Тўраев Азамат Шуҳратовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармогʻи номи):
“Тижорат банкларида рақамли банк маҳсулотларидан фойдаланишни такомиллаштириш”, 08.00.16 – “Рақамли иқтисодиёт ва халқаро рақамли интеграция”
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2024.1.PhD/Iqt3929
Илмий раҳбар: Иминов Одилжон Каримович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот технологиялари университети
ИК фаолият коʻрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент Халқаро университети, DSc.22/29.12.2023.I.175.01
Расмий оппонентлар: Мамадияров Зокир Тоштемирович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Хусанов Улугбек Нишонович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Тижорат банкларида рақамли банк маҳсулотларини яратиш ва улардан фойдаланиш самарадорлигини оширишга қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: Тижорат тижорат банкларининг рақамли банк маҳсулотларини яратиш ва улардан фойдаланиш самарадорлигини ошириш юзасидан олинган илмий натижалар асосида:
тижорат банкларида бир зумда “телефон рақами→рубл суммаси→автоматик конвертация→Ҳумо/Узкард” занжири асосида Сбербанк Онлине–Агробанк ўртасида АПИ ларган асосланган трансчегаравий пул ўтказмаси (Р2Р) рақамли банк хизмати интегарсияси ҳақидаги таклифи ишлаб чиқилган;
банк хизматларини жозибадорлигини ошириш мақсадида юридик шахсларга масофадан ҳисобварақ очиш, бошқа банклардаги ҳисобварақларни кўриш, бошқариш ва тўловларни амалга ошириш, картотека ҳисобини юритиш ва кузатиб бориш таклифи ишлаб чиқилган;
жисмоний шахсларга ажратилаётган муддатли тўлов қарзларни ўзлаштирилишини кенгайтириш мақсадида дунёнинг барча интернет дўконларида ушбу муддатли тўлов лимитини Опен иловасидан Агробанкда вертуал Виза карта очиш ва шу орқали тўлов қилиш имконият яратиш концепцияси ишлаб чиқилган.
жисмоний шахларнинг банклардаги ҳисобрақамларни бошқариш ва улардан тўловларни амалга оширишни соддалаштириш мақсадида “Pully” дастури ишлаб чиқиш таклифи асослаб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Тижорат банкларида бир зумда “телефон рақами→рубл суммаси→автоматик конвертация→Humo/Uzkard” занжири асосида Сбербанк Онлине–Агробанк ўртасида АПИ ларган асосланган трансчегаравий пул ўтказмаси (Р2Р) рақамли банк хизмати интегарсияси ҳақидаги таклифи “Агробанк” акциядорлик тижорат банки томонидан мазкур фаолиятни жорий қилишда фойдаланилган. (“Агробанк” акциядорлик тижорат банкининг 2025 йил 27 октябрдаги 03-12-122 – сон маълумотномаси) Ушбу таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида АТБ “Агробанк” нинг мижозлар сонининг сезиларли ўсишига эришилиб, мазкур хизматдан йил давомида ўртача 2,3 миллион маротабамижозлар фойдаланган. Натижада, банк ушбу хизмат ҳисобидан 2022 йилда 718 миллиард сўм, 2023 йилда эса 870 миллиард сўм миқдорида фоизсиз даромад олган;
банк хизматларини жозибадорлигини ошириш мақсадида юридик шахсларга масофадан ҳисобварақ очиш, бошқа банклардаги ҳисобварақларни кўриш, бошқариш ва тўловларни амалга ошириш, картотека ҳисобини юритиш ва кузатиб бориш ҳақидаги таклифи “Агробанк” акциядорлик тижорат банки томонидан мазкур фаолиятни жорий қилишда фойдаланилган. (“Агробанк” акциядорлик тижорат банкининг 2025 йил 27 октябрдаги 03-12-122 - сон маълумотномаси) Натижада, банк томонидан мижозларга хизмат кўрсатиш бўйича, мобил илова орқали 30 мингда ортиқ юридик шахсларга хизмат кўрсатишга имкон яратилган;
Жисмоний шахсларга ажратилаётган муддатли тўлов қарзларни ўзлаштирилишини кенгайтириш мақсадида дунёнинг барча интернет дўконларида ушбу муддатли тўлов лимитини Опен иловасидан Агробанкда вертуал Виза карта очиш ва шу орқали тўлов қилиш имконият яратиш концепцияси ишлаб чиқилган. (“Агробанк” акциядорлик тижорат банкининг 2025 йил 27 октябрдаги 03-12-122-сон маълумотномаси) Натижада Агробанк АТБ томонидан ажратилган муддатли тўлов орқали Нике, Адидас ва Аппле каби йирик интернет дўконларида ҳам савдоларни амалга ошириш имконини берган;
жисмоний шахларнинг банклардаги ҳисобрақамларни бошқариш ва улардан тўловларни амалга оширишни соддалаштириш мақсадида “Pully” дастури ишлаб чиқиш таклифи асослаб берилган. (“Агробанк” акциядорлик тижорат банкининг 2025 йил 27 октябрдаги 03-12-122-сон маълумотномаси) Натижада банк мижозлари ҳисобрақамларни ўзларига қулай бўлган иловадан кириб бошқаришлари ва тўловларни амалга оширишлари ҳамда комиссия миқдори кам бўлгани учун маблағларин иқтисод қилишларига эришилади.