Халилова Гулираъно Холмурот қизи
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Янги ахборот технологияларини қўллаш орқали автотураргоҳларнинг хизмат сифатини ошириш”, 05.08.06 – “Ғилдиракли ва гусеницали машиналар ва уларни ишлатиш” (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам:
Илмий раҳбар: Саматов Рустам Гаффарович техника фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат транспорт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат транспорт университети ҳузуридаги DSc.15/31.08.2022.Т.73.03 рақамли илмий кенгаш
Расмий оппонентлар: Халмухамедов Азиз Суратович, техника фанлари доктори, доцент; Рўзимов Санжарбек Комилович, техника фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Ислом Каримов номидаги Тошкент давлат техника университети.
Диссертация йўналиши. Техника йўналиши. Назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ахборот технологияларидан фойдаланган ҳолда транспорт оқими ҳаракатини самарали бошқариш орқали автотураргоҳларнинг хизмат сифатини оширишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ҳудудга кириб келувчи автомобиллар сони ва алмашинувчанлик даражасини инобатга олган ҳолда автотураргоҳга бўлган эҳтиёжни баҳолашнинг математик модели корреляцион таҳлил асосида ишлаб чиқилган;
реал эксплуатация шароитида ҳайдовчи қарорига таъсир қилувчи омилларнинг аҳамият даражасини ҳисобга олган ҳолда, мақбул автотураргоҳ танлаш мезони регрессия таҳлили асосида ишлаб чиқилди;
кўп ўзгарувчили чизиқли регрессион тенглама ёрдамида автотураргоҳдан фойдаланиш нархи, бориш масофаси ва юкланганлик даражасини инобатга олган ҳолда транспорт оқими тақсимотини мувозанатлаш услуби ишлаб чиқилган;
экспериментал ва систематик кузатув маълумотларини интеграллашган алгоритм асосида автотураргоҳ инфратузилмасида фойдаланилган интеллектуал транспорт тизимларини самарадорлигини баҳолаш услуби обектга йўналтирилган дастурлаш тамойилларига асосланган ҳолда ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Янги ахборот технологияларини қўллаш орқали автотураргоҳларнинг хизмат сифатини ошириш илмий тадқиқоти бўйича олинган натижалар асосида:
ҳудудга кириб келувчи автомобиллар сони ва алмашинувчанлик даражасини инобатга олган ҳолда автотураргоҳга бўлган эҳтиёжни баҳолашнинг математик модели “Узавтовокзал Сервис” МЧЖ корхонасига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт Вазирлигининг 2025-йил 8-майдаги №4/Э651-сонли маълумотномаси). Натижада автотураргоҳ ўринларидан фойдаланиш самарадорлигини 15–20 % га ошириш, ортиқча юкланиш ҳолатларини 30 % га камайтириш имконини берган.
реал эксплуатация шароитида ҳайдовчи қарорига таъсир қилувчи омилларнинг аҳамият даражасини ҳисобга олган ҳолда, автотураргоҳ танлаш мезони “Узавтовокзал Сервис” МЧЖ корхонасига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт Вазирлигининг 2025-йил 8-майдаги №4/Э651-сонли маълумотномаси). Натижада, ҳайдовчиларнинг автотураргоҳ танлаш жараёнида реал қарор қабул қилиш омилларини (нарх, масофа, хавфсизлик, тўлдирилганлик даражаси, кириш–чиқиш қулайлиги) инобатга олиниши орқали автотураргоҳ қидиришдаги вақт 2.6 бараварга, автотураргоҳдан жой қидириш вақти эса 3.5 бараварга қисқаришига эришилган. Шунингдек, атроф -муҳитга чиқарилаётган зарарли газлар миқдорининг 1.4 % га қисқариши таъминланган.
автотураргоҳ танлаш мезонидан фойдаланган ҳолда бир нечта автотураргоҳлар ўртасида транспорт оқими тақсимотини мувозанатлаш услуби “Узавтовокзал Сервис” МЧЖ корхонасига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт Вазирлигининг 2025-йил 8-майдаги №4/Э651-сонли маълумотномаси). Натижада, кунлик тирбандликнинг шаклланиш вақтини 6–14 дақиқага қисқартириш, автотураргоҳларнинг тўлганлик кўрсаткичини эса ўртача 15-20 % га ошириш имконини берган.
автотураргоҳ инфратузилмасида фойдаланилган интеллектуал транспорт тизимларини самарадорлигини баҳолаш услуби “Узавтовокзал Сервис” МЧЖ корхонасига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт Вазирлигининг 2025-йил 8-майдаги №4/Э651-сонли маълумотномаси). Натижада, ҳайдовчилар учун автотураргоҳ қидириш вақтини 71,4 % га ҳамда кутиш ва кириш-чиқиш вақтини эса 61,5 % га қисқартиришга эришилган.