Раҳматов Махмадрасул Йўлдошевичнинг 
Фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон 

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Қимматбаҳо қоғозлар бозорида кўп ўлчовли масалалар учун математик моделлар” мавзусидаги 05.01.07 - “Математик моделлаштириш. Сонли усуллар ва дастурлар мажмуи” (физика-математика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2019.2.PhD/FM393.
Илмий раҳбар: Расулов Абдужабар Саттарович, физика-математика фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Мирзо Улугʻбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Миллий университети ҳузуридаги DSc.03/30.12.2019.FM.01.02 рақамли илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Ҳаётов Абдулло Рахмонович, физика-математика фанлари доктори, профессор; Тожиев Тохиржон Ҳалимович, физика-математика фанлари номзоди, доцент.
Етакчи ташкилот: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади қимматбаҳо қоғозлар бозорида молиявий инструментларнинг нархини аниқлаш ва баҳолаш учун математик моделлар қуриш, сонли усуллар ва дастурий мажмуалар яратишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
қимматбаҳо қоғозлар бозоридаги асосий ва ҳосилавий инструментлар учун мавжуд математик моделлар таҳлил қилинган ҳамда бу моделлар уларнинг нарх динамикасини тавсифлашда детерминистик ва стохастик омилларни эътиборга олган ҳолда тизимлаштирилган;
камалак (Раинбоw) туридаги портфел опсионлари нархини баҳолаш учун Монте–Карло усулига асосланган сонли алгоритмлар қурилган ва ҳисоблаш тажрибаси давомида модел масалаларида аниқ ечим билан таққосланган;
опсион оқилона нархларини баҳолашда учрайдиган каррали интегралларни ҳисоблашнинг параллел алгоритмлари яратилган ва мураккаблик даражаси баҳоланган; 
кундалик ўртача ҳаво ҳарорат учун “меан реверсе” модели яратилган ва кўп йиллик статистик (Тошкент аэропорти) маълумотлар асосида параметрлар баҳоланган;
қурилган “меан реверсе” моделига асосланиб, опсионнинг оқилона нархи учун Монте-Карло ва квази Монте-Карло баҳолари қурилган;
опсионларнинг оқилона нархи учун Монте-Карло усулида олинган баҳоларни Бош қисмини ажратиш (Cонтрол Вариате), Муҳимини танлаш (Импортанcе Самплинг), Симметрик ўзгарувчилар (Антитҳетиc вариатес) усуллари ёрдамида дисперсияси камайтирилган ва аниқлиги оширилган;
об-ҳаво деривативларини белгиловчи асосий кўрсаткичладан бири намликнинг буғдой ҳосилдорлигига таъсири модели қурилган ва Қашқадарё вилояти статистик маълумотлари асосида параметрлари баҳоланган; 
ишлаб чиқилган барча моделлар ва сонли усуллар учун мос алгоритмлар қурилган, дастурлар мажмуаси яратилган ҳамда фойдаланиш бўйича кўрсатмалар ишлаб чиқилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Бир ва кўп активли молиявий инструменларни оқилона нархларини ҳисоблашда ҳосил бўладиган кўп ўлчовли масалалар учун математик моделлар, сонли усуллар асосида қурилган дастурий мажмуа билан олинган сонли натижалар асосида:
илмий тадқиқот ишида ишлаб чиқилган математик моделлар самарали сонли усуллар асосида яратилган интерактив дастурий мажмуа ёрдамида кўп активли опсионларнинг оқилона нархи, ишонч оралиқлари, турли статистикалар ҳамда визуализацияларни кўриш ҳамда об–ҳаво кўрсаткичлари (Тошкент шаҳар мисолида) асосида деривативлар нархини ҳисоблаш, дисперсияни камайтириш усуллари орқали олинган баҳоларнинг аниқлигини ошириш, ҳисоблаш вақтини қисқартириш бўйича диссертация ишида олинган натижалардан “АТ Халқ банки” Ғазначилик департаменти “Қимматли қоғозлар бўлими”да фойдаланилган (“АТ Халқ банки” 08.09.2025 даги 20–23/66 – сонли маълумотномаси). Илмий натижалар, қимматбаҳо қоғозлар билан ишлайдиган ташкилотларда молиявий инструментларни муомалага чиқариш, уларнинг оқилона нархини аниқлаш, рискларни баҳолаш, кейинги йиллар учун башоратлар қилиш ҳамда қарорлар қабул қилиш имконини берган;
диссертацияда стохастик дифференциал тенгламалар ва уларнинг системаларига оид масалаларни ечиш, ҳамда шу жараёнда ҳосил бўладиган каррали интегралларни Монте–Карло усулида ҳисоблаш учун ишлаб чиқилган математик моделларга мос сонли усуллар ҳамда дастурий мажмуадан “Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти” Миллий тадқиқот университетида 2024–2026 йилларда бажарилаётган АЛ – 8424012339 рақамли “Масофадан зондлаш, метеорологик малумотлар ва ГЕО–АИ усулларини интеграсиялаш орқали иқлимга мослашувчан қишлоқ хўжалигини ташкил этиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган. (“ТИҚХММИ” Миллий тадқиқот университетининг 11.09.2025 даги 09–13–7523–сон маълумотномаси). Бу ёндашув метеорологик маълумотларни қайта ишлаш ва кўп йиллик ҳароратни моделлаштириш орқали қишлоқ хўжалигида табиий офатлар туфайли юзага келадиган хавфларни баҳолаш ва бошқариш имконини берган.