Норқулов Мирсаид Тўлқин ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи:
«Акциядорлик жамиятини капитал таркибини шакллантириш амалиётини такомиллаштириш», 08.00.07 — “Молия, пул муомаласи ва кредит” Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.PhD/Iqt4104.
Илмий раҳбар: Худойқулов Хуршид Хуррамович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Термиз давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/10.12.2019.I.16.01.
Расмий оппонентлар: Карлибаева Рая Хожабаевна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Фозилжонов Иброҳимжон Сотволдихўжа ўғли, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Қарши Давлат Техника Университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади акциядорлик жамиятини капитал таркибини шакллантириш амалиётини такомиллаштиришга доир илмий-услубий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
акциядорлик жамиятларининг қарз капитали ва ўз капитали ўртасидаги мақбул нисбатни 30/70 даражасида белгилаш орқали капитал таркибини мувозанатлаштириш ҳамда молиявий самарадорликни ошириш таклифи ишлаб чиқилган;
акциядорлик жамиятларининг қарз капитали таркибини шакллантиришда банк кредит ресурсларини жалб қилишга кўра қарз капитали рискини аниқлашда қарзни капиталга нисбати коэффициент қийматини «паст риск» (0 – 0,3), «ўрта риск» (0,31-0,7), «юқори риск» (0,71) даражаларига ажратиш орқали молиявий барқарорлигини таъминлаш ва молиявий дастаклардан оқилона фойдаланиш таклифи асосланган;
акциядорлик жамиятларини акциялар пакетини маҳаллий ва халқаро капитал бозорига оммавий савдоларга чиқаришда андеррайтер, инвестиция воситачилари ва махсус консультантларни жалб қилиш орқали акциялар бозор қийматининг юқори ва қуйи чегарасини аниқлаш таклифи ишлаб чиқилган;
Ўзбекистонда акциядорлик жамиятларининг корпоратив қимматли қоғозлари қийматининг ўсишини ўзгармас самаралар регрессион эконометрик модели асосида 2030 йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Акциядорлик жамиятини капитал таркибини шакллантириш амалиётини такомиллаштириш бўйича олинган натижалар асосида:
акциядорлик жамиятларининг қарз капитали ва ўз капитали ўртасидаги мақбул нисбатни 30/70 даражасида белгилаш орқали капитал таркибини мувозанатлаштириш ҳамда молиявий самарадорликни ошириш таклифи «Шарғункўмир» акциядорлик жамияти томонидан амалиётга жорий этилган («Шарғункўмир» акциядорлик жамиятининг 2025 йил 24 июндаги 01-435-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида акциядорлик жамиятларини молиявий ресурларни жалб қилиши қилиши ва капитал самарадорликни оширишга ҳамда рентабеллик кўрсаткичлари ҳисобланган активлар ва капитал самарадорлик коэффитсиентларини меъёрий даражада сақлаб қолиш имконини берган;
акциядорлик жамиятларининг қарз капитали таркибини шакллантиришда банк кредит ресурсларини жалб қилишга кўра қарз капитали рискини аниқлашда қарзни капиталга нисбати коэффициент қийматини «паст риск» (0 – 0,3), «ўрта риск» (0,31-0,7), «юқори риск» (0,71) даражаларига ажратиш орқали молиявий барқарорлигини таъминлаш ва молиявий дастаклардан оқилона фойдаланиш таклифи «Шарғункўмир» акциядорлик жамияти томонидан амалиётга жорий этилган («Шарғункўмир» акциядорлик жамиятининг 2025 йил 24 июндаги 01-435-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида акциядорлик жамиятларини капитали таркибида банк кредитлар орқали жалб қилинган ресурсларни фақатгина юқори фойда келтирувчи лойиҳалар маблағларни йўналтириш орқали фоиз харажатларни камайтириш ва молиявий ричагни оқилона фодаланиш орқали аксидорларни даромадини ортишига олиб келган;
акциядорлик жамиятларини акциялар пакетини маҳаллий ва халқаро капитал бозорига оммавий савдоларга чиқаришда андеррайтер, инвестиция воситачилари ва махсус консультантларни жалб қилиш орқали акциялар бозор қийматининг юқори ва қуйи чегарасини аниқлаш таклифи «Шарғункўмир» акциядорлик жамияти томонидан амалиётга жорий этилган («Шарғункўмир» акциядорлик жамиятининг 2025 йил 24 июндаги 01-435-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида фонд бозорида облигациялар билан боғлиқ савдо ҳажмини ортишига ва акциядорлик жамиятларини фонд бозорига қарз инстурмент орқали фаоллигини оширишга хизмат қилади;
Ўзбекистонда акциядорлик жамиятларининг корпоратив қимматли қоғозлари қийматининг ўсишини ўзгармас самаралар регрессион эконометрик модели асосида 2030 йилга қадар ишлаб чиқилган прогноз кўрсаткичлари бўйича таклиф «Шарғункўмир» акциядорлик жамияти томонидан амалиётга жорий этилган («Шарғункўмир» акциядорлик жамиятининг 2025 йил 24 июндаги 01-435-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида акциядорлик жамиятнинг капитал рентабеллиги ва активлар рентабиллигини ҳамда жамиятнинг соф фойдасини ўсиш динамикасини баҳолаш имкони яратилган..