Исроилова Ҳуснидахон Вахобжон қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): «Биополимерлар ва полимерларнинг кимёвий таркиби асосида синфлаш ва стандартлаш», 02.00.10 – Биоорганик кимё, 02.00.09 – Товарлар кимёси (кимё фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2024.4.PhD/К898.
Илмий раҳбарлар: Абдуғаниев Бахтиёр Ёрмахаматович, кимё фанлари доктори, профессор; Хакимова Фазилат Абдусобировна, техника фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қўқон давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Фарғона давлат университети, PhD.03/30.12.2019.К.05.01.
Расмий оппонентлар: Жалолов Иқболжон Жамолович, кимё фанлари доктори, доцент; Эгамбердиев Достонбек Усмонжон ўғли, кимё фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: Республика ҳудудига олиб кирилаётган ва ундан олиб чиқиб кетилаётган табиий, синтетик ва сунъий полимерларнинг миқдорий кимёвий таркибини юқори аниқликдаги, ишончли ва тезкор услубларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ташқи иқтисодий фаолият товарлар номенклатурасининг мезон кўрсаткичлари асосида товар таркибидаги жун, ипак ва пахта толаларини аналитик ускуналарда тезкор аниқлаш бўйича янги услубиёт ишлаб чиқилиб, уларнинг ТИФ ТН бўйича тўғри таснифи учун қўллаш механизми асосланган;
жун ва ипак толаларининг сифат ва миқдорий таркиби ҳплc усули ёрдамида таҳлил қилиниб, божхона мақсадлари учун қўлланиладиган янги идентификация усули ишлаб чиқилган ва миқдорий қийматлари аниқланган ҳамда тадқиқот натижаларининг аниқлиги параллел ўлчовлар ўртасидаги мутлақ фарқни баҳолаш орқали такрорийлик шароитида исботланган;
жун ва ипак толалари аралашмасидан тайёрланган матоларнинг сифат ва миқдорий таркиби иқ-фуре спектрометри ёрдамида аниқланган, услубнинг такрорийлиги ва аниқлиги параллел тажриба натижалари асосида баҳоланган, шунингдек литва лабораторияси натижалари билан мос келиши орқали унинг ишончлилиги тасдиқланган;
полимер маҳсулотлари ва чиқиндиларининг тиф тн бўйича нотўғри кодланиши оқибатида юзага келадиган иқтисодий ва экологик хатарларни камайтириш ҳамда халқаро амалиётга мувофиқ хавф даражасини баҳоловчи стратегик ёндашувларни жорий этиш заруратидан келиб чиқиб, уларни тўғри идентификация қилувчи янги тезкор услубиёт ишлаб чиқилган;
ташқи иқтисодий фаолият товарлар номенклатурасининг мезон кўрсаткичлари асосида полимерлардаги поливинилхлорид, полиамид, полиизобутилен ва полиуретан таркибини аналитик ускуналарда тезкор аниқлаш бўйича услубиёт ишлаб чиқилган, унинг тиф тн кодларини тўғри белгилашдаги қўлланиш самарадорлиги исботланган;
ташқи иқтисодий фаолиятда полимер маҳсулотларини аниқлаш, божхона божларидан озод қилиш, компенсациялар бериш, пет чиқиндиларига чекловлар қўллаш, полиетилен гранулаларига аксиз солиғини татбиқ этиш ва полимер чиқиндиларини бошқариш жараёнларининг долзарблигидан келиб чиқиб, уларнинг турларини тезкор аниқлаш имконини берувчи услубиётлар мажмуаси ишлаб чиқилган ва илмий жиҳатдан асосланган;
полиамид, полиефир, жун, ипак ва пахта толалари ҳамда улар асосида тайёрланадиган маҳсулотларни тўғри таснифлаш ва идентификация қилиш ташқи савдо ва божхона назоратининг муҳим омили сифатида баҳоланиб, инфрақизил спектроскопия усули орқали ушбу материалларнинг кимёвий тузилмасини аниқлаш имконияти исботланган ва амалий жиҳатдан асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Табиий, синтетик ва сунъий полимерларнинг кимёвий таркибига асосланиб уларнинг ТИФ ТН коди рақамларини белгилаш ва стандартлаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
табиий, синтетик ва сунъий полимерларни божхона экспертизаси жараёнида тезкор, ишончли ва аниқ аниқлаш имконини берувчи ягона аналитик услуб Божхона қўмитасининг Марказий божхона лабораториясида амалиётга жорий этилган (Марказий божхона лабораториясининг 2024 йил 4 декабрдаги 17/05-24-2115-сонли маълумотномаси асосида). Натижада, божхона органларига импорт қилинаётган табиий ва синтетик толалар аралашмасидан тайёрланган матоларнинг кимёвий таркибини аниқлаш орқали уларнинг тўғри ТИФ ТН кодларини белгилаш ва стандартлаштириш амалиётини такомиллаштириш имконини берган; 
табиий, синтетик ва сунъий полимерларнинг миқдорий кимёвий таркибини юқори аниқликдаги, ишончли ва тезкор услубларни ишлаб чиқишга оид натижаларидан “Товарлар кимёси (Товарлар экспертизаси мисолида)” номли ўқув қўлланма тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2024 йил 27 декабрдаги 485-сонли буйруғи, 517335-сонли гувоҳнома). Натижада, табиий, синтетик ва сунъий полимерларнинг кимёвий таркиби, тузилма–хосса боғлиқлиги, идентификация ва таснифлаш мезонлари, шунингдек уларни экспертиза қилишда қўлланиладиган замонавий аналитик услубларнинг функсионал имкониятлари ҳақидаги илмий маълумотларнинг ўқув жараёнига интеграция қилиниши талабаларнинг назарий билимларини чуқурлаштириш, амалий таҳлил кўникмаларини ривожлантириш ҳамда мутахассисларнинг касбий тайёргарлигини мустаҳкамлаш имконини берган.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish