Жумаева Мухлиса Бахшуллаевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): «Чўл ҳудудлари топонимларининг табиий географик хусусиятлари (Навоий вилояти мисолида)», 11.00.01 - Табиий география (география фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2023.4.PhD/Gr280.
Илмий раҳбар: Аббасов Субхон Бурхонович, география фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассасалар номи: Навоий давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат университети, DSc.03/30.12.2021.Gr.02.07.
Расмий оппонентлар: Усмонов Маъруф Рустамович, география фанлари доктори, профессор; Байқабилов Ҳусниддин Марданович, география фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Жиззах давлат педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Навоий вилояти мисолида чўл ҳудудидаги жой номларининг табиий географик хусусиятларини аниқлаш ва уларни ҳудудий тарқалиш ҳамда номланиш қонуниятларини асослаш, топонимларни гуруҳлаштириш, стандартлаштириш ва таснифлаш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
чўл ҳудудлари жой номларининг табиий географик хусусиятлари аниқланиб, морфологик структураси, семантик ва функсионал вазифалари бўйича хусусиятлари таснифланган;
географик объект номларининг географик жойлашуви ва этимологияси бўйича веб технологияларга асосланган Навоий вилояти жой номларининг электрон платформаси яратилган;
АрcГИС (10.8) дастури ёрдамида Навоий вилоятининг 1:2200000 масштабли гидронимлар ҳамда оронимлар хариталари яратилган;
Навоий вилояти географик жой номларининг фойдаланувчилар учун интерактив, таҳлилий ва ўқув имкониятларига эга электрон платформаси алгоритми такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Навоий вилояти жой номларини табиий географик хусусиятларини тадқиқ этиш бўйича олинган натижалар асосида:
Навоий вилояти чўл ҳудудларининг топонимларининг табиий-географик омиллар билан боғлиқлигига асосланган таснифлари Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги кадастр агентлиги тизими амалиётида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги кадастр агентлиги 2025 йил 16 майдаги 03/03-5268-сон маълумотномаси). Натижада, топонимларнинг шаклланиши ва маъноларида табиий муҳитнинг таъсирини аниқ кўрсатиш, уларнинг тузилиши, мазмуни ва ҳудуддаги функсионал аҳамияти бўйича тизимли тасниф ишлаб чиқиш имконини берган;
вилоят ҳудудидаги географик объект номларининг тарихий-этимологик келиб чиқиши ва географик жойлашуви асосида яратилган, фойдаланувчилар учун қулай веб-платформаси Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги кадастр агентлиги амалиётига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги кадастр агентлиги 2025 йил 16 майдаги 03/03-5268-сон маълумотномаси). Натижада, фойдаланувчилар учун қулай, интерактив веб-платформа ишлаб чиқилган, бу эса топонимларнинг тарихий-маъновий хусусиятларини ва жойлашувини осон ва аниқ ўрганиш имконини берган;
АрcГИС дастури воситасида Навоий вилоятининг топонимик харитасидан Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги кадастр агентлиги амалиётида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги кадастр агентлиги 2025 йил 16 майдаги 03/03-5268-сон маълумотномаси). Натижада, гидронимлар ва оронимларнинг географик жойлашуви, уларнинг табиий-географик хусусиятлари билан боғлиқлиги визуал ва таҳлилий жиҳатдан аниқ акс эттирилган, бу эса ҳудуднинг топонимик хусусиятларини тизимли ўрганиш ва таҳлил қилиш имконини берган;
топонимик маълумотларни рақамли тизимда акс эттирувчи электрон платформадан Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги кадастр агентлиги амалиётида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги кадастр агентлиги 2025 йил 16 майдаги 03/03-5268-сон маълумотномаси). Натижада, фойдаланувчилар учун интерактив, таҳлилий ва ўқув имкониятларига эга замонавий ахборот ресурси ишлаб чиқилган, бу топонимларнинг тизимли таҳлили ва улардан самарали фойдаланиш имконини берган.
