Исломова Мохирахон Иномжоновнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон 

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Ўзбек адабиётида қуш образи талқинлари (“Зарбулмасал” асари мисолида)”, 10.00.02 – Ўзбек адабиёти. (Филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: №B2022.2.PhD/Fil2439
Илмий раҳбар: Жўраев Ҳабибулло Абдусаломович, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи: Наманган давлат университети, PhD.03/04.06.2020.Fil.76.04. 
Расмий оппонентлар: Тожибоева Муқаддас Абдурахимовна, филология фанлари доктори, профессор; Сулаймонов Мўминжон Юсубжонович филология фанлари номзоди, доцент. 
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: ўзбек адабиётида қуш образи талқинларини таҳлил этиш асносида Гулханийнинг “Зарбулмасал” асарига хос ғоявий-фалсафий, бадиий-эстетик жиҳатларни тадқиқ этишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
генезис нуқтаи назаридан ўзбек адабиётидаги қуш култи билан боғлиқ қадимий қарашларнинг мазмун-моҳияти, тарихий-мифологик жиҳатдан келиб чиқиш асослари, қушларга алоқадор эътиқодий муносабатларнинг мифологик, фолклор ва ёзма адабиётдаги поетик тадрижий тараққиёти, талқинлардаги турли қирралар, образлантирилиш  масалаларининг бадиий қонуният ҳамда тамойиллари асосланган;
ижтимоий-фалсафий қарашлар ифодаси, воқелик тасвирларида қушларнинг рамзий образ сифатида тутган ўрни, қиёсий талқинлари, асосан, уларнинг йўл кўрсатувчи, илоҳий ҳикматлар ва сабоқларни етказувчи восита сифатида рамзий-мажозий қўлланишлари, муайян ғояни ёритишдаги эстетик вазифаси аниқланган;  
Гулханий ўзигача бўлган  мумтоз адабиёт анъаналарини давом эттириб, янги аллегорик образлар ярата олганлиги, ўз замондошларини тасвирлашда танқидий-реализм услубининг устуворлиги ҳамда ўзбек масалчилигини янгиланиш, ривожланиш босқичига олиб чиққанлиги далилланган; 
“Зарбулмасал” асари муаллифининг ижтимоий-сиёсий  ҳаётга фаол танқидий қарашлари, жамиятдаги ижтимоий кайфият, халқ бошқаруви вакилларининг бир-бирига ва миллатга бўлган муносабати, кофликтлар, хонлик даври сиёсий жараёнлари, хусусан, Қўқон хонлиги ва Бухоро амирлиги ўртасидаги зиддиятли вазиятлар, уларнинг халқ ҳаётига таъсири очиб берилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбек адабиётида “Зарбулмасал” асари орқали қуш образи талқинларини тадқиқ етиш орқали олинган илмий натижалар асосида:
генезис нуқтаи назаридан ўзбек адабиётидаги қуш култи билан боғлиқ қадимий қарашларнинг мазмун-моҳияти, тарихий-мифологик жиҳатдан келиб чиқиш асослари, қушларга алоқадор эътиқодий муносабатларнинг мифологик, фолклор ва ёзма адабиётдаги поетик тадрижий тараққиёти, талқинлардаги турли қирралар, образлантирилиш  масалаларининг бадиий қонуният ҳамда тамойиллари асосланган ўринлардан Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги Наманган давлат университети бажарилган ФЗ-201912099 рақамли “Ўзбек фолклорининг ўзбек ва инглиз тилларида веб сайти ва мултимедиа маҳсулотларини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги Наманган давлат университетининг 2025-йил 19-мартдаги №12099-19/03-сон маълумотномаси). Натижада қушлар образининг оғзаки ва ёзма адабиётда ҳомий руҳлар ҳақидаги қадимги мифологик тасаввур-тушунчалар, эътиқодий қарашлар билан боғлиқликда талқин қилиниши, рамзий маънолари кўламини очишга хизмат қилган.
Гулханий ўзигача бўлган  мумтоз адабиёт анъаналарини давом эттириб, янги аллегорик образлар ярата олганлиги, ўз замондошларини тасвирлашда танқидий-реализм услубининг устуворлиги ҳамда ўзбек масалчилигини янгиланиш, ривожланиш босқичига олиб чиққанлиги далилланган фикр ва хулосалардан Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги Наманган давлат университетида бажарилган ФЗ-20190815110 рақамли “Кодекс куманикус” қўлёзмасининг электрон илмий изоҳли луғатини яратиш” мавзусидаги инновацион лойиҳада фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги Наманган давлат университетининг 2025-йил 2-апрелдаги №15110-02/04-сон маълумотномаси). Натижада қушлар образининг оғзаки ва ёзма адабиётда ҳомий руҳлар ҳақидаги қадимги мифологик тасаввур-тушунчалар, эътиқодий қарашлар билан боғлиқликда талқин қилиниши, рамзий маънолари кўламини очишга хизмат қилган;
“Зарбулмасал” асарида ижодкорнинг ижтимоий-сиёсий ҳаётга фаол танқидий қарашлари, жамиятдаги ижтимоий кайфият, халқ бошқаруви вакилларининг бир-бирига ва миллатга бўлган муносабати, конфликтлар, умуман, хонлик даври сиёсий жараёнлари, хусусан, Қўқон хонлиги ва Бухоро амирлиги ўртасидаги зиддиятли вазиятлар, уларнинг халқ ҳаётига таъсири очиб берилган фикр-мулоҳаза ва хулосалардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг “Маҳалла” телерадиоканалида 2025-йилнинг биринчи чорагида эфирга узатилган “Бир асар тарихи” эшиттиришини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Маҳалла” телерадиоканалининг 2025-йил 21-апрелдаги № 25-сон маълумотномаси). Натижада кўрсатув ва эшиттиришларнинг бадиийлик ва илмийлик жиҳати ошиб, тингловчи ва томошабинларнинг мумтоз асарлар хусусийатларига доир билим ва тасаввурлари бойитилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish