Диссертация мавзуси роʻйхатга олинган рақам: B2024.2.PhD/Fil4814 
       Диссертация бажарилган муассаса номи:  Урганч давлат университети.
       Илмий раҳбар: Маткаримова Саломат Кўзиевна, филология фанлари номзоди, доцент.
ИК фаолият коʻрсатаётган муассаса номи, ИК рақами:  Урганч давлат университети, PhD.03/30.12.2019.Fil.55.02
Расмий оппонентлар: Болтаева Гулчеҳра Шокировна, филология фанлари доктори (DSc), доцент, Якубов Исламжон Ахмеджанович, филология фанлари доктори (DSc), профессор. 
Етакчи ташкилот: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Эркин Самандарнинг “Дарёсини йўқотган қирғоқ” романида табиат ва инсон муносабатлари бадиий синтезининг асар композицияси, сюжети, образлар тизими ва услубида акс этиш қонуниятларини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Эркин Самандарнинг “Дарёсини йўқотган қирғоқ” романи яратилишининг табиатга шафқациз муносабат натижасида Орол денгизининг қуриши, отлар галасининг нобуд бўлиши, туз кони ва Найсон бува ёдгорлигининг вайрон этилиши  каби ижтимоий-фалсафий ҳамда индидуал услуб, мавзуни ёритиш мезонлари ва бадиий  тасвир ўзига хослиги сингари адабий-эстетик омиллари очиб берилган; 
романда табиат ва инсон муносабатлари ривоя, тавсиф, диалог ва монолог сингари эпик турнинг композицион шакллари – асар қаҳрамони Ганжа руҳиятининг қуёш билан хаёлий мулоқот орқали тасвирланиши, шунингдек, ривоя унсурлари бўлмиш изоҳ ва шарҳлар, муаллиф ремаркалари воситасида поетик ифодалангани асосланган;    
асар сюжетида эпизодик экспозиция қўллангани, тугуннинг Ганжа ва соҳилда дарёсиз кема, фақат манфаат йўлида ишлайдиган тизимга бўлган муносабат воситасида ўзига хос ифодалангани, конфликтнинг характерлараро, қаҳрамон ва муҳит ҳамда ички (психологик) турлари роман бадииятини оширгани исботланган; 
романда табиат ва инсон муносабатлари тасвирланган образлар тизимининг биринчи гуруҳи – бош қаҳрамон Ганжа, ёрдамчи қаҳрамонлар ва эпизодик  образлардан таркиб топгани, иккинчи гуруҳни наботот, ҳайвонот ва жамодот образлари (Амударё, Мелиқуш, Ғирковик, Қандим, қабар ва ҳ.к.) ташкил этиши аниқланиб, асар реалистик услуб асосида ёзилгани далилланган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Эркин Самандарнинг “Дарёсини йўқотган қирғоқ” романида табиат ва инсон муносабатларининг поетик талқини бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Эркин Самандарнинг “Дарёсини йўқотган қирғоқ” романи яратилишига табиатга шафқациз муносабат натижасида Орол денгизининг қуриши, отлар галасининг нобуд бўлиши, туз кони ва Найсон бува ёдгорлигининг вайрон этилиши  каби ижтимоий-фалсафий омилларига доир хулосалардан “Ўзбекистон” телеканалининг “Ассалом Хоразм!”, Эркин Самандарнинг “Дарёсини йўқотган қирғоқ” табиат ва инсон муносабатлари бадиий талқини мавзусида номли кўрсатувлари ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Хоразм вилояти телерадиоканали давлат муассасасининг 2025-йил 13-майдаги 310-сон маълумотномаси). Натижада ушбу кўрсатувларда табиат ва инсон уйғунлиги муаммосининг адабий-эстетик, ижтимоий-фалсафий омиллари, Эркин Самандар романлари жанр хусусиятларининг табиат ва инсон образи уйғун талқинида ифодаланиш усуллари, табиат ва инсон муаммосининг адиб романлари образлари ва консепсиясида намоён бўлиш хоссаларининг бугунги кун учун аҳамиятли бўлган жиҳатлари ёритилган;
Романда табиат ва инсон муносабатлари ривоя, тавсиф, диалог ва монолог сингари эпик турнинг композицион шакллари – асар қаҳрамони Ганжа руҳиятининг қуёш билан хаёлий мулоқоти орқали поетик ифодаланган хулосаларидан Давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги 2021-2023 йилларда бажарилган ОТ-Ф1-030. “Ўзбек адабиёти тарихи” кўп жилдлик монографиясини (7 жилд) чоп этиш фундаментал лойиҳасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 30-апрелдаги 01/4-1789-сон маълумотномаси). Натижада Эркин Самандарнинг “Дарёсини йўқотган қирғоқ” романида жаҳон адабий-эстетик тафаккури синтези, адиб романида табиат ва инсон консепсияси образли намоён бўлиши, адибнинг адабий-эстетик қарашлари юзасидан билдирилган фикрларни кенг ўқувчилар оммасига етказиш имконияти яратилган;
“Дарёсини йўқотган қирғоқ” романи сюжетида эпизодик экспозиция қўллангани, тугуннинг Ганжа ва соҳилда дарёсиз кема, фақат манфаат йўлида ишлайдиган тизимга бўлган муносабат воситасида ўзига хос ифодалангани, конфликтнинг характерлараро, қаҳрамон ва муҳит ҳамда ички (психологик) турлари роман бадииятини оширгани исботланган хулосаларидан лЛ-402104474 “болаларадабиёти.уз” электрон платформа ва унинг мобил иловасини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 29-апрелдаги 01/4-1747-сон маълумотномаси). Натижада табиат ва инсон муаммосининг ёзувчининг “Дарёсини йўқотган қирғоқ” романи образлари ва роман консепсиясида қандай намоён бўлиши асосланишига эришилган.