Мадмаров Дониёр Абдумухтор уғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар:
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Марказий ва периферик вестибулопатияларнинг клиник-неврологик хусусиятлари ва дифференциал диагностикаси», 14.00.13 – Неврология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.PhD/Tib4910.
Илмий консультант: Усманова Дурдона Джурабаевна, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети, DSc.04/05.05.2023.Tib.30.04.
Расмий оппонентлар: Муратов Фахмитдин Хайритдинович, тиббиёт фанлари доктори, доцент; Баходирова Муниса Анваровна, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертациянинг йўналиши: амалий аҳамиятга молик. 
 II.Тадқиқотнинг мақсади: марказий ва периферик вестибулопатияларнинг клиник-неврологик хусусиятларини комплекс баҳолаш, дифференциал ташхислашни оптималлаштириш ҳамда реабилитация самарадорлигини оширишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
марказий ва периферик вестибулопатияли беморларда ВАШ ва DHI шкала кўрсаткичларининг ошиши стабилоплатформа параметрларидаги ўзгаришлар ва вертебробазиляр ҳавзада қон оқими тезлигининг пасайиши билан узвий боғлиқ экани аниқланган;
вестибулопатия патогенезида вертебробазиляр ҳавзада қон оқими тезлигининг пасайиши натижасида вестибуляр ядролар перфузиясининг камайиши, проприоцептив ўтказувчанликнинг бузилиши ва стабилограмма тебраниш амплитудасининг 1,4–1,8 марта ортиши билан кечувчи нейроваскуляр дисфункция етакчи омил экани исботланган;
периферик вестибулопатияли беморларда стандарт терапия билан бирга индивидуал равишда танланган стабилоплатформа машғулотларини қўллаш натижасида стабилограмма тебраниш амплитудасининг пасайиши, COP девиациясининг қисқариши ва мувозанатни сақлаш вақтининг узайиши билан намоён бўлган барқарор реабилитацион самарани таъминлаши исботланган;
марказий ва периферик вестибулопатияли беморларда клиник, гемодинамик ва стабилоплатформа кўрсаткичларига асосланган дифференциал ташхис мезони ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Марказий ва периферик вестибулопатияли беморларда дифференциал ёндашувни хамда реабилитацияни оптималлаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: марказий ва периферик вестибулопатияли беморларда ВАШ ва DHI шкала кўрсаткичларининг ошиши стабилоплатформа параметрларидаги ўзгаришлар ва вертебробазиляр ҳавзада қон оқими тезлигининг пасайиши билан узвий боғлиқ экани аниқланганлиги “Марказий ва периферик вестибулопатияларнинг клиник-неврологик хусусиятларига асосланиб дифференциал диагностикасини оптималлаштириш” (Фарғона вилояти соғлиқни сақлаш бошқармасининнг 2025 йил 23 апрелдаги 94-сонли гувоҳномаси) ва Фарғона вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази ва Фарғона шахар 1-сонли шифохонасига тадбиқ қилинди. Ижтимоий самарадорлиги: марказий ва периферик вестибулопатияларнинг клиник ва лаборатор-инструментал хусусиятлари ҳамда бош мияга қон олиб келувчи артериялар ва вертебробазиляр ҳавзадаги гемодинамик бузилишлар билан клиник-неврологик симптоматиканинг оғирлик даражаси ўртасидаги ўзаро боғлиқлик баҳоланди. Бу эса ташхис қўйиш самарадорлигини минимал иқтисодий харажатлар билан ошириш имконини берди. Иқтисодий самарадорлиги: такомиллаштирилган диагностика терапевти моделни жорий этиш натижасида мутахассисларга режадан ташқари мурожаатлар сонини камайтириш мумкин бўлди, бу эса бир курс даволаш нархини ўртача 1850 000 сўмга камайтириш имконини берди. Хулоса: марказий ва периферик вестибулопатияларни ташхислаш ва даволашда ушбу илмий янгиликдан фойдаланиш тиббий ёрдам самарадорлигини ошириш, терапияга индивидуал ёндашувни таъминлаш ва соғлиқни сақлаш тизимига иқтисодий юкни камайтириш билан бирга клиник ва функционал натижаларни яхшилаш имконини берди.
иккинчи илмий янгилик: вестибулопатия патогенезида вертебробазиляр ҳавзада қон оқими тезлигининг пасайиши натижасида вестибуляр ядролар перфузиясининг камайиши, проприоцептив ўтказувчанликнинг бузилиши ва стабилограмма тебраниш амплитудасининг 1,4–1,8 марта ортиши билан кечувчи нейроваскуляр дисфункция етакчи омил экани исботланганлиги “Марказий ва периферик вестибулопатияларнинг клиник-неврологик хусусиятларига асосланиб дифференциал диагностикасини оптималлаштириш” услубий тавсиялар таркибига киритилган. Ишлаб чиқилган тавсиялар Фарғона вилояти соғлиқни сақлаш бошқармасининнг №94-сонли (23.04.2025й) буйруғига асосан Фарғона вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази ва Фарғона шахар 1-сонли шифохонасига тадбиқ қилинди. Ижтимоий самарадорлиги: марказий ва периферик вестибулопатияларга эга беморларда реабилитация жараёнида қўлланилган усулларнинг хулосалари жамланди, бу эса мазкур патологияларни янада мақсадли дифференсация қилиш ва реабилитация самарадорлиги ошириш имконини берди. Иқтисодий самарадорлиги: таклиф этилаётган ёндашувнинг амалга оширилиши компьютер томографиялар ва бошқа клиник-инструментал тадқиқотлар натижалари ўртасидаги боғлиқлик диагностика жараёнини оптималлаштириш имконини берди бу эса ҳар бир бемор учун ҳар бир терапия курсига ўртача 2125000 сўмгача бюджет ва бюджетдан ташқари маблағларни тежашни таъминлади. Хулоса: марказий ва периферик вестибулопатияларда мрт тасвирларининг хусусиятлари ва уларнинг бошқа клиник-инструментал тадқиқотлар натижалари билан бирга реабилитацияда қилиш давомида мақбул реабилитация модели ишлаб чиқилди, бу эса диагностика ва тиббий ёрдам нархини камайтириш билан бирга клиник, функционал ва психосоциал даволаш натижаларини яхшилашга имкон берди.
учинчи илмий янгилик: периферик вестибулопатияли беморларда стандарт терапия билан бирга индивидуал равишда танланган стабилоплатформа машғулотларини қўллаш натижасида стабилограмма тебраниш амплитудасининг пасайиши, COP девиациясининг қисқариши ва мувозанатни сақлаш вақтининг узайиши билан намоён бўлган барқарор реабилитацион самарани таъминлаши исботланганлиги “Марказий ва периферик вестибулопатияларнинг клиник-неврологик хусусиятларига асосланиб дифференциал диагностикасини оптималлаштириш” услубий тавсиялар таркибига киритилган ва бу янгилик Фарғона вилояти соғлиқни сақлаш бошқармасининнг  (23.04.2025й) №94-буй- руғига асосан Фарғона вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази ва Фарғона шахар 1-сонли шифохонасига тадбиқ қилинди. Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижаларининг ўзгаришлари ва терапия самарадорлигининг клиник предикторлари ўртасидаги боғлиқликни ўрганиш вестибулопатияларнинг аниқ беморлардаги индивидуал прогнозини яхшилашга ёрдам берди.Бу шубҳасиз, беморлар ҳаёт сифатини оширади. Иқтисодий самарадорлиги: таклиф этилган терапия алгоритмидан фойдаланиш даволаниш муддатини қисқартиришни, қиммат дори-дармонлар аралашувларга бўлган эҳтиёжни таъминлади. Ҳар бир беморга ўртача харажат иқтисод қилиш ҳар бир курс учун 2176000 сўмдан 3600000 сўмгача бўлган. Хулоса: қўлланган тадқиқот усуллари натижаларининг ўзгаришлари ва терапия самарадорлигининг клиник предикторлари ўртасидаги корреляцион боғлиқлик вестибулопатияларнинг индивидуал прогнозини яхшилашга имкон берди.Марказий ва периферик вестибулопатия билан хасталанган беморлар бу реабилитация усули ёрдамида бош айланишларини камайиши ва мувозанатини тез тикланишига ёрдам беради.
тўртинчи илмий янгилик: марказий ва периферик вестибулопатияли беморларда клиник, гемодинамик ва стабилоплатформа кўрсаткичларига асосланган дифференциал ташхис мезони ишлаб чиқилганлиги Фарғона вилояти соғлиқни сақлаш бошқармасининнг №94-сонли (23.04.2025й) буйруғига асосан Фарғона вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази ва Фарғона шахар 1-сонли шифохонасига тадбиқ қилинди. Ижтимоий самарадорлиги: юқори сезгирлик, спецификлик ва ташхис аниқлигига эга бўлган дифференциал ташхис алгоритми ишлаб чиқилди. Бу алгоритм амбулатор ва стационар шароитларда қўллаш учун мос бўлиб, вестибулопатияларнинг келиб чиқиш сабабларини эрта аниқлаш имконини яратади ҳамда уларнинг сурункали тус олишига йўл қўймайди. Иқтисодий самарадорлиги: ташхис алгоритмини жорий этиш вестибулопатияларнинг эрта ташхиси ва мақсадли даволанишига имконият яратиб, амбулатор ва статционар даволаниш харажатларини ҳар бир бемор учун 1625000 сўмгача камайтириш имконини берди. Хулоса: юқори сезгирлик, спецификлик ва диагностик аниқликка эга бўлган босқичма-босқич дифференциал ташхис алгоритми ишлаб чиқилди. У амбулатор ва стационар амалиётда самарали қўлланиши мумкин, вестибулопатияларнинг эрта аниқланиши ва сурункалашувини олдини олишга ёрдам беради. Бу беморларнинг функционал ҳолатини яхшилашга, ўз-ўзини парвариш қилиш даражасини оширишга ва ногиронлик хавфини камайтиришга ёрдам берди.