Алижанов Аброржон Алижон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Қорин парда орти аъзолари ёпиқ шикастланишларида ташхислаш ва хирургик даволашни такомиллаштириш”, 14.00.40 – Шошилинч тиббиёт (тиббиёт фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2021.2.PhD/Tib2022.
Илмий раҳбар: Хаджибаев Абдухаким Муминович, тиббиёт фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази, DSc.04/30.12.2019.Tib.63.01.
Расмий оппонентлар: Миннуллин Ильдар Пулатович, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Туляганов Даврон Бахтиярович, тиббиёт фанлари доктори.
Етакчи ташкилот номи: Абу Али Ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқоднинг мақсади ташхислашни такомиллаштириш, даволаш тактикасини оптималлаштириш ва замонавий визуализация ҳамда жарроҳлик технологияларини жорий этиш орқали қорин парда орти бўшлиғи аъзоларининг ёпиқ шикастланишларини даволаш самарадорлигини оширишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
ёш ва жинс тузилиши, жароҳат механизми, хавф омиллари, шифохонага келиш муддатлари ва ҳолат оғирлигини таҳлил қилишни ўз ичига олган беморларнинг демографик ва клиник хусусиятларини комплекс тадқиқ этиш орқали қорин парда орти бўшлиғи аъзоларининг ёпиқ жароҳати бўлган беморларнинг клиник профилига хос белгилари асосланган;
буйрак, ошқозон ости бези ва ўн икки бармоқли ичакнинг ёпиқ жароҳатларида мултислайс компютер томографиясининг диагностик аҳамияти асосланган ва қўллаш учун кўрсатмалар, шунингдек шикастланиш даражасини объектив баҳолаш, қорин парда орти бўшлиғи гематомаларига ишора қилувчи билвосита белгиларни аниқлаш ва хирургик аралашув заруриятини белгилаш имконини берувчи компютер томографиясининг специфик белгилари аниқланган;
хирургик тактикани танлаш учун қорин парда орти бўшлиғи аъзоларининг шикастланиш даражасига қараб аъзо сақловчи операциялар ва радикал аралашувлар учун кўрсатмаларни аниқлаштириш, шунингдек асоратлар ва ўлимнинг олдини олиш имконини берувчи операциядан кейинги асоратлар ва ўлим кўрсаткичининг частотаси ва таркибининг прогностик қийматлиги исботланган;
клиник кўрик, ультратовуш текшируви, МСКТ ва видеолапароскопияни қўллашга асосланган ташхис аниқлигини ошириш, диагностик хатолар частотасини камайтириш ва даволаш тактикасини оптималлаштириш имконини берувчи комплекс диагностик ёндашувнинг мақсадга мувофиқлиги, самарадорлиги ва хавфсизлиги асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Қорин парда орти бўшлиғи аъзоларининг ёпиқ жароҳатларини ташхислаш ва даволашни такомиллаштириш бўйича олиб борилган илмий-тадқиқот натижалари асосида (Ўзбекистон Республикаси ССВ ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 25.04.2025 й. 16/13-сон хулосаси):
биринчи илмий янгилик: ёш ва жинс тузилиши, жароҳат механизми, хавф омиллари, шифохонага келиш муддатлари ва ҳолат оғирлигини таҳлил қилишни ўз ичига олган беморларнинг демографик ва клиник хусусиятларини комплекс тадқиқ этиш орқали қорин парда орти бўшлиғи аъзоларининг ёпиқ жароҳати бўлган беморларнинг клиник профилига хос белгилари асосланганлиги РШТЁИМ Илмий кенгаши томонидан 2023 йил 18 майда 3-сон билан тасдиқланган «Қорин парда орти бўшлиғи гематомалари бўлган беморларда касалликнинг клиник кечиши, ташхисоти ва даволаш хусусиятлари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Мазкур таклиф РШТЁИМ Хоразм филиалининг 19.12.2024 йилдаги 263/1-“I”-сон буйруғи билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: клиник маълумотларни системалаштириш ташхис аниқлигини ошириш ва даволаш тактикаси танловининг асослилигини оширишга ва беморларнинг мехнатга лаёқатсизлиги давомийлигини қисқартиришга имкон яратди. Иқтисодий самарадорлиги: таклиф қилинаётган янги ёндашувларни амалиётга тадбиқ қилиш натижасида меҳнатга лаёқатсизлик давомийлиги ўртача 18,5 кундан 11,2 кунгача қисқартирилиб, ҳар бир беморда 7,3 кунлик фарқ орқали 876000 сўм иқтисод қилинди; 192 беморда умумий самара 168,2 млн сўмни, республика бўйлаб 1370 шунга ўхшаш ҳолатда эса 1,2 млрд сўмдан ортиқни ташкил этди.
иккинчи илмий янгилик: буйрак, ошқозон ости бези ва ўн икки бармоқли ичакнинг ёпиқ жароҳатларида мультиспиралли компьютер томографиясининг диагностик аҳамияти асосланган ва қўллаш учун кўрсатмалар, шунингдек шикастланиш даражасини объектив баҳолаш, қорин парда орти бўшлиғи гематомаларига ишора қилувчи билвосита белгиларни аниқлаш ва хирургик аралашув заруриятини белгилаш имконини берувчи компьютер томографиясининг специфик белгилари аниқланганлиги РШТЁИМ Илмий кенгаши томонидан 2023 йил 18 майда 3-сон билан тасдиқланган «Қорин парда орти бўшлиғи гематомалари бўлган беморларда касалликнинг клиник кечиши, ташхисоти ва даволаш хусусиятлари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Мазкур таклиф РШТЁИМ Андижон филиалининг 03.01.2025 йилдаги 12-сон буйруғи билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: ташхис аниқлиги оширилди, бу оғир шикастланишларни кеч аниқлаш ҳолатларини камайтириш ва даволаш натижаларини яхшилашга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: мултислайс компютер томографиясининг мақсадли қўлланилиши орқали травматик ва кўп ҳаражатли усул ҳисобланмиш диагностик лапаротомия улуши 28,6%дан 9,3%гача камайтирилди, бу эса ҳар бир бемор учун ўртача 540000 сўм харажатни тежаш имконини берди; 192 беморда умумий иқтисодий самара 103,7 млн сўмни, республика бўйлаб 1370 шунга ўхшаш ҳолатда эса 740 млн сўмдан ортиқни ташкил этди.
учинчи илмий янгилик: хирургик тактикани танлаш учун қорин парда орти бўшлиғи аъзоларининг шикастланиш даражасига қараб аъзо сақловчи операциялар ва радикал аралашувлар учун кўрсатмаларни аниқлаштириш, шунингдек асоратлар ва ўлимнинг олдини олиш имконини берган операциядан кейинги асоратлар ва ўлим кўрсаткичининг частотаси ва таркибининг прогностик аҳамияти аниқланганлиги РШТЁИМ Илмий кенгаши томонидан 2023 йил 18 майда 3-сон билан тасдиқланган «Қорин парда орти бўшлиғи гематомалари бўлган беморларда касалликнинг клиник кечиши, ташхисоти ва даволаш хусусиятлари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Мазкур таклиф РШТЁИМ Бухоро филиалининг 01.04.2024 йилдаги 40-сон буйруғи билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: операциядан кейинги асоратлар частотаси пасайтирилди, ўлим ҳолатлари камайтирилди ва беморларда функционал натижалар яхшиланди. Иқтисодий самарадорлиги: стационарда қолиш муддати қисқартирилди, қайта жарроҳлик аралашувлар сони камайтирилди ва соғлиқни сақлаш тизими юки пасайтирилди. 
тўртинчи илмий янгилик: клиник текширув, ультратовуш текшируви, МСКТ ва видеолапароскопияни қўллашга асосланган ташхис аниқлигини ошириш, диагностик хатолар частотасини камайтириш ва даволаш тактикасини оптималлаштириш имконини берувчи комплекс диагностик ёндашувнинг мақсадга мувофиқлиги ва хавфсизлиги асосланганлиги РШТЁИМ Илмий кенгаши томонидан 2023 йил 18 майда 3-сон билан тасдиқланган «Қорин парда орти бўшлиғи гематомалари бўлган беморларда касалликнинг клиник кечиши, ташхисоти ва даволаш хусусиятлари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Мазкур таклиф РШТЁИМ Фарғона филиалининг 04.09.2024 йилдаги 122-сон буйруғи билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: ташҳисни такомиллаштириш ва даволаш тактикаси шаҳсийлаштирилиши орқали тиббий ёрдам сифати оширилди. Иқтисодий самарадорлиги: замонавий визуализация усулларини жорий этиш орқали кенг лапаратомия ҳолатлари 32,5%дан 11,2–13,8%гача камайди, аъзо сақловчи операциялар улуши 18,6%дан 41,3–43,0%гача ошди, операциядан кейинги асоратлар ва стационарда қолиш муддати сезиларли қисқарди. Ҳар бир беморда ўртача 61000 сўм, 4374 та операцияда эса 266,8 млн сўмгача иқтисод қилинди.
Хулоса: буйрак, ошқозон ости бези ва ўн икки бармоқли ичакнинг ёпиқ жароҳатларида мультислайс компьютер томографиясининг қўллаш учун кўрсатмалар, шунингдек шикастланиш даражасини объектив баҳолаш, қорин парда орти бўшлиғи гематомаларига ишора қилувчи билвосита белгиларни аниқлаш ва хирургик аралашув заруриятини белгилаш имконини берувчи компьютер томографиясининг специфик белгилари аниқлаштирилганлиги алгоритмларидан фойдаланиш ҳар бир бемор учун операциядан кейинги асоратлар частотаси пасайиши, ўлим ҳолатлари камайиши функционал натижалар яхшиланиши, стационарда қолиш муддати қисқариши, қайта жарроҳлик аралашувлар сони камайиши ва соғлиқни сақлаш тизимига юк пасайиши хисобига меҳнатга лаёқатсизлик давомийлиги ўртача 18,5 кундан 11,2 кунгача қисқартириш имкон берганлиги қайд этилган.