Абдумухторов Сардорбек Хамидулла ўғлининг
диссертация ҳимоясисиз селекция ютуғи (ихтиро патенти) асосида фалсафа доктори (PhD)
илмий даражасини бериш бўйича эълон матни

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Тошкент вилояти шароитида узумнинг техник йўналишдаги янги навини яратиш”, 06.01.05 - Селекция  ва уруғчилик (қишлоқ хўжалиги фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.PhD/Qx1010.
Илмий раҳбар: Исламов Сохиб Яхшибекович, қишлоқ хоъжалиги фанлари доктори, профессор.
Илмий-тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Ўсимликлар генетик ресурслари илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат аграр университети, DSc.05/04.03.2022.Qx.13.01.
Ўзбекистон Республикаси Интеллектуал мулк агентлигининг ихтирога патенти: узумнинг Барака нави (НАП 00413).
II. Тадқиқотнинг мақсади Узумнинг техник йўналишдаги дурагайларини фенологик, морфобиологик, биокимёвий, механик ва  ҳосилдорлик кўрсаткичлари асосида комплекс ўрганиш ҳамда маҳаллий иқлим шароитларига мос, қимматли хўжалик белгиларига эга бўлган янги навини яратишдан иборат.   
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
илк маротаба Ўсимликлар генетик ресурслари илмий тадқиқот институтидаги узумнинг жаҳон коллекциясида сақланаётган 50 та дурагайлар қанд миқдори, умумий кислоталиги ва шарбат ранги бўйича қиёсий ўрганилиб, юқори кўрсаткичларга эга бўлган 25 та дурагай намуналар танлаб олинган;
танлаб олинган техник йўналишдаги 25 та узум дурагайлари куртакларнинг бўртиши, гуллаш вақти, ғужумларнинг пишиш муддати ва бутун ўсув даврининг давомийлиги ҳамда узумбош вазни ва унинг умумий вазнига нисбатан банди, пўсти, эти, шарбати ва уруғини чиқиши бўйича ўзаро ва андоза “Саперави” навига нисбатан қиёсий баҳоланган;
селекция кўчатзоридаги узум дурагайларини қимматли хўжалик белгилари бўйича ўрганиш, натижаларни таҳлил этиш ва комплекс белгилари асосида танлаш натижасида ҳосилдорлиги (170 с/га) ва шарбат чиқими (70,6 %) юқори, шарбати тўқ бинафша рангда бўлган Д 10-45 дурагайидан узумнинг янги “Барака” нави яратилган; 
янги яратилган “Барака” узум навининг узум боши ўртача 260–350 г, мевалари тўқ бинафша рангда (қора), меваси сувли, суви ва эти улуши 90%, шарбатининг қанд миқдори 19-23 %, кислоталилиги 6,5-7,8 г/л бўлиб, андоза “Саперави” нави ва бошқа дурагайларга нисбатан юқори сифати билан устунлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Узумнинг шароббоп нав ва дурагайларининг морфологик, фенологик, механик ва кимёвий кўрсаткичларини аниқлаш орқали уларнинг қимматли хўжалик белгилари асосида техник йўналишдаги янги навларини яратиш бўйича олиб борилган илмий-тадқиқот натижалари асосида:
узумнинг серҳосил, хўраки ва десерт вино олишда шарбат чиқими юқори янги “Барака” нави яратилиб, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Интеллектуал мулк агентлиги томонидан патент (НАП 00413) олинган ва амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2024-йил 13-январдаги 06/27-06/63-сонли маълумотномаси). Натижада, узум генофонди маҳсулдорлиги ўртача 10-14 кг/туп, ҳосилдорлиги 17-20 т/га, узум бошининг вазни ўртача 260 грамм, ўртача зичликка эга, эти сувли резасининг шакли - думалоқ, овалсимон; бир дона резасининг ўртача вазни – 2,1 грамм, ранги – тўқ кўкдан қорагача, қанд миқдори 19-22 %, умумий кислота миқдори 6,5-7,8 г/л бўлган янги нав билан бойитилган.
шарбат чиқими юқори бўлган янги “Барака” нави Тошкент вилояти Қибрай туманидаги “Байтқўрғон-Шохжаҳон Олимжон Агро” фермер хўжалигида 0,8 га, “Дўрмон Абдулазиз Агро Бизнес” фермер хўжалигида 0,8 га, “Марварид греен” МЧЖда 0,6 га, жами 2,2 га майдонда жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2024-йил 13-январдаги 06/27-06/63-сонли маълумотномаси). Натижада, мазкур фермер хўжаликларида узумнинг “Барака” янги навидан 2023-йилда ўртача бир тупдан 10,2 кг, гектаридан 17,0 т ҳосил олиниб, рентабеллик даражаси ўртача 60-70 % ни ташкил этган;
этининг ранглилиги ҳисобига рангли вино маҳсулотлари тайёрлаш ва бошқа рангсиз узум навларидан рангли вино тайёрлашда ранг берувчи сифатида фойдаланиш мумкин бўлган узумнинг янги “Барака” Жиззах вилояти Ғаллаорол туманидаги “Умрзоқ ота ўғли Абдуолим” фермер хўжалигида 0,6 га, “Олмасувон боғи” фермер хўжалигида 0,8 га, “Лапасов Шавкат” фермер хўжалигида 0,5 га, жами 1,9 га майдонда жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2024-йил 13-январдаги 06/27-06/63-сонли маълумотномаси). Натижада, узумнинг «Барака» янги навидан 2023-йилда ўртача бир тупдан 11,0 кг, гектаридан 18,3 т ҳосил олишга эришилган.