Зарипбаев Уснатдин Оракбай улининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақидаги эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Қорақалпоғистон АССР прокуратураси тарихи (1936-1991 йй.)», 07.00.01 – Ўзбекистон тарихи
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.2.PhD/Tar1091 
Илмий раҳбарининг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони:
Ерметов Аваз Абдуллаевич, тарих фанлари доктори, Профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети
Илмий Кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи, илмий кенгаш рақами: Қорақалпоқ давлат университети DSc.03/06.04.2024.Tar.20.05
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси, унвони:
Джумашев Аскар Мамбетович, тарих фанлари доктори (DSc), Профессор
Абдуллаев Анвар Атамуратович, тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), Доцент 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
Етакши ташкилот: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети 
II. Тадқиқотнинг мақсади: 1936-1991 йилларда Қорақалпоғистон прокуратурасининг фаолиятини тадқиқ этишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: Қорақалпоғистон прокуратураси тизимида маҳаллий кадрларни тайёрлаш 1930-йилларда бошланиб, Қорақалпоғистон АССРнинг Ўзбекистон ССР таркибига кириши натижасида прокуратура органлари мустақил бўлиб, унинг ташкилий тузилмаси шакллантирилганлиги ва кадрлар билан таъминлаш иши йўлга қўйилганлиги кўрсатилган; 
Қатағон йиллари Қорақалпоғистон прокуратураси ходимларининг ҳам судга тортилганлиги ва қамоқга олингани, уларнинг бир қисми отиб ташлангани, бир қисми турли муддатларга қамалгани оқибатида партия органларининг адлия ва прокуратура органлари устидан тўлиқ назорат ўрнатганлиги исботланган;
Урушдан кейинги даврда республика прокуратураси қонунлар ижроси ва давлат манфаатларини ҳимоя қилиш масалалари билан шуғуллангани, бунда қатағон қилинган шахсларни оқлаш ва муайян демократик тамойилларни ҳаётга татбиқ этишнинг бошланиши уларнинг фаолиятида муҳим аҳамият касб этгани асосланган;
1980-йилларда Қорақалпоғистон прокуратурасининг қонунийлик ҳолати тенденсиялари ва асосий белгиларининг тавсифи ҳамда рўли аниқланиб, бу давлат, режа ва меҳнат интизомини бузиш, сифациз маҳсулотлар ишлаб чиқариш, қўшиб ёзиш, порахўрлик ва мансаб ваколатини суиистеъмол қилиш каби ҳолатларга қарши курашда намоён бўлгани очиб берилган.
Тадқиқот натижаларининг илмий ва амалий аҳамияти: Диссертация натижаларининг илмий аҳамияти прокуратура органларининг қонунийлик ва ҳуқуқ-тартиботни ҳимоя қилиш масаласига оид назарий ёндашувларни такомиллаштириш ҳамда Қорақалпоғистон прокуратураси тарихини янада чуқурроқ ўрганишга хизмат қилиши билан белгиланади. Илмий хулосалар Қорақалпоғистон Республикаси прокуратура органлари тарихи музейи фондларининг экспозицияларини бойитиш, ёшларда тарихий тафаккурни шакллантириш ва ҳуқуқий фуқаролик жамияти қадриятларини англаб етишга хизмат қилади.
Тадқиқот натижаларининг амалий аҳамияти шундан иборатки, улар Қорақалпоғистоннинг янги тарихи бўйича тадқиқотларни бойитишга хизмат қилади ҳамда тегишли мавзулардаги дарсликлар, ўқув қўлланмалар ва электрон нашрлар, маърузаларни такомиллаштиришга ёрдам беради. Бундан ташқари, ушбу натижалар республиканинг олий ва ўрта махсус таълим муассасаларида кадрлар тайёрлаш учун янги махсус курсларни ишлаб чиқишда асос бўлиб хизмат қилади.
Тадқиқотнинг амалий натижалари қуйидагилардан иборат: Тарихий ва тарихшунослик материаллари ва янги илмий маълумотларни тизимлаштириш усули асосида ўрганилаётган даврдаги Қорақалпоғистон прокуратурасининг тарихига оид архив ва фактографик материаллари илк бора таҳлил қилинди ва умумлаштирилди;
Диссертация фанлараро тадқиқот усулларидан фойдаланган ҳолда Ўзбекистон ва Қорақалпоғистон прокуратураси ҳақидаги билимларни тарқатишга қаратилган тарихий жараёнларни ва кадрлар билан таъминланишининг ўрганилиши мазкур жараёнга оид қарашларни такомиллаштирилишига хизмат қилган.
IV. Тадқиқот натижаларнинг жорий қилиниши: Қорақалпоғистон АССР прокуратураси тарихини тизимли ўрганиш асосида ишлаб чиқилган илмий хулосалар, натижалар ва амалий тавсиялар қуйидаги тарзда жорий этилди:
“Ўзбекистон” телерадиоканали давлат муассасаси таркибидаги “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Манбалар сўзлаганда” кўрсатувида тадқиқотчи томонидан 1936-1991 йиллар давомида Қорақалпоғистон прокуратураси органларининг ташкил топиши ва дастлабки фаолияти, Қорақалпоғистон АССР прокуратурасининг республикада амалга оширилган ижтимоий-иқтисодий ўзгаришлардаги аҳамияти ва ўрни хақидаги фикр-мулоҳозаларидан фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон телерадиоканали” давлат муассасининг 2024-йил 20-декабридаги 02-28-1321-сонли маълумотномаси). Хусусан, совет даврида қатағон сиёсати қурбони бўлган прокуратура органлари ходимларининг тақдири, уларнинг хизмат фаолияти ва тарихий адолатни тиклаш борасида олиб борган ишлари ҳақидаги маълумотлар телетомошабинларга узатилиш жараёнида фойдаланилган.   
Ўзбекистон Республикаси Бош прокурорининг 2023-йил 11-сентябдаги 40-Ф-сонли фармойиши ижросини таъминлаш мақсадида Қорақалпоғистон Республикаси прокурорининг 2023-йил 23-сентябдаги 36-Ф-сонли фармойиши асосида тузилган ишчи гуруҳ аъзоси бўлган Қорақалпоқ давлат университетининг тадқиқотчиси Зарипбаев Уснатдин Оракбаевичнинг  “Қорақалпоғистон АССР прокуратураси тарихи (1936-1991 йй)” мавзусидаги диссертациясининг илмий натижалари ва тарихий маълумотларидан Бош прокуратуранинг ИИ жилдлик “Тарихий хотира беқиёс” китоби лойиҳасини таёрлашда диссертация маълумотларидан фойдаланилганлигини маълум қилади (Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг 2025-йил 20-мартдаги №6/26.20.-133/25-сонли   маълумотномаси).   Хусусан,   ушбу    диссертациядаги 
Қорақалпоғистон АССР прокуратурасида хизмат қилган ва 1930-1940-йилларда қатағон қилинган ходимларнинг ҳаёти ва фаолияти ҳақидаги маълумотлар, архив ва бошқа манбалардан тўпланган хужжатлар муҳим аҳамият касб этди.   
Диссертация ишининг натижаларидан, ундаги илмий-назарий қарашлардан ЎзР ФА Қорақалпоғистон бўлими Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институтида 2021-2023 йиллари бажарилган “Қорақалпоғистонда сиёсий, иқтисодий ва ижтимоий-маданий жараёнларнинг тарихий ретроспективаси (1946-1991 йиллар)” мавзусидаги амалий лойиҳасини амалга оширишда фойдаланилди (ЎзР ФА ҚҚБ ҚҚГФИТИ-нинг 2025-йил 11-июндаги 324/1-сонли маълумотномаси). Диссертация натижаларининг илмий лойиҳада қўлланиши Қорақалпоғистонда давлат органлари тарихи бўйича тизимли ва комплекс тадқиқот ўтказиш имконини берган. 
Диссертация натижаларидан, илмий-назарий хулосалар ва фикр-мулоҳазаларидан Қорақалпоғистон телерадиоканалидан эфирга узатилган “Áдиллик айнаси”, “Интервю плюс” кўрсатувлари ссенарийларини таёрлашда муҳим аҳамият касб этган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Қорақалпоғистон Республикаси телерадиоканали” давлат муассасининг 2025-йил 18-июнидаги 05-22-356-сонли маълумотномаси).