Самаров Фахриддин Ураловичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар: 
    Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи номи): “Ўзбекистон жанубий вилоятларида тарихий-меъморий обидаларни таъмирлаш, қайта тиклаш ва ўрганилиши тарихи (1991-2021 йй.), 07.00.01 – Ўзбекистон тарихи (тарих фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам:  B2022.1.PhD/Tar1042
Илмий раҳбар: Эргашева Юлдуз Алимовна, тарих фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қарши давлат университети. PhD.03/27.02.2021.Tar.70.05.
    Расмий оппонентлар: тарих фанлари доктори, профессор Қобулов Эшболта Отамуродович; тарих фанлари доктори, профессор Холиқулов Аҳмад Боймахамматович. 
Етакчи ташкилот: Термиз давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади Ўзбекистоннинг жанубий вилоятларида 1991-2021-йиллар давомида тарихий-меъморий обидаларда олиб борилган таъмирлаш, қайта тиклаш ва ўрганиш жараёнларини таҳлил этиш, тадқиқот якунида илмий хулосалар чиқариш ҳамда таклиф ва тавсиялар беришдан иборатдир.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат: 
Собиқ Иттифоқ даврида Жанубий Ўзбекистон ҳудудида жойлашган тарихий-меъморий ёдгорликларни таъмирлаш, қайта тиклаш, сақлаш ва муҳофаза қилиш ишлари, асосан бир ёқлама олиб борилган бўлиб, бу борадаги ишлар фақатгина шаҳар марказларида жойлашган йирик кўҳна обидаларда амалга оширилганлиги ҳамда бу каби салбий ҳолатлар тадқиқ этилаётган вилоятлар ҳудудларидаги тарихий-меъморий ёдгорликлар мисолида асосланган;
истиқлол йиллари давомида Жанубий Ўзбекистон вилоятларида жойлашган тарихий-меъморий ёдгорликларда олиб борилган тузатиш, таъмирлаш ва қайта тиклаш ишлари асосан уч йўналишда олиб борилганлиги далилланди. Жумладан, биринчи йўналиш тарихда мазкур ҳудудларда яшаб ўтган буюк саркардалар, мутафаккирлар пир ва шайхларнинг муборак таваллуд саналарини кенг нишонланиши муносабати билан олиб борилган. Иккинчи йўналиш ушбу икки вилоятдаги тарихий шаҳарларнинг юбилей саналари кенг миқёсда нишонланиши муносабатлари билан халқаро ҳамжамият билан ҳамкорликда ўтказилган тадбирлар давомида бажарилган. Учинчи йўналиш эса маҳаллий аҳамиятга эга бўлган кўҳна обидаларни саҳоватпеша инсонларнинг ҳомийликлари ҳисобидан таъмирлаш ва тузатиш ишлари олиб борилганлиги очиб берилган; 
кўҳна обидаларда мустақилликнинг дастлабки йилларида олиб борлиган таъмирлаш, қайта тиклаш ҳамда сақлаш ишлари давомида айрим тарихий-меъморий ёдгорликларга жиддий зарар етказилганлиги, амалга оширилган аксарият ишлар соҳа мутахассислари томонидан олиб борилмаганлиги, баъзи қадимий мажмуаларда замонавий қурилиш материаллари (тунука, шифер, темир, бетон)нинг кўп миқдорда қўлланишининг салбий оқибатида ушбу ёдгорликларнинг анъанавий қиёфасини йўқолишига сабаб бўлганлиги аниқланган; 
Янги Ўзбекистон шароитида юртимизга ташриф буюрувчи хорижлик сайёҳларининг сони кундан-кунга ортиб бораётгани ҳамда бунда маданий мерос обектларининг ўрнининг беқиёслиги сабабли иккала вилоятда жойлашган тарихий-меъморий ёдгорликларда таъмирлаш, қайта тиклаш, сақлаш ва муҳофаза қилиш ишларини ташкил этиш тизимли асосда амалга оширилаётганлиги ва уларни туризмни ривожлантиришга йўналтирилаётганлиги асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятларидаги тарихий-меъморий обектларнинг сақлаш, муҳофаза қилиш таъмирлаш ва қайта тикланиши ўрганилиши тарихига оид ишлаб чиқилган илмий хулоса ва таклифлар асосида:
Собиқ иттифоқ даврида Жанубий Ўзбекистон ҳудудида жойлашган тарихий-меъморий ёдгорликларни таъмирлаш, қайта тиклаш, сақлаш ва муҳофаза қилиш ишлари, асосан, бир томонлама олиб борилган бўлиб, бу борадаги ишлар фақатгина шаҳар марказларида жойлашган йирик кўҳна обидаларда амалга оширилган. Бу эса мустақиллик даврига қадар юртимиздаги айрим қадимий обидаларнинг бутунлай йўқ бўлиб кетганлигини асослашда фойдаланилган (“Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон тарихи телерадиоканали” давлат муассасасининг 2022 йил 23 сентябрдаги 02-29-1578-сон маълумотномаси). Ушбу илмий тадқиқот натижаларининг қўлланилиши юртимиздаги меъморий ёдгорликларни сақлаш ва муҳофаза қилиш ишларини янада самарали ташкил этишга хизмат қилган.
Истиқлол йиллари давомида жанубий Ўзбекистон вилоятларида жойлашган тарихий-меъморий ёдгорликларда амалга оширилган тузатиш, таъмирлаш ва қайта тиклаш ишлари асосан уч йўналишда олиб борилганлиги: биринчи йўналиш тарихда мазкур ҳудудларда яшаб ўтган буюк саркардалар, мутафаккирлар пир ва шайхларнинг муборак таваллуд саналарини кенг нишонланиши муносабати билан амалга оширилганлиги, иккинчи йўналиш ушбу икки вилоятдаги тарихий шаҳарларнинг юбилей саналари кенг миқёсда нишонланиши туфайли халқаро ҳамжамият билан ҳамкорликда ўтказилган тадбирлар давомида бажарилганлиги, учинчи йўналиш эса маҳаллий аҳамиятга эга бўлган кўҳна обидаларни саҳоватпеша инсонларнинг ҳомийликлари ҳисобидан таъмирлаш ва тузатиш ишлари олиб борилганлиги мазкур минтақа миқёсида таҳлил этишда Маданий мерос агентлиги томонидан фойдаланилган (Маданий мерос агентлининг 2022 йил 19 сентябрдаги 01-05/2925-сон маълумотномаси). Бу эса иккила вилоят ҳудудларида жойлашган тарихий-меъморий ёдгорликларнинг анъанавий қиёфасини сақлаб қолиш, ҳудуддаги қадимий обидаларни таъмирлаш ва қайта тиклаш ишларини янада яхшилаш, ушбу ҳудуддаги тарихий-меъморий обектларга ташриф буюрувчи сайёҳларга хизмат кўрсатиш сифатини янада ривожлантириш, минтақа вилоятларидаги Маданий мерос бошқармаларининг фаолиятлдарида обидаларга оид бўлган маълумотларни илмий жиҳатдан асослашга ёрдам берган.
Кўҳна обидаларда мустақилликнинг дастлабки йилларида олиб борлиган таъмирлаш, қайта тиклаш ҳамда сақлаш ишлари давомида айрим тарихий-меъморий ёдгорликларга жиддий зарар етказилганлиги, амалга оширилган аксарият ишлар соҳа мутахассислари томонидан олиб борилмаганлиги, баъзи қадимий мажмуаларда замонавий қурилиш материаллари (тунука, шифер, темир, бетон)нинг кўп миқдорда қўлланишининг салбий оқибатида ушбу ёдгорликларнинг анъанавий қиёфасини йўқолишига сабаб бўлганлигини асослашда  фойдаланилган (Халқаро “Олтин мерос” хайрия фондининг 2022-йил 20-сентябрдаги 01-34-сон маълумотномаси). Ушбу илмий натижаларнинг қўлланилиши мамлакатимиздаги тарихий-меъморий ёдгорликларни асл ҳолатини сақлаш ва муҳофаза қилиш маънавий-маърифий ишлар тарғиботида асосий соҳалардан бири эканлигини асослаб беришда имкон берган.
Янги Ўзбекистон шароитида юртимизга ташриф буюрувчи хорижлик сайёҳларининг сони кундан-кунга ортиб бораётгани ҳамда бунда маданий мерос обектларининг ўрнининг беқиёслиги сабабли иккала вилоятда жойлашган тарихий-меъморий ёдгорликларда таъмирлаш, қайта тиклаш, сақлаш ва муҳофаза қилиш ишларини ташкил этиш тизимли асосда амалга оширилаётганлиги ва уларни туризмни ривожлантиришга йўналтирилаётганлиги, шунингдек,  ҳудуддаги тарихий-меъморий ёдгорликлар зиёрат туризм соҳасини ривожлантириш юртимиз иқтисодиётининг истиқболли йўналишларидан бири саналган минтақа вилоятларидаги зиёратгоҳларига ташриф буюрувчилар сонини янада ошириш бўйича тарғибот ишлари олиб боришда фойдаланилган (Республика Маънавият-маърифат маркази ҳузуридаги Ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институтининг 2022 йил 14 октябрдаги 312-сон маълумотномаси). Мазкур илмий натижаларнинг қўлланилиши зиёрат туризми соҳасини ривожлантиришда, юртимизда маънавий-маърифий ишлар тарғиботида ҳал қилувчи соҳалардан бири эканлигини асослаб беришда хизмат қилган.