Абдуғаниева Дилсўз Фахриддин кизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ҳомила ўсиши кечикишини прогнозлаш ва профилактикасини такомиллаштириш” 14.00.01 – Акушерлик ва гинекология (тиббиёт фанлари).
Диссертация  мавзуси рўйхатга олинган рақами: №В2024.4.PhD/Tib5062.
Илмий  раҳбар: Уринбаева Нилуфар Абдужабборовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат  тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети,_DSc.04/30.12.2019.Tib.29.01.
Расмий оппонентлар: Пахомова Жанна Евгеньевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Каримова Феруза Джавдатовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.    Тадқиқотнинг мақсади. ҳомила ўсишининг кечикиши синдромининг клиник ва иммунобиокимёвий хусусиятларини таҳлил қилиш асосида уни прогнозлаш ва олдини олиш усулини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг  илмий янгилиги: 
ҲЎКС (ҳомила ўсишининг кечикиши синдроми) бўлган аёлларда ҳомиладорлик ва туғруқ кечишида оғир преэклампсия, бачадон-йўлдош қон айланишининг II–III даражали бузилиши, абдоминал туғруқ ҳамда перинатал ўлим кўрсаткичларининг юқори даражаси учраши исботланган;
20-24 ёшдаги ўзбек популяцияси аёлларида эрта ҲЎКС ривожланишини башорат қилишда дифференциал ёндашув, олдинги абортлар, сурункали артериал гипертензия ва сийдик йўлларининг яллиғланиш касалликлари билан, кеч ҲЎКС ривожланиши 35 ва ундан катта ёш, 3 ёки ундан ортиқ туғруқлар, олдинги муддатдан олдин туғруқлар, оғир преэклампсия ва перинатал йуқотишлар билан боғлиқлиги илмий исботланган;  
ҳомиладорларда ангиоген ўсиш омиллари даражасининг пасайиши ҲЎКС ривожланиши билан боғлиқлиги ва патологиянинг эрта шаклини баҳолашда VEGF A,  IGF-I, ҳамда PlGF каби биомаркерлар эрта ХЎКС ривожланишида муҳим прогностик аҳамиятга эга эканлиги ҳамда оғир преэклампсия ва ҲЎКС каби қўшма асоратлар ривожланишининг белгиси ҳисобланиши исботланган;
клиник-фенотипик ва иммунологик тадқиқотлар асосида ҲЎКС патологиясининг олдини олиш асослари, ХЎКС ривожланиши бўйича юқори хавф гуруҳидаги аёлларни ҳомиладорликка тайёрлашни, шунингдек, VEGF A ва IGF-I ўсиш омилларининг миқдорий даражаларини башорат қилиш орқали ҲЎКСни клиник белгилар пайдо бўлмасидан олдин эрта ташхислаш ва ҳомиладорликнинг дастлабки босқичларидан бошлаб профилактик гестоген терапиясидан фойдаланиш алгоритми ишлаб чиқиш самарадорлиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
ҲЎКС бўлган аёлларда ҳомиладорлик кечишининг клиник-иммунологик хусусиятларини   ўрганиш ва ангиоген ўсиш омилларини аниқлаш асосида диагностик ёндашувларни ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: ҲЎКС (ҳомила ўсишининг кечикиши синдроми) бўлган аёлларда ҳомиладорлик ва туғруқ кечишида оғир преэклампсия, бачадон-йўлдош қон айланишининг II–III даражали бузилиши, абдоминал туғруқ ҳамда перинатал ўлим кўрсаткичларининг юқори даражаси учраши исботланганлиги Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий амалий тиббиёт маркази Хоразм вилояти филиали буйича 2025 йил 15 майдаги 53-1-сон буйруғи хамда Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий амалий тиббиёт маркази Тошкент шаҳар филиалининг 2025 йил 3 июндаги 97-сон буйруғи билан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 17 июлдаги 22-сон хулосаси) Ижтимоий самарадорлиги ҳомиладорлик даврининг физиологик кечишини, ҳомиланинг она қорнида нормал ривожланишини таъминлаш, ҳомила йўқотишнинг олдини олиш, ва перинатал ўлимни камайтириш мақсадида ҲЎК синдроми бўлган ҳомиладор аёлларни антенатал парваришлаш сифатини ошириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги илмий натижаларнинг клиник амалиётга жорий этилиши ўсишнинг ангиоген омилларини аниқлаш, она ва ҳомила учун асоратларни прогноз қилиш ва олдини олиш ҳамда даволаш тактикасини оптималлаштириш орқали иқтисодий самарадорликка эришиш ва йилига ўртача 67500000 сўмни ортиқча сарф харажатларни иқтисод қилишга эришилган. Хулоса: анамнезда ҲЎКС амалга ошишининг юқори хавф омилларини ва қонда тасдиқловчи маркерларни аниқлаш ҳомила ўсишининг кечикиши ва перинатал ўлим хавфи юқори бўлган ҳомиладор аёллар контингентини аниқлаш ва клиник кузатувга янги ёндашувларни таклиф қилиш имконини берди, бу эса 1 нафар бемор учун 750000 сўмни тежаш имконини берган.
иккинчи илмий янгилик: 20-24 ёшдаги ўзбек популяцияси аёлларида эрта ҲЎКС ривожланишини башорат қилишда дифференциал ёндашув, олдинги абортлар, сурункали артериал гипертензия ва сийдик йўлларининг яллиғланиш касалликлари билан, кеч ҲЎКС ривожланиши 35 ва ундан катта ёш, 3 ёки ундан ортиқ туғруқлар, олдинги муддатдан олдин туғруқлар, оғир преэклампсия ва перинатал йуқотишлар билан боғлиқлиги илмий исботланганлиги Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий амалий тиббиёт маркази Хоразм вилояти филиали буйича 2025 йил 15 майдаги 53-1-сон буйруғи хамда Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий амалий тиббиёт маркази Тошкент шаҳар филиалининг 2025 йил 3 июндаги 97-сон буйруғи билан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 17 июлдаги 22-сон хулосаси)  Ижтимоий самарадорлиги ҳомиладорлик муддатини ҳисобга олган ҳолда ҲЎКС аниқлашда дифференциал ёндашув патологиянинг турли хил вариантлари учун хос бўлган юқори хавф омилларини аниқлаш ва ҲЎКС хавфи гуруҳидаги аёлларни ҳомиладорликка тайёрлаш ва уларни ҳомиладорликнинг эрта муддатларида олиб бориш тамойилларини ишлаб чиқиш зарурлигини асослаш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги олинган натижаларнинг амалий қўлланилиши ҳомиладорлик асоратларининг ангиоген генезини аниқлаш имконини берган, профилактика чора-тадбирларини ўтказиш ётоқ кунлари сонини камайтириш ҳисобига 90 нафар бемор учун бюджет маблағларини 67500000 сўмга иқтисод қилиш имконини берган. Хулоса: ҲЎКС эрта фенотипи ва перинатал йўқотишлар ўртасидаги аниқланган боғлиқлик ушбу гуруҳ ҳомиладорларини юқори хавф зонасига ажратиш ва кучайтирилган кузатув зарурлигини асослайди;
учинчи илмий янгилик: ҳомиладорларда ангиоген ўсиш омиллари даражасининг пасайиши ҲЎКС ривожланиши билан боғлиқлиги ва патологиянинг эрта шаклини баҳолашда VEGF A,  IGF-I, ҳамда PlGF каби биомаркерлар эрта ХЎКС ривожланишида муҳим прогностик аҳамиятга эга эканлиги ҳамда оғир преэклампсия ва ҲЎКС каби қўшма асоратлар ривожланишининг белгиси ҳисобланиши исботланганлиги Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий амалий тиббиёт маркази Хоразм вилояти филиали буйича 2025 йил 15 майдаги 53-1-сон буйруғи хамда Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий амалий тиббиёт маркази Тошкент шаҳар филиалининг 2025 йил 3 июндаги 97-сон буйруғи билан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 17 июлдаги 22-сон хулосаси)  Ижтимоий самарадорлиги ангиоген ўсиш омиллари динамикасининг аниқланган ўзига хос хусусиятлари она-йўлдош-ҳомила тизимида қон томирлари билан боғлиқ бузилишларнинг устунлигини ҳомила ўсишининг патологик кечикиши генезида қайд этиш имконини берди, бу клиник жиҳатдан ҳомила учун ҳаётий зарур таъминотнинг ёмонлашиши, ривожланишининг кечикиши, ҳатто унинг йўқотилиши кўринишида намоён бўлади. Иқтисодий самарадорлиги олинган натижаларнинг амалиётда қўлланилиши ҳомиладорликнинг ушбу асоратининг ангиоген генезини аниқлаш имконини берган, комплекс фармакотерапияни ўз вақтида ўтказиш ётоқ кунлари сонини камайтириш ҳисобига 90 нафар бемор учун бюджет маблағларини 67020000 сўмга иқтисод қилиш имконини берган. Хулоса: олинган маълумотлар ҲЎКС хавфи бўлган ҳомиладорларда лаборатор назоратга олинадиган иммунологик кўрсаткичларни ишлаб чиқиш ва пренатал иммун мониторинг йўналишларини аниқлаштириш имконини берган.
тўртинчи илмий янгилик: клиник-фенотипик ва иммунологик тадқиқотлар асосида ҲЎКС патологиясининг олдини олиш асослари, ХЎКС ривожланиши бўйича юқори хавф гуруҳидаги аёлларни ҳомиладорликка тайёрлашни, шунингдек, VEGF A ва IGF-I ўсиш омилларининг миқдорий даражаларини башорат қилиш орқали ҲЎКСни клиник белгилар пайдо бўлмасидан олдин эрта ташхислаш ва ҳомиладорликнинг дастлабки босқичларидан бошлаб профилактик гестоген терапиясидан фойдаланиш алгоритми ишлаб чиқиш самарадорлиги исботланганлиги Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий амалий тиббиёт маркази  Хоразм вилояти филиали буйича 2025 йил 15 майдаги 53-1-сон буйруғи хамда Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий амалий тиббиёт маркази Тошкент шаҳар филиалининг 2025 йил 3 июндаги 97-сон буйруғи билан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 17 июлдаги 22-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги ҳомиладорлик даврининг физиологик кечишини таъминлашга қаратилган прегравидар тайёргарлик сифатини ошириш, ҳомила йўқотилишининг олдини олиш, унинг она қорнида нормал ривожланишини таъминлаш ва перинатал ўлимни камайтиришга эришилган; Иқтисодий самарадорлиги ҳомиладорлик патологияси ривожланиш патогенезига комплекс фармакотерапия билан мақсадли таъсир кўрсатиш даволаш муддатларини қисқартиришга олиб келади ва бюджет маблағларини бир нафар бемор ҳисобига 750000 сўмга иқтисод қилиш имконини берган. Хулоса: аниқланган VEGF-A ва IGF-I прогностик маркерлари ҳомиладорликнинг қўшма асоратлари ва ҲЎКС хавфини эрта табақалаштиришга асос бўлганлиги  исботланган.