Маликов Нодирбек Музаффар ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Экспериментал диабетик товон синдромида композит шаклли коллагендан фойдаланиб жароҳат дефектини бартараф этиш асослари», 14.00.16 – Нормал ва патологик физиология, 14.00.27 – Хирургия (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.PhD/Tib4615.
Илмий раҳбарлар: Ирискулов Бахтияр Уктямович, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Эргашев Улуғбек Юсуфжанович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети ҳузуридаги DSc.04/30.12.2019.Tib.30.03 илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Карабаев Аминжон Гадаевич, тиббиёт фанлари доктори, доцент; Қодиров Шавкат Номанович, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Хожа Аҳмад Яссавий номидаги халқаро қозоқ-турк университети (Қозоғистон Республикаси).
II. Тадқиқотнинг мақсади: экспериментал диабетик товон синдромида маҳаллий композит шаклли коллагеннинг (коллаген+кверцетин) жароҳат дефектини даволашдаги самарадорлигини патогенетик асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
диабетик панжа моделида жароҳатга маҳаллий композит коллагенни (коллаген+кверцетин) қўллаш жароҳат дефекти яллиғланишига ва битишига жавобгар интерлейкин-1β, интерлейкин-2 ва интерлейкин-10 цитокинлари мос равишда тажрибанинг 10-кунидаги (0.122 пг/мл, 0.343 пг/мл, 0.124 пг/мл) қийматларини оптималлаштириш билан намоён бўладиган аниқ иммуномодуляцион таъсирга эга эканлиги аниқланган;
композит коллагеннинг (коллаген+кверцетин) экспериментал диабетик панжа моделидаги ангиогенез регуляциясида ижобий таъсири қон томир эндотелиал ўсиш омили VEGF-А (цитокин) ифодасини тартибга солиш, шунингдек, жароҳат битишига ижобий таъсир кўрсатиши исботланган;
экспериментал диабетик панжа моделида композит коллаген билан даволаш ҳужайра пролиферациясининг фаоллашувини тайминлайдиган, регенерацияни тезлаштирадиган ва жароҳат дефекти тўқималарини тиклайдиган инсулинга ўхшаш ўсиш фактори IGF (Insulin-like growth fаctors) даражасини сезиларли ошириши аниқланган;
аллоксанли диабетик панжа моделида жароҳатга қўлланилган маҳаллий композит коллагенни (коллаген+кверцетин) қўллаш ўткир яллиғланиш белгиларини эрта бартараф этилишга, дерма ва эпидермис регенерациясининг репаратив фаоллигини оширишга, дистрофик ва деструктив ўзгаришларнинг камайишига ва барча ҳужайра-толали тузилмаларнинг қайта тиклашга олиб келиши патоморфологик жиҳатдан исботланган;
экспериментал диабетик панжа жароҳатига композит коллагенни (коллаген+кверцетин) қўллаш натижасида ярани некротик массалардан тозаланиш муддати қисқариши, эпителизациянинг эрта пайдо бўлиши, грануляция тўқималарининг фаол шаклланишига таъсир этиши ва пировард натижада назорат гуруҳига нисбатан жароҳатни тўлиқ битиши 4 кунга қисқариши аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Экспериментал диабетик панжа синдромида янги маҳаллий композит коллагенни қўллаш орқали олинган илмий таҳлилларнинг патогенетик жиҳатларини баҳолаш асосида:
биринчи илмий янгилик: диабетик панжа моделида жароҳатга маҳаллий композит коллагенни (коллаген+кверцетин) қўллаш жароҳат дефекти яллиғланишига ва битишига жавобгар интерлейкин-1β, интерлейкин-2 ва интерлейкин-10 цитокинлари мос равишда тажрибанинг 10-кунидаги (0.122 пг/мл, 0.343 пг/мл, 0.124 пг/мл) қийматларини оптималлаштириш билан намоён бўладиган аниқ иммуномодуляцион таъсирга эга эканлиги аниқланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 21 июнда 06-24/350-т-сон билан тасдиқланган “Диабетик товон синдромида композит шаклли коллагендан фойдаланиб жароҳат дефектини бартараф этишни экспериментал асослаш” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти патологик анатомия бюроси бўйича 03.02.2025 йилдаги 55-сон ҳамда Бухоро вилояти патологик анатомия бюроси бўйича 01.04.2025 йилдаги 35-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 июлдаги 22/48-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: диабетик товон синдромида яра дефектининг комплекс хирургик даволаш орқали касалликнинг клиник кечишини енгиллаштириш, фаоллик даражасини пасайтириш ва ўлим хавфини камайтириш натижасида беморнинг вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик кунларини камайтириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур касалликни стационар шароитида даволаниш учун сарфланадиган 2408145,25 сўм маблағлар янги даволаш усулини жорий этиш орқали беморларни шифохонада даволаниш муддатини қисқартириш ва ногиронликни камайтириш натижасида иқтисод қилинади;
иккинчи илмий янгилик: композит коллагеннинг (коллаген+кверцетин) экспериментал диабетик панжа моделидаги ангиогенез регуляциясида ижобий таъсири қон томир эндотелиал ўсиш омили VEGF-А (цитокин) ифодасини тартибга солиш, шунингдек, жароҳат битишига ижобий таъсир кўрсатиши исботланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 21 июнда 06-24/350-т-сон билан тасдиқланган “Диабетик товон синдромида композит шаклли коллагендан фойдаланиб жароҳат дефектини бартараф этишни экспериментал асослаш” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти патологик анатомия бюроси бўйича 03.02.2025 йилдаги 55-сон ҳамда Бухоро вилояти патологик анатомия бюроси бўйича 01.04.2025 йилдаги 35-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 июлдаги 22/48-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: диабетик товон синдромида яра дефектининг комплекс хирургик даволаш орқали касалликнинг клиник кечишини енгиллаштириш, фаоллик даражасини пасайтириш ва ўлим хавфини камайтириш натижасида беморнинг вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик кунларини камайтириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур касалликни стационар шароитида даволаниш учун сарфланадиган 2408145,25 сўм маблағлар янги даволаш усулини жорий этиш орқали беморларни шифохонада даволаниш муддатини қисқартириш ва ногиронликни камайтириш натижасида иқтисод қилинади;
учинчи илмий янгилик: экспериментал диабетик панжа моделида композит коллаген билан даволаш ҳужайра пролиферациясининг фаоллашувини тайминлайдиган, регенерацияни тезлаштирадиган ва жароҳат дефекти тўқималарини тиклайдиган инсулинга ўхшаш ўсиш фактори IGF (Insulin-like growth fаctors) даражасини сезиларли ошириши аниқланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 21 июнда 06-24/350-т-сон билан тасдиқланган “Диабетик товон синдромида композит шаклли коллагендан фойдаланиб жароҳат дефектини бартараф этишни экспериментал асослаш” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти патологик анатомия бюроси бўйича 03.02.2025 йилдаги 55-сон ҳамда Бухоро вилояти патологик анатомия бюроси бўйича 01.04.2025 йилдаги 35-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 июлдаги 22/48-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: диабетик товон синдромида яра дефектининг комплекс хирургик даволаш орқали касалликнинг клиник кечишини енгиллаштириш, фаоллик даражасини пасайтириш ва ўлим хавфини камайтириш натижасида беморнинг вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик кунларини камайтириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур касалликни стационар шароитида даволаниш учун сарфланадиган 2408145,25 сўм маблағлар янги даволаш усулини жорий этиш орқали беморларни шифохонада даволаниш муддатини қисқартириш ва ногиронликни камайтириш натижасида иқтисод қилинади;
туртинчи илмий янгилик: аллоксанли диабетик панжа моделида жароҳатга қўлланилган маҳаллий композит коллагенни (коллаген+кверцетин) қўллаш ўткир яллиғланиш белгиларини эрта бартараф этилишга, дерма ва эпидермис регенерациясининг репаратив фаоллигини оширишга, дистрофик ва деструктив ўзгаришларнинг камайишига ва барча ҳужайра-толали тузилмаларнинг қайта тиклашга олиб келиши патоморфологик жиҳатдан исботланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 21 июнда 06-24/350-т-сон билан тасдиқланган “Диабетик товон синдромида композит шаклли коллагендан фойдаланиб жароҳат дефектини бартараф этишни экспериментал асослаш” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти патологик анатомия бюроси бўйича 03.02.2025 йилдаги 55-сон ҳамда Бухоро вилояти патологик анатомия бюроси бўйича 01.04.2025 йилдаги 35-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 июлдаги 22/48-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: диабетик товон синдромида яра дефектининг комплекс хирургик даволаш орқали касалликнинг клиник кечишини енгиллаштириш, фаоллик даражасини пасайтириш ва ўлим хавфини камайтириш натижасида беморнинг вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик кунларини камайтириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур касалликни стационар шароитида даволаниш учун сарфланадиган 2408145,25 сўм маблағлар янги даволаш усулини жорий этиш орқали беморларни шифохонада даволаниш муддатини қисқартириш ва ногиронликни камайтириш натижасида иқтисод қилинади;
бешинчи илмий янгилик: экспериментал диабетик панжа жароҳатига композит коллагенни (коллаген+кверцетин) қўллаш натижасида ярани некротик массалардан тозаланиш муддати қисқариши, эпителизациянинг эрта пайдо бўлиши, грануляция тўқималарининг фаол шаклланишига таъсир этиши ва пировард натижада назорат гуруҳига нисбатан жароҳатни тўлиқ битиши 4 кунга қисқариши аниқланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 21 июнда 06-24/350-т-сон билан тасдиқланган “Диабетик товон синдромида композит шаклли коллагендан фойдаланиб жароҳат дефектини бартараф этишни экспериментал асослаш” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти патологик анатомия бюроси бўйича 03.02.2025 йилдаги 55-сон ҳамда Бухоро вилояти патологик анатомия бюроси бўйича 01.04.2025 йилдаги 35-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 июлдаги 22/48-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: диабетик товон синдромида яра дефектининг комплекс хирургик даволаш орқали касалликнинг клиник кечишини енгиллаштириш, фаоллик даражасини пасайтириш ва ўлим хавфини камайтириш натижасида беморнинг вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик кунларини камайтириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур касалликни стационар шароитида даволаниш учун сарфланадиган 2408145,25 сўм маблағлар янги даволаш усулини жорий этиш орқали беморларни шифохонада даволаниш муддатини қисқартириш ва ногиронликни камайтириш натижасида иқтисод қилинади.