Шокирова Наргиза Гани қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Антифосфолипид синдромли аёлларни хомиладорлик олдидан тайёрлаш ва хомиладорликни эрта муддатларида олиб боришни оптималлаштириш”, 14.00.01 – Акушерлик и гинекология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақами: B2022.4.PhD/Tib3109.
Илмий раҳбар: Муратова Нигора Джураевна, тиббиёт фанлари доктори доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат стоматология институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети, DSc.04/30.12.2019.Tib.29.01.
Расмий оппонентлар: Нажмутдинова Дилбар Камариддиновна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Каримова Феруза Джавдатовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Республика ихтисослаштрлган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади антифосфолипид синдромли аёлларни хомиладорликка тайёрлаш ва гестациянинг эрта муддатларида олиб бориш усулларини оптималлаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
антифосфолипид синдромли аёлларда анамнестик, клиник ва лаборатор кўрсаткичларни ўрганиш орқали, такрорий репродуктив йўқотишларга олиб келадиган гемостаз бузилишининг асосий хавф омиллари исботланган;
АФС да репродуктив йўқотишлар фақатгина гиперкоагуляция, яъни тромбоцитлар агрегацияси вақти ва АЧТВ 1,5 марта қисқариши (p<0,05), фибриногеннинг 2,5 марта ортиши (p<0,05) ҳисобига эмас, балки яллиғланиш жараёнлар мавжудлиги ҳисобига ҳам содир бўлиши исботланган;
репродуктив йўқотишларни олдини олиш мақсадида паст молекуляр гепаринлар узоқ муддат қўлланилда анти-Ха фаоллигини аниқлаш гипокоагуляция хавфининг маркери сифатида хизмат қилиши мумкинлиги, унинг 1,1-1,2 МЕ/мл дан ортиши ПМГ дозасини коррекциялаш ёки бекор қилишни талаб қилиниши исботланган;
антифосфолипид синдромли аёлларни даволашда гиперкоагуляция, аутоиммун ва яллиғланиш жараёнларини даволашга дифференциал ёндашув репродуктив йўқотишлар сонини камайишига ёрдам бериши исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Тошкент Давлат стоматология институти эксперт комиссиясининг 28.03.2024 йилдаги №04-p\114, ва 28.03.2024 йилдаги №04-p\115-сонли хулосасига мувофиқ (Соғлиқни сақлаш вазирлигига Тошкент давлат стоматология институти 20.06.2025 йилдаги 20/18-сонли илмий инновацияларни бошқа соғлиқни сақлаш муассасалари учун жорий этиш ҳақида хати юборилган):
биринчи илмий янгилик: антифосфолипид синдромли аёлларда анамнестик, клиник ва лаборатор кўрсаткичларни ўрганиш орқали, такрорий репродуктив йўқотишларга олиб келадиган гемостаз бузилишининг асосий хавф омиллари исботланган; (26.06.2024 йилдаги 70-сонли буйруқ билан 68-сонли Оилавий поликлиника ва 26.03.2025 йилдаги 161-сонли буйруғи билан Тошкент шаҳар 8-сонли ШТК). Ижтимоий самарадорлиги: антифосфолипид синдромли ва/ёки анамнезида такрорий репродуктив йўқотишлари бор аёлларни текшириш асосида ҳомила тушиши, ҳомила ривожланмаслиги ва муддатига етмаган туғруқни олдини олиш, касалхонага ётқизиш частотасини камайтириш, ва репродуктив йўқотишлар сонини камайтириш мақсадида антифосфолипид синдромини эрта аниқлаш бўйича тавсиялар берилди. Иқтисодий самарадорлиги: антифосфолипид синдромли аёлларда репродуктив йўқотишлар ривожланишининг хавф омилларини ҳисобга олиб 18 нафар аёлга эрта ташҳис қўйишга эришилди, даволаш тадбирларининг ўз вақтида бошланиши ушбу аёлларда стационарда даволаниш вақтини 5,5 кундан 3 кунгача камайтирилган, 18 нафар беморнинг стационар даволаниши учун сарфланадиган 14288400 сўм маблағ тежалиш орқали иқтисодий самарадорликка эришилган. Таклиф этилган усул ва тавсиялар бўйича антифосфолипид синдромига чалинган аёлларда репродуктив йўқотишлар содир бўлиши, жумладан такрорий ҳомила тушиши, ривожланмай қолиши, эрта муддатдаги туғруқ, интра- ва антенатал ўлимлар частотасининг пасайишига эришилди, дори воситалардан иқтисодий самарадорлик шифокорга битта мурожаатдан 18 нафар аёл учун 63450000 сўм ва стационарда бўлишдан 14288400 сўмни ташкил қилди, 18 нафар бемор учун бюджет маблағларини 77738400 сўмга иқтисод қилиш имконини берган. Хулоса: антифосфолипид синдроми хавф омилларини аниқлаш ва ўз вақтида даволаш асосида такрорий ҳомила тушишларини частотаси камайтирилди, бунда стационарда даволаниш частотаси ва давомийлиги ҳисобига 793800 сўм тежалди. Дори воситалардан иқтисодий самарадорлик шифокорга битта мурожаатдан 3525000 сўм ва стационарда бўлишдан 793800 сўмни ташкил қилди, 1 нафар бемор учун бюджет маблағларини 4318800 сўмга иқтисод қилиш имконини берган.
иккинчи илмий янгилик: АФС да репродуктив йўқотишлар фақатгина гиперкоагуляция, яъни тромбоцитлар агрегацияси вақти ва АЧТВ 1,5 марта қисқариши (p<0,05), фибриногеннинг 2,5 марта ортиши (p<0,05) ҳисобига эмас, балки яллиғланиш жараёнлар мавжудлиги ҳисобига ҳам содир бўлиши исботланган. (26.06.2024 йилдаги 70-сонли буйруқ билан 68-сонли Оилавий поликлиника ва 26.03.2025 йилдаги 161-сонли буйруғи билан Тошкент шаҳар 8-сонли ШТК). Ижтимоий самарадорлиги: антифосфолипид синдроми кузатилган аёлларда ревматологик омиллар миқдори ортиши, гемостазиологик ва гормонал бузилишлар мавжудлигини аниқлаш орқали организмнинг иммун жавоби пасайишини ва гиперкоагуляция ҳолатини аниқлаш, акушерлик асоратлари ривожланишининг олдини олиш мумкин, бу даволаш тактикасини тўғри танлаш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: антифосфолипид синдроми кузатилган аёлларда ревматологик омиллар миқдори ортиши, гемостазиологик ва гормонал бузилишлар мавжудлиги гиперкоагуляция ҳолатига ва такрорий репродуктив йўқотишларга олиб келади, ушбу патология частотасининг пасайиши репродуктив ёшдаги 10 нафар аёл учун 1 кунда 6065766 сўм ортиқча сарф харажатларни иқтисод қилишга эришилган, стационарда даволаниш частотаси 2,5 баравар камайган. Хулоса: антифосфолипид синдроми кузатилган аёлларда гиперкоагуляция ҳолати ривожланиши ва такрорий репродуктив йўқотишларнинг олдини олиш 1 кунда 1 беморга 606576 сўмга иқтисод қилиш имконини берган.
учинчи илмий янгилик: репродуктив йўқотишларни олдини олиш мақсадида паст молекуляр гепаринлар узоқ муддат қўлланилда анти-Ха фаоллигини аниқлаш гипокоагуляция хавфининг маркери сифатида хизмат қилиши мумкинлиги, унинг 1,1-1,2 МЕ/мл дан ортиши ПМГ дозасини коррекциялаш ёки бекор қилишни талаб қилиниши исботланган (26.06.2024 йилдаги 70-сонли буйруқ билан 68-сонли Оилавий поликлиника ва 26.03.2025 йилдаги 161-сонли буйруғи билан Тошкент шаҳар 8-сонли ШТК); Ижтимоий самарадорлиги: таклиф этилган текшириш алгоритми антифосфолипид синдромини амбулатория шароитида даволаш имконини беради, яллиғланиш жараёнини даволаш ва гиперкоагуляцияни коррекциялаш препаратларини қўшган ҳолда комплекс даволаш тактикасини танлаш такрорий репродуктив йўқотишларни олдини олади, ҳомиладорликни муддатига етиши ва соғлом бола туғилиши имконини беради ва аёл турмуш сифатини яхшилайди. Иқтисодий самарадорлиги: одатий ҳомила ташлаш ва антифосфолипид синдроми аниқланган аёлларда таклиф этилган алгоритм бўйича амбулатория шароитида ўз вақтида ташхислаш такрорий репродуктив йўқотишлар, акушерлик асоратларининг частотасини камайтириш, гипокоагуляция ҳолати ва қон кетиши каби асоратларни 3 баравар қисқариш имконини берди. Амбулатор даволанганда, стационарда даволанишдан фарқли ўлароқ, тежамкорлик 20 нафар беморга 12117000 сўм маблағ тежалиш орқали иқтисодий самарадорликка эришилган. Хулоса: антифосфолипид синдромни ва гиперкоагуляция холатини ўз вақтида ташхислаш асоратлар ривожланишининг олдини олиш ва 1 беморга 605850 сўм бюджет маблағларини иқтисод қилиш имконини берган.
тўртинчи илмий янгилик антифосфолипид синдромли аёлларни даволашда гиперкоагуляция, аутоиммун ва яллиғланиш жараёнларини даволашга дифференциал ёндашув репродуктив йўқотишлар сонини камайишига ёрдам бериши исботланган (26.06.2024 йилдаги 70-сонли буйруқ билан 68-сонли Оилавий поликлиника ва 26.03.2025 йилдаги 161-сонли буйруғи билан Тошкент шаҳар 8-сонли ШТК). Ижтимоий самарадорлиги: антифосфолипид синдроми кузатилган аёлларда ҳомиладорликдан олдин тизимли фермент терапия препаратларини қўллаш аёлларда аутоиммун касалликлар ва яллиғланиш жараёнлар асоратларини каймайтиришга, қоннинг реологик ҳусусиятларини яхшилаш имконини беради, бу эса ўз навбатида такрорий ҳомила йўқотишларни олдини олиш, акушерлик асоратларининг частотасини камайтириш, ҳомиладорликни муддатига етиши ва соғлом бола туғилиши имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: антифосфолипид синдроми кузатилган аёлларда ҳомиладорликдан олдин тизимли фермент терапия препаратларини қўллаш такрорий репродуктив йўқотишлар частотасини қисқартиради, ушбу патология частотасининг пасайиши репродуктив ёшдаги 10 нафар аёл учун 1 кунда 6065766 сўм ортиқча сарф харажатларни иқтисод қилишга эришилган, стационарда даволаниш частотаси 2,5 баравар камайган. Хулоса: антифосфолипид синдроми кузатилган аёлларда такрорий репродуктив йўқотишларнинг олдини олиш ва акушерлик асоратларининг частотаси қисқариши 1 кунда 1 беморга 606576 сўмга иқтисод қилиш имконини берган.