Каримова Назокат Абдуварисовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи номи): «Муқимий ва ўзбек мусиқа санъатининг ривожи», 17.00.02–Мусиқа санъати (санъатшунослик фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.2.PhD/San189.
Илмий раҳбар: Юнусов Равшан Юсупович, санъатшунослик фанлари номзоди, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон давлат консерваторияси.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи (муассасалар) номи, ИК рақами: Ўзбекистон давлат консерваторияси, PhD.27.09.2024.San.54.01
Расмий оппонентлар: Эркинов Афтондил Садирханович, филология фанлари доктори, профессор; Касимходжаева Саида Ботировна, санъатшунослик фанлари номзоди, профессор.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Муқимий ижодий мероси орқали ХИХ аср маданиятида мусиқага оид масалаларни, ўзбек мусиқа маданиятида Муқимий ижодининг қирраларини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Муқимий ижодий мероси ва унинг замондош санъаткорлари – ҳофиз, созанда ҳамда бастакорларнинг фаолияти доирасида яратилган “Баёт”, “Чоргоҳ”, “Ушшоқ”, “Наво”дан ташқари “Кўча боғи”, “Гулёр”, “Курт” каби мусиқий намуналар мавжудлиги аниқланган;
Муқимий шеъриятидаги мусиқий атамалардан – савт, навосанжу, нағмасаро, руҳавзо хониш, чолғулардан – сетор, танбур, қонун, дутор, руҳафзо ҳамда мақомлардан – Баёт, Ушшоқ, Гулёр кабилар ижрочилик амалиётида фойдаланилганлиги илк бор аниқланган;
Ўзбекистон бастакорлари томонидан ижод қилинган Фахриддин Содиқов “Эй чеҳраси тобоним”, Тўхтасин Жалилов “Ол хабар”, Фаттоҳхон Мамадалиев “Айрилмасун”, Фурат Бобожонов “Эй ёри жоним” – Дугоҳ ва Чоргоҳ пардаси, яъни оҳанг тизими, ритмик тузилиши ва ижро услуби нуқтайи назаридан Фарғона-Тошкент мақом йўлларига яқин эканлиги далилланган;
Муқимий сиймоси мусиқали драма, мақом спектакли ва кино санъати каби жанрларда мусиқий асарларда усул-ритмнинг мураккаблиги, ижро услуби мукаммаллиги, диапазон кенглиги, сўзларнинг бўғинларга тўғри тақсимланиши каби ўзига хос хусусиятлари очиб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. “Муқимий ва ўзбек мусиқа санъатининг ривожи” тадқиқоти бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Муқимий ижодий мероси ва унинг замондош санъаткорлари – ҳофиз, созанда ҳамда бастакорларнинг фаолияти доирасида яратилган “Баёт”, “Чоргоҳ”, “Ушшоқ”, “Наво”дан ташқари “Кўча боғи”, “Гулёр”, “Курт” каби мусиқий намуналар мавжудлиги “Ўзбекистон композиторлари ва бастакорлари уюшмаси”нинг шўба мажлисларида фойдаланилган (Ўзбекистон композиторлари ва бастакорлари уюшмасининг 2023-йил 17-ноябрдаги 01-04/116-197-сон маълумотномаси). Натижада ёш бастакор ва мусиқашунослар Муқимийнинг ижодий мероси ҳамда унинг мумтоз мусиқа тизимидаги муҳим ўрни ҳақида маълумотларга эга бўлишга эришилган;
Муқимий шеъриятидаги мусиқий атамалардан – савт, навосанжу, нағмасаро, руҳавзо хониш, чолғулардан – сетор, танбур, қонун, дутор, руҳафзо ҳамда мақомлардан – Баёт, Ушшоқ, Гулёр кабилар ижрочилик амалиётида фойдаланилганлиги “Маданият ва маърифат” телеканал ижодкорлари томонидан тайёрланган “Авжида” кўрсатувининг “Ўзбек мусиқасида Танаворларнинг ўрни” мавзусига бағишланган сонида фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий Телерадиокомпанияси, “Маданият ва маърифат” телеканали, давлат муассасаси 2025-йил 21-январдаги 01-16/13-сон маълумотномаси). Пировардида томошабинларнинг бадиий савиясини юксалтиришда, мавзуни самарали тарғиб этишга хизмат қилган;
Ўзбекистон бастакорлари томонидан ижод қилинган Фахриддин Содиқов “Эй чеҳраси тобоним”, Тўхтасин Жалилов “Ол хабар”, Фаттоҳхон Мамадалиев “Айрилмасун”, Фурат Бобожонов “Эй ёри жоним” – Дугоҳ ва Чоргоҳ пардаси, яъни оҳанг тизими, ритмик тузилиши ва ижро услуби нуқтайи назаридан Фарғона-Тошкент мақом йўлларига яқин эканлигига оид маълумотлар “Ўзбек миллий мақом санъати маркази” томонидан 2024-йил 28-феврал куни Бухоро вилояти Бухоро давлат университетида Юнус Ражабий номидаги мақом ансамблининг концерт дастурида фойдаланилган (“Ўзбек миллий мақом санъати маркази”нинг 2024-йил 26-мартдаги 01-12/118-сон маълумотномаси). Натижада концерт тингловчилари Муқимий мероси ҳақида муайян тасаввурга эга бўлишган;
Муқимий сиймоси мусиқали драма, мақом спектакли ва кино санъати каби жанрларда мусиқий асарларда усул-ритмнинг мураккаблиги, ижро услуби мукаммаллиги, диапазон кенглиги, сўзларнинг бўғинларга тўғри тақсимланиши каби ўзига хос хусусиятлари очиб берилганига оид таклиф Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги фаолиятида қўлланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг 2024-йил 18-апрелдаги 02-11-17-1201-сон маълумотномаси). Пировардида ёш тадқиқотчи, педагог-ходимлар янги илмий маълумотларга эга бўлишларига эришилган.